Volledig scherm
Erika Smalbraak, huisarts: 'Soms maak je keuzes die je niet zou maken als je de tijd kan nemen. © Milan Rinck

De dokter heeft weer tijd voor u

GorinchemHuisartsen in de regio Gorinchem hoeven minder vaak op de klok te kijken tijdens een gesprek met een patiënt. En ook specialisten in het Beatrixziekenhuis moeten vooral eerst praten. Extra tijd zorgt voor een meer bewuste keuze en voorkomt dat mensen 'ja' zeggen tegen zorg die ze eigenlijk toch niet echt willen. Of soms zelfs niet eens nodig hebben.

Quote

In de praktijk moeten we als huisartsen een gesprek in 10 minuten kunnen voeren. Daardoor maak je soms keuzes die je niet zou maken als je de tijd kan nemen.

Erika Smalbraak

Huisarts en Zorg, het samenwerkingsverband van 75 huisartsen in de regio Gorinchem en omstreken, de Rivas Zorggroep en zorgverzekeraar VGZ hebben de handen ineengeslagen voor het project Kwaliteit als Medicijn, kortweg KAM. Het is een zogeheten leertuin, waarbij zorgverleners en de zorgverzekeraar samen met patiënten werken aan betere én betaalbare zorg.

Erika Smalbraak, voorzitter van Huisarts en Zorg en huisarts in Giessenburg, Pieter de Kort, voorzitter van de Raad van Bestuur van Rivas én Ab Klink, lid van de Raad van Bestuur van Coöperatie VGZ, vertellen over hun ervaringen tot nu toe. Het KAM-project ontwikkelt zich in fases, waarbij steeds meer initiatieven worden ontwikkeld. Die worden door de huisartsen en specialisten zelf aangedragen.

Animo
,,Een van de belangrijkste uitgangspunten van de leertuin is dat eventuele besparingen niet gelijk worden doorgevoerd,'' zegt Klink. ,,Bij eerdere, vergelijkbare projecten gebeurde dit wel, waardoor de animo om nog mee te doen afnam. Het is niet aantrekkelijk wanneer je inzet wordt beloond met het inleveren van inkomsten.''

Smalbraak: ,,Het klinkt logisch: meer tijd nemen leidt veelal tot een beter inzicht in de achtergrond van de klachten en de wensen van de patiënt. Maar het is niet vanzelfsprekend. In de praktijk moeten we als huisartsen een gesprek in 10 minuten kunnen voeren. Daardoor maak je soms keuzes die je niet zou maken als je de tijd kan nemen.''

Volledig scherm
Erika Smalbraak, huisarts op de huisartsenpost bij het Beatrixziekenhuis te Gorinchem. © Milan Rinck
Quote

Nu klinkt het misschien alsof dit project een verkapte be­zui­ni­gings­maat­re­gel is. Maar dat is het zeker niet.

Ab Klink

,,Dat kan straks dus wel,'' vult De Kort aan. ,,Hetzelfde geldt voor onze specialisten. Ook zij moeten meer tijd nemen voor hun patiënten. En dat terwijl het systeem van vergoedingen voor ziekenhuiszorg is gebaseerd op productie. Minder patiënten betekent minder inkomsten voor de specialist.''

Hij vervolgt: ,,Eigenlijk moeten we naar een systeem waarbij kwaliteit wordt gehonoreerd. Dat zorgt ervoor dat artsen weer terugkomen in hun professie: ze zijn de zorg ingegaan omdat ze om mensen geven. Niet omdat ze winst willen maken.''

Praktijk
Meer tijd leidt tot betere keuzes, niet alleen door de medische professionals, maar ook door patiënten zelf. Smalbraak, De Kort en Klink kennen allemaal voorbeelden uit de praktijk waarbij mensen soms afzien van zorg, omdat deze niet altijd strikt noodzakelijk is.

,,Nu klinkt het misschien alsof dit project een verkapte bezuinigingsmaatregel is. Maar dat is het zeker niet,'' benadrukt Klink. ,,Wij bemoeien ons als zorgverzekeraar niet met de keuzes die worden gemaakt. Wanneer een patiënt een behandeling wil, wordt deze vergoed.''

Smalbraak: ,,Neem bijvoorbeeld een patiënt die zich bij de huisarts meldt met knieklachten en vraagt om een operatie. Moeten we deze gelijk doorverwijzen naar de orthopedisch chirurg? Voordat we dat doen, is het belangrijk te weten wat die patiënt van zo'n operatie verwacht. Wat wil hij weer kunnen? Is hij tevreden als hij een goede wandeling kan maken of wil hij weer voluit gaan sporten? Die antwoorden bepalen de uiteindelijke keuze.''

Zij heeft persoonlijk de ervaring dat één van haar patiënten, die er in eerste instantie op stond aan zijn knie geopereerd te worden, ervoor koos om die ingreep alsnog uit te stellen. Dat gebeurde na een gesprek met de orthopeed over de voor- én nadelen.

Onder het mes
,,Veel patiënten blijken te kiezen voor een conservatieve behandeling,'' vult De Kort aan. ,,Mensen willen niet per se onmiddellijk onder het mes wanneer ze bewust worden gemaakt van de consequenties die die keuze kan hebben. Opereren omdat het kan en niet omdat het moet, kun je classificeren als onzinnige zorg.''

Volgens Klink moeten artsen ook weer kritisch worden. ,,Het is bijvoorbeeld protocol dat geriatrisch specialisten mensen van 80 jaar en ouder onderzoeken op dementie als ze een combinatie van meerdere emotionele klachten hebben. Lang niet iedere oudere wil zo'n onderzoek. Nog los van de vraag of je daarmee de kwaliteit van een leven verbetert, zeker wanneer er nog geen enkele indicatie van beginnende dementie is.''

Tegelijkertijd moeten verantwoordelijkheden in de zorg verschuiven, menen Klink, De Kort en Smalbraak. Sommige zorg die nu door specialisten wordt gegeven, is ook in goede handen bij de huisartsen. Die zouden uiteindelijk bepaalde zorgtaken ook weer kunnen overlaten aan bijvoorbeeld het welzijnswerk.

Maar zover gaat het KAM-project nog niet. Dat beperkt zich tot de 1e en 2e lijnszorg (huisarts en specialist). Er liggen ruim dertig ideeën die de zorg beter en betaalbaarder moeten maken.

Smalbraak geeft een voorbeeld: ,,Op de huisartsenpost kunnen we sinds het najaar van 2015 zelf röntgenfoto's aanvragen voor botbreuken of -scheurtjes. In onze eigen praktijk is dat standaard. Maar op de huisartsenpost liepen die aanvragen via de spoedeisende hulp. We kunnen bij bepaalde patiënten nu een foto laten maken zonder dat ze langs de spoedeisende hulp hoeven. Dat scheelt hen wachttijd en minder kosten voor het eigen risico.''

Verwijzingen
Deze manier van werken heeft geleid tot minder doorverwijzingen naar de spoedeisende hulp. In 15 van de 87 gevallen zag de radioloog een breuk waarvoor de patiënt terug moest komen naar het ziekenhuis.

,,Met het voorkomen van onnodige doorverwijzingen bespaar je geld,'' stelt De Kort. ,,Die besparingen zou je vervolgens moeten kunnen gebruiken om zinnige zorg te geven. Het is toch raar dat iemand de laatste drie maanden van het jaar pijn lijdt omdat hij in oktober het plafond heeft bereikt voor het maximaal aantal behandelingen bij een fysiotherapeut. Om maar een voorbeeld te noemen.''

Reageren? rl.brieven@ad.nl.