Volledig scherm
Archiefbeeld van De Hoop Scheffer uit 2009. © EPA

De Hoop Scheffer over Poetin: 'Hij sprak liever met mijn vrouw'

INTERVIEWHij is de meest onbegrepen man van Europa: Vladimir Poetin. Met de annexatie van de Krim schudt het continent op zijn grondvesten. Wat drijft de Russische leider? Voormalig NAVO-baas Jaap de Hoop Scheffer (65) leerde tijdens talloze ontmoetingen de hardheid, machtswil en angstdromen van 'de 21ste eeuwse tsaar' kennen. 'Hij sprak liever met mijn vrouw.'

Al de bezoeken van Jaap de Hoop Scheffer aan Vladimir Poetin verliepen volgens hetzelfde stramien. Eerst door de buitenpoort van het Kremlin, vervolgens de telefoon inleveren ('Ik stopte er een blanco simkaart in, zodat de Russen er niks mee konden'), dan langs die imposante deuren en dan wachten, vaak wel 3 kwartier.

Weinig subtiel
Al te subtiel gingen de Russen niet te werk, merkte De Hoop Scheffer. 'Bij aanvang van onze eerste ontmoeting namen televisieploegen het statement van Poetin op. Zodra ik het woord nam, begonnen de cameraploegen hun spullen in te pakken. Dat paste in de boodschap: ik zat er bij om te luisteren naar Poetin. Zo gaat het trouwens ook als hij zijn eigen ministers ontvangt. Die zitten voor het oog van de camera alleen maar te knikken, terwijl de president spreekt,' vertelt hij vandaag in het AD.

Grote verschillen
De Hoop Scheffer zag de Russische leider een keer of 'tien, elf'. 'Waarschijnlijk nog vaker. In het Kremlin en tijdens bilateraaltjes in de marges van grote internationale conferenties.' Een persoonlijke band bouwden de twee niet op.

'Daarvoor zijn de psychologische en mentale verschillen te groot. Poetin is een kille machtspoliticus. Die ogen van hem, die zijn keihard. Het is een 21ste eeuwse tsaar, omringd door siloviki, mensen van de veiligheidsdiensten, die hij vaak al heel lang kent. Met democratie heeft het weinig te maken. Hij kon soms ook opvliegerig en onaangenaam zijn. Dan begon hij met stemverheffing in het Duits tegen me te praten.'

'Als topman van de NAVO sta je toch al niet briljant hoog op de Russische lijstjes. Ze zagen me als een vertegenwoordiger van de Verenigde Staten. Eén keer had ik problemen om vanuit Afrika naar Moskou te komen en moest ik een Amerikaans regeringsvliegtuig lenen, een prachtige Gulfstream 5. Toen ze me in Moskou uit dat vliegtuig met opschrift United States of America zagen stappen, zei een Rus tegen me: 'Zie je wel. Ik heb het altijd al gezegd'.'

Twijfels NAVO-lidmaatschap
Het had weinig gescheeld of Oekraïne was NAVO-lid geworden, wat betekent dat we nu hadden moeten ingrijpen. 'Persoonlijk heb ik altijd mijn twijfels gehad of het traject in een NAVO-lidmaatschap had kunnen eindigen, ook al moest ik als secretaris-generaal een ander standpunt uitdragen.'

'George W. Bush en ook de Polen waren sterke voorstanders. Duitsland en Frankrijk trokken heel hard aan het andere einde van het touw, ook omdat ze de gevoeligheden van de Russen kenden. Er was een zeer onaangename sfeer op de top in 2008 in Boekarest waar de beslissing viel. Uiteindelijk hebben de staatshoofden onder informele leiding van Angela Merkel een compromis gevonden. Georgië en Oekraïne zouden 'uiteindelijk' lid worden, maar er werden geen concrete stappen genomen.'

Moeilijk gesprek
'Ik had toen een moeilijk gesprek met Poetin. De avond daarvoor was hij onverwacht bij een groot diner binnengelopen. De stoel naast mijn echtgenote was vrij en president Bush riep: 'Hé Vladimir, kom hier zitten!'. Mijn vrouw heeft een avond met hem gesproken in het Engels, onder andere over de verschillende onderwijssystemen.

'Tijdens ons moeizame gesprek zei Poetin op een gegeven moment: 'Ik praat liever met je vrouw dan met jou'. Gevoel voor humor heeft hij wel. Een beetje. Het gezicht staat daarna meteen weer strak.'

Lees meer in het AD vandaag over hoe volgens De Hoop Scheffer 'Poetin en de Russen de slachtofferrol hebben geperfectioneerd'. 'Het is altijd de schuld van een ander.'

  1. Helma (65) en Robertus (70) belanden per toeval tegelijk in het ziekenhuis
    PREMIUM

    Helma (65) en Robertus (70) belanden per toeval tegelijk in het ziekenhuis

    Ze liggen inmiddels weer veilig samen op één kamer, maar de afgelopen dagen waren voor Helma (65) en Robertus (70) Janssens uit Tilburg een regelrechte hel. Precies toen Robertus zijn vrouw een afscheidskus gaf omdat hij een zware bypass-operatie in ging, stortte zij ineen door een hartstilstand. Hun 30-jarige zoon viel niet veel later ook flauw. Om van alle ellende bij te komen, legde het ziekenhuis het echtpaar bij elkaar op de kamer.