Volledig scherm
PREMIUM
De afgebrande kerk van Hoogmade, voorheen een baken in de polder. © Josh Walet

De kerk moet blijven, ook al komen we er niet meer

De brand in de kerk van Hoogmade laat maar weer eens zien hoe belangrijk kerken nog steeds zijn in Nederland. Hoewel een grote meerderheid van de bevolking er nooit meer komt, willen we de gebouwen zeker niet kwijt.

Volledig scherm
De klok in de kerk van Drongelen luidt nog steeds, ook al worden er geen diensten meer gehouden. © FRANK TROMMELEN

Eén keer kreeg Drongelen, een dorpje met vierhonderd inwoners in het Brabants rivierengebied, zendtijd in het achtuurjournaal. Het was ergens in de jaren 80, of misschien wel eerder, maar alle oudere inwoners weten het nog precies. Een broedende ooievaar op het dak van de hervormde kerk, dat was me wat, vond ook de redactie van de NOS. Heel even was de kerktoren van het door en door bescheiden dorp het middelpunt van Nederland, zo voelde dat toch. Daarna werd alles weer zoals het was en werd de kerktoren weer gewoon het ankerpunt van het dorp.

Dat is de kerk nog steeds, ook al vinden er sinds twee jaar geen diensten meer plaats. Het geloofshuis wordt nu bewoond. Maar op gezette tijden galmt de torenklok nog steeds. Na de verkoop zijn afspraken gemaakt. De gemeente betaalde een opknapbeurt, de dorpsraad en een naburige zusterkerk stortten geld in een onderhoudsfonds. En als er een begrafenis is, luidt de nieuwe bewoner van de kerk de klok.

Het is een oplossing op microniveau, voor een probleem waar elke Nederlandse plaats vroeg of laat mee te maken krijgt. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed houdt er rekening mee dat 30 tot 80 procent van de ongeveer zesduizend kerken die Nederland nog rijk is, in de toekomst de oorspronkelijke functie verliest. Steeds minder mensen gaan naar de kerk. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek was iets minder dan de helft van de bevolking in 2018 gelovig. Slechts 14 procent gaat minimaal één keer per maand naar kerk of moskee.

De overgrote meerderheid dus niet, maar dat wil niet zeggen dat diezelfde kerk van hen ook maar meteen mogen worden afgebroken. Tekenend wat dat betreft zijn de reacties op het afbranden van de rooms-katholieke kerk van Hoogmade, maandag. Het hele dorp, gelovig en niet-gelovig, verzamelde 's avonds in het plaatselijke café om het verlies samen te betreuren. ,,Het hart van het dorp is weg”, verklaarde een dorpsbewoner het collectieve verdriet.