Volledig scherm
Je ouder in huis nemen? Denk er niet te mild over, waarschuwt mantelzorgvereniging Mezzo. © Koen Verheijden

Denk niet te licht over mantelzorg: 20 jaar je moeder in huis

Je ouder in huis nemen? Denk er niet te mild over, waarschuwt mantelzorgvereniging Mezzo. Anneke’s moeder zou een paar jaartjes intrekken. Dat werden er twintig. ,,Je hebt er een kind bij”.

Quote

Oma was thuis als wij uit school kwamen

Arianne (26)

De drie dochters van Anneke Nijman(63) en Adri Breure (66) uit Giesbeek zijn al jaren op kamers, maar er woont nog iemand thuis: oma Enneke (88). ’s Ochtends wekt Anneke haar met koffie en een broodje, daarna gaan de steunkousen aan en vertrekt Anneke naar haar werk. Zo gaat het al sinds 1997.

Oma is dan 68 en heeft Parkinson, een dubbele hernia, zware artrose, COPD. Anneke: ,,Mijn vader werd geopereerd aan longkanker en kwam daar slecht uit. Moeder kwam bij ons uit nood.” Al snel besluiten ze: ma blijft hier om haar laatste jaren te slijten. Twintig jaar later is ze er nog. ,,Ik heb er nooit spijt van gehad, maar je krijgt er wel een kind bij”, vertelt Anneke.

Het gezinsleven doet oma wonderbaarlijk goed, met drie kleindochters van dan 8,7 en 6 jaar oud. Ze geniet van zwemdiploma’s, de eerste dagen op de middelbare school, de eerste vriendjes. Handig was het ook, vertelt jongste dochter Arianne (26). ,,Oma was thuis als wij uit school kwamen.”

Druivensap

En als oma het wat minder goed regelde, lachten ze erom. Anneke: ,,Weet je nog dat ze boodschappen had gedaan en jullie druivensap aanbood? Adrianne: ,, Het bleek wijn uit een literpak!”.

De eerste jaren hielp oma nog wat in huis en at mee. ,,’s Avonds keken we Idols op de bank”, vertelt Anneke. Haar moeder verdween vervolgens naar haar eigen vertrek achter de garagedeur: met slaapkamer, badkamer en keukentje. Sinds ze flink dementeert is de gaskraan dicht: te gevaarlijk.

Het gaat inmiddels zo slecht dat ze naar het verpleeghuis moet. Hartverscheurend, vindt Anneke. ,,Ze loopt weg als we haar alleen laten. Als ik even een boodschap wil doen, moet ik oppas regelen.” Adri: ,,’s Nachts dwaalt ze door het huis en doen wij geen oog meer dicht.” En het ergste, zegt Anneke: ,,Samen genieten lukt niet meer. Eerst teerden we uren op een gezellige winkelochtend, nu zegt ze: ik kom nooit ergens, ik krijg hier niets te eten.”

Volledig scherm
© Koen Verheijden

Goede momenten

Toch zijn er goede momenten, zoals deze zaterdagochtend. Oma puzzelt, ondanks slecht zicht. ,,Ze drukt gewoon net zo hard tot het past”, lacht kleindochter Arianne, terwijl ze haar grootmoeder door haar witte haren strijkt. Die heeft net haar ochtendsigaretje op, buiten, zoals Anneke wil. ,,Mijn moeder is bescheiden. Ze heeft zich gelukkig ook nooit met de opvoeding bemoeit.” Adri knikt. ,,Omdat ze onze privacy respecteerde, konden wij ons eigen huwelijk hebben. Maar nu is de rek eruit.”

In de drukke tijden is Adri minstens 6 uur per week kwijt aan geregel. Van een drempel die de gemeente niet wil verwijderen, tot een rolstoel die na 15 jaar terugmoet omdat oma onder een andere zorgwet valt. Adri: ,,Denk vooraf na over praktische zaken. Heeft de mantelzorgwoning een eigen opgang? En wie springt bij als je op vakantie wil?”

Oma Enneke zit inmiddels aan de keukentafel. ,,Hoe ik het hier vind? Zo fijn, ik ben hier al zó lang. En weet u? Het eerste onvertogen woord moet nog vallen.”

Haken en ogen aan oma in de tuin

Pendelen tussen eigen gezin en je oude moeder is een hele opgave. Volgens mantelzorgvereniging Mezzo is dat een van de redenen waarom mensen vaker overwegen om samen te gaan wonen met hun ouder. Mezzo krijgt inmiddels dagelijks telefoontjes binnen met vragen en dat aantal neemt toe. Van omgebouwd tuinhuis tot mobiele woonunit, het is een groeimarkt, constateerde ook kenniscentrum Aedes-Actiz eerder dit jaar.
Een op de drie Nederlanders zorgt al voor een naaste en dat wordt meer nu ouderen langer thuis moeten wonen met minder hulp. Mezzo-directeur Liesbeth Hoogendijk: ,,Bovendien is er een schrikbeeld van verpleeghuizen ontstaan. Kinderen denken: kom maar bij mij.” Samen de laatste levensfase doorbrengen is een mooie gedachte, vindt Mezzo.
Máár: denk er niet te licht over. Het kan langer duren dan gedacht. En stel je gaat scheiden of verhuizen, waar blijft je ouder? Plus er zijn financiële haken en ogen. Zo kan je vermogende vader op zolder voor een ongunstige belastingaanslag zorgen. In een nieuw boekje zet Mezzo adviezen op een rij. Hoogendijk: ,,Raadpleeg een mantelzorgmakelaar, notaris of belastingadviseur.” En, maak onderling afspraken. ,,Waar bemoeit het inwonende familielid zich mee? Eet hij mee? Hoeveel draagt hij bij?” En stel ook zo’n overeenkomst op met broers en zussen: ,,Bijvoorbeeld dat zij ingrijpen als moeder of vader zich niet aan de afspraken houdt en wanneer zij de mantelzorgers ontlasten.”