Volledig scherm
Een preventieve controle bij een station in Maastricht. Omdat buitenlanders de coffeeshops niet meer in mochten, verplaatsten de activiteiten zich naar de straat © AD/Hollandse Hoogte

Diefstal, drugs en overvallen, Maastricht is wéér tweede

Maastricht, die heerlijke stad in het zuiden, staat alweer voor het derde jaar stabiel op plaats twee in de AD Misdaadmeter. 'Drugsrunners kwamen met bussen tegelijk deze kant op.'

Volledig scherm
Gemeenteraadslid en voormalig beveiliger coffeeshop Jo Smeets. © AD/Annemiek Mommers

'Laten we realistisch zijn, Luik is vlakbij, Aken is vlakbij, Hasselt is vlakbij. Daar mag niks en hier mag alles. We moeten wiet legaliseren, zorgen voor fatsoenlijke coffeeshops, buitenlanders weren en de grenzen dichtgooien.''

Zo, we zijn nog maar net in Maastricht en de oplossing voor het probleem dat iedereen hier kent, de drugsrunners - mannetjes die buitenlandse bezoekers van 'het spul' voorzien - is gegeven. De Maastrichtse ober Jo Hensen tekent ervoor. Alleen dat laatste, die grenzen dicht, dat gaat hij natuurlijk nooit voor elkaar krijgen.

Drugsboten
Maastricht worstelt er al decennia mee: de aanpak van drugs. 6 jaar geleden stond de stad nog niet eens in de top-10 van de Misdaadmeter. Toch waren bij de 'drugsboten' Mississippi en Smoky aan de kade van het Boschstraatkwartier de rijen drugstoeristen al zo lang 'dat je amper je kinderen op straat liet spelen'. Alle coffeeshops in de stad liepen trouwens als een tierelier.

,,Maar elke bezoeker uit het buitenland wist: die coffeeshops komen we in,'' zegt Jo Smeets, oud-portier en nu raadslid van de lokale Partij Veilig Maastricht (PVM). ,,Vanaf 2012, toen Maastricht het ingezetenencriterium invoerde, dat je in Nederland moet wonen om coffeeshops in te mogen, kwamen de drugsrunners hier met bussen tegelijk naartoe. Om alle buitenlandse klanten aan te spreken, om ze van wiet te voorzien. Of nog zwaarder spul. Steeds meer drugsrunners zagen handel in al die buitenlandse drugstoeristen, die ineens de coffeeshops niet meer in mochten.''

Volledig scherm
Annemarie Penn-te Strake, burgemeester van Maastricht © ANP

Dalende tred
,,Het is zo simpel,'' zegt Smeets. ,,Meer drugsrunners betekent meer concurrentie op straat, dus meer spanning onderling en, hoe kan het ook anders, meer criminaliteit.'' Hoewel ook in Maastricht veel van de misdaadcijfers dalen, houdt de stad de dalende tred van de rest van Nederland niet bij. En niet alle cijfers dalen: diefstal uit garages, diefstal van motorvoertuigen, overvallen... Nare vormen van criminaliteit die toenamen in 2015 in Maastricht.

Stephan Korsten van coffeeshop Mississippi rijdt voorbij. Zijn business is geslonken sinds hij buitenlanders moet weren, maar de mooie auto onder zijn kont verraadt dat er nog best van te leven valt. ,,Drugsrunners, dat waren gewoon Marokkanen,'' zegt hij. ,,Maar nu doet onze eigen jeugd het ook. Via whatsapp, op een brommertje. Als ze een paar keer per dag een tientje pakken op een zakje, is dat voor hen veel geld. Niet hier in het centrum, maar in andere wijken. Hier zit de politie er bovenop, om te laten zien dat het beleid werkt.''

Overlever
Hoe kort de politie erop zit, blijkt al snel. Een gesprekje met Aziz (jasje met Feyenoord-logo aan) loopt zo: Aziz noemt zichzelf geen drugsrunner, maar 'overlever'. ,,Ik moet geld verdienen. Asielzoekers krijgen alles, Marokkanen als ik helpen ze nooit.''

Hij kan voor ons halen wat we willen. Zegt hij. En 'zijn verhaal' wil hij wel vertellen, als we betalen. Net als die vijf andere gastjes die rondhangen en weer bij ons wegschieten als de politie langsrijdt. ,,Moet ik risico's nemen voor niks?'' zegt Aziz. Het gesprek stopt als een politieauto de stoep oprijdt, zowat óver Aziz' tenen.

Quote

Ik moet geld verdienen. Asielzoe­kers krijgen alles, Marokkanen als ik helpen ze nooit

Aziz, drugsrunner

Wanhopig
Verderop schrijft een motoragent een bon uit. ,,Zo lekker rustig hier nu,'' zegt hij. ,,Vroeger kwamen hier 10.000 mensen per dag, voor de drugs. Nu enkel nog verdwaalde drugsrunners die wanhopig klantjes zoeken.''

Carol Berghmans is het erg eens met raadslid Smeets. De 51-jarige afgekeurde ex-horecabaas maakt er sinds 8 jaar zijn levenswerk van de overlast in het Boschstraatkwartier aan te pakken met buurtnetwerk BBoost. Pissende drugstoeristen in alle steegjes en poortjes in zijn wijkje, hij en zijn wijkgenoten waren het zo'n 8 jaar geleden meer dan zat.

Gietijzeren hekken
In groepjes 'met hond en zaklamp' de buurt inspecteren, bij alles de politie waarschuwen, vette gietijzeren hekken plaatsen links en rechts, het hielp allemaal een beetje. ,,Maar vooral steunden we onze burgemeester van toen, Gerd Leers, en zijn plan voor die grote drive-incoffeeshops buiten de stad,'' zegt Berghmans. ,,Maar die kwamen er nooit. België maakte bezwaar.''

Leefbaarder, noemt Berghmans zijn buurt nu. ,,Want daar hebben we keihard aan gewerkt. Jeu de boulesbaantje aangelegd waar eerst drugsgebruikers rondhingen, dat soort dingen.'' Maar tegelijkertijd, zegt Berghmans, is de criminaliteit toegenomen. ,,Alleen minder zichtbaar.'' De moord op studente Rianne Brouwer in 2014, door de Belgische junk Djeylan P., heeft dat gevoel in Maastricht versterkt. Iedereen kent de zaak.

Volledig scherm
Drugsboten in Maastricht © AD/Marcel van Hoorn
Quote

Vroeger kwamen hier 10.000 mensen per dag. Nu enkel nog verdwaalde drugsrun­ners die wanhopig klantjes zoeken

Politieagent

Poot stijf
Dat ingezetenencriterium moet van de baan, vindt Jo Smeets. Het zorgt alleen maar voor meer illegale drugshandel en criminaliteit in de stad. Hij zegt dat een kleine meerderheid van de gemeenteraad voor afschaffing is. Maar dat burgemeester Annemarie Penn haar poot stijf zal houden. Smeets: ,,Zij zal zeggen: de overlast is toch minder.''

Annemarie Penn zit er nu 10 maanden. Na de wonderlijke Onno Hoes weer een 'crime fighter', zegt men, al komt dat vooral omdat ze vroeger hoofdofficier van Justitie was. In Maastricht. De zaak Rianne Brouwer kent ze niet. Verder heeft ze haar huiswerk wel gedaan. Dat het aantal overvallen is gestegen van 13 naar 29 in Maastricht? ,,Dat komt vooral door één man die er acht pleegde. En die zit nu vast.''

Lange adem
Maastricht op nummer 2? Penn doet er niks aan af. ,,Bijna alle misdaadcijfers dalen in Maastricht. Maar dat is in heel Nederland zo. Dus zo blijven we toch op 2.'' Penn heeft zelf ook cijfers, van haar eigen politiekorps. Wat haar deugd doet: het aantal meldingen van drugshandel daalt. Dus het ingezetenencriterium blijft. ,,Natuurlijk: als je drugsoverlast uit het centrum wegduwt, verplaatst het zich. Maar dit is een kwestie van de lange adem.''

Ach ja, op straat vind je met gemak buurtbewoners die niet opkijken van dalende meldingscijfers. ,,Melden? Dat doen we niet meer. De politie doet er toch niks mee,'' zegt buurtbewoner Amin Akroud. Langs de Maasboulevard rent een hardloper die net in Maastricht woont. Ja, hij ziet vaak zat drugsrunners, maar slaat er totaal geen acht op. Drugsrunners, ze horen er gewoon bij in Maastricht.


In ons dossier vind je alle artikelen over de AD Misdaadmeter 2016

Bekijk de volledige AD Misdaadmeter 2016