Dna sjoemelende spermadokter mag onderzocht worden

VideoDna van de inmiddels overleden spermadokter Jan Karbaat mag onderzocht en veilig gesteld worden. Dat heeft de rechter vandaag besloten. 22 donorkinderen en hun ouders stapten drie weken geleden naar de rechter. De kinderen vermoeden dat de dokter ook zelf zaad doneerde en dat zij daaruit zijn geboren.

Inmiddels is bij een aantal van hen dit sterke vermoeden al waarheid geworden. Deze donorkinderen stonden ingeschreven bij de Fiom KID-DNA Databank en werden vorige week gematched aan het dna dat één van Karbaats wettige zonen afstond, na de dood van zijn vader. Uit de matches blijkt dat de dokter minstens 19 donorkinderen heeft verwekt met zijn eigen sperma. 

De recente ontwikkelingen zijn niet meegenomen in het besluit van de rechter, maar de rechter vindt dat er wel de degelijk grond is voor een dna-onderzoek op de spullen van Jan Karbaat. Er zou 'begin van bewijs' zijn dat Karbaat zijn eigen zaad heeft gebruikt. Daarmee doelt de rechter doelt onder andere op foto's van donorkinderen die sterke gelijkenissen hebben met de spermadokter. ,,Het is geen hard bewijs dat Karbaat eigen sperma heeft gebruikt, maar wel een aanwijzing."

Nabestaanden moeten volledige medewerking verlenen aan dna-onderzoek. De rechter ziet geen reden om de spullen van Karbaat - een tandenborstel, steunkous en neustrimmer- die zijn ingenomen door agenten terug te geven. 

Klappen en zuchten

Volledig scherm
Voormalig spermakliniek Medisch Centrum Bijdorp in Barendrecht. © Milan Rinck

De vele donorkinderen die aanwezig zijn bij de rechtszaak klappen en zuchten van opluchting. Ties van der Meer, voorzitter Stichting Donorkind, zegt: ,,We hebben kennelijk rechten als donorkind. Ik ben geëmotioneerd!" Ook donorkind Joey Hoofdman is opgelucht. ,,De eerste slag is gewonnen, we mogen het dna veilig stellen zodat het niet vernietigd kan worden.”

Voor het resultaat moeten de donorkinderen een aparte bodemprocedure starten. Tot die tijd blijven de DNA-vergelijkingen geheim en onder toezicht van een notaris, aldus de voorzieningenrechter. ,,We zijn een stap dichterbij duidelijkheid. De afgelopen periode is een rollercoaster aan emoties geweest. Ik heb duidelijkheid nodig om rust te krijgen", aldus Hoofdman.

Monique Aarts nam het voortouw in dit kort geding. ,,Dit is twee jaar lang onze missie geweest. Donorkinderen hebben rechten." Zelf weet Aarts inmiddels, via de Fiom-dnatest- dat Karbaat niet haar vader was, maar ze strijdt voor duidelijkheid voor andere donorkinderen.

De advocaat van Karbaat verlaat snel de rechtbank en wil geen commentaar geven. ,,We gaan ons nog beraden of en hoe we zullen reageren."

Sjoemelen

Volledig scherm
Jan Karbaat eigenaar van spermakliniek Bijdorp in Barendrecht. © prive

Karbaat was in de jaren 80 en 90 directeur van Medisch Centrum Bijdorp in Barendrecht, een van de grootste spermaklinieken van het land. Duizenden patiënten vonden hun weg naar de fertiliteitsarts die een goede reputatie onder collega's genoot. Totdat aan het licht kwam dat hij sjoemelde met donorzaad en -gegevens, de screening en het aantal donorkinderen. In 2009 werd de kliniek op last van de inspectie gesloten.

Karbaat kan niet meer getuigen in het kort geding, want hij overleed vorige maand op 89-jarige leeftijd. Hij weigerde altijd dna af te staan en noemde het ‘krankzinnig’ dat hij zelf spermadonor zou zijn geweest. ,,Mijn prostaat is lang geleden verwijderd. Dus ik kan niet eens doneren,” zei hij in september in een interview met deze krant.

Volgens de rechter zal het dna van Karbaat minder worden nu hij is overleden. 

Neustrimmer

Ook na zijn overlijden is dna-onderzoek mogelijk. Via zijn wettige kinderen of familieleden, door het opgraven van zijn lichaam of via zijn spullen. Gekozen is voor dat laatste.

Enkele weken na zijn overlijden stonden zeven agenten bij zijn weduwe voor de deur om 27 'gebruiksartikelen' met mogelijk dna-materiaal in beslag te nemen, waaronder een neustrimmer, een steunkous en een tandenborstel.

Karbaats advocaat, Lisette de Haan, eiste namens de echtgenote alle spullen terug. Tijdens de rechtszaak drie weken geleden was De Haan nog stellig. ,,Er is nul bewijs dat Karbaat als donor heeft opgetreden,” zei ze. Die stelling is inmiddels achterhaald.