Volledig scherm
Beeld uit de documentaire Zwart Zaad over de vruchtbaarheidskliniek Centrum Blijdorp van Jan Karbaat. © RV

Donorkinderen krijgen inzage in dossiers spermadokter Karbaat

Donorkinderen en ouders krijgen inzage in de administratie van Jan Karbaat van spermakliniek Bijdorp in Barendrecht. Binnen enkele weken wordt het archief van de omstreden arts opengesteld. Ze kunnen na jaren wachten hun medisch dossier inzien, maar de identiteit van de donor blijft geheim.

Het archief van Medisch Centrum Bijdorp, waar van 1980 tot de sluiting in 2009 vrouwen zijn geïnsemineerd met donorzaad, is in 2014 door de inspectie voor de gezondheidszorg in beslag genomen, onderzocht en verzegeld. Bijdorp-kinderen kunnen straks gegevens inzien over hun biologische vader, zoals beroep, leeftijd, lengte, gewicht en gezinssituatie. Maar ze krijgen niet de namen en woonplaatsen van de donoren. Deze mannen vielen onder de oude wet, die hun anonimiteit garandeerde. 

In de kou

Volledig scherm
Jan Karbaat in 1981, de beginperiode van zijn spermakliniek Medisch Centrum Bijdorp. © RV

Volgens het ministerie van Volksgezondheid was er veel tijd nodig om het archief onder te brengen. Stichting Donorkind vroeg de afgelopen jaren tevergeefs om openstelling. ,,Eindelijk. Hier wachten we al jaren op”, zegt voorzitter Ties van der Meer. ,,Ik vind het heel erg dat donorkinderen al zo lang in de kou staan.’’ 

Directeur Karbaat sjoemelde met donorzaad en gegevens. Ook verwekte hij tenminste 19 donorkinderen met zijn eigen zaad, bleek onlangs uit een dna-match met een wettige zoon van de arts. 

Onderzoekers hebben grote twijfels bij de betrouwbaarheid van het archief. Ze noemen de administratie ‘slordig en onnauwkeurig’. ,,Ons totaalbeeld is dat er een soort administratie is gedaan door een amateur die niet begrijpt hoe belangrijk deze documenten kunnen zijn voor nakomelingen, patiënten en donoren.’’ Daarom raden ze donorkinderen af de dossier in te zien. ,,Twijfels zullen in dat geval eerder toenemen, dan de gehoopte zekerheid.’’

Beter beeld

Stichting Donorkind vindt dat elk snippertje informatie kan helpen in de verwerking. Van der Meer: ,,Een beetje informatie, hoe eenduidig ook, is beter dan geen informatie. Het geeft donorkinderen en hun moeders een iets beter beeld wat er destijds is gebeurd. Als is het maar om te weten wat die man (Karbaat, red.) dan eigenlijk heeft verzonnen.’’

Donorkinderen kunnen hun dossier alleen inzien na toestemming van hun moeder. Ook krijgen zij alleen inzage onder begeleiding van Stichting Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting (SDKB), die een speciaal loket opent voor vragen. Van der Meer ziet liever dat zijn Stichting Donorkind of Fiom, centrum voor afstammingsvragen, de begeleiding op zich neemt. ,,Het laatste wat je wil, is een ambtenaar of medicus die het belang van deze gegevens niet kent.’’