Het RIVM wil weten hoe het staat met de groepsimmuniteit tegen corona in Nederland. © Getty Images/iStockphoto

Duizenden mensen gevraagd om vingerprikje bloed: ‘De monsters stromen nu binnen’

UpdateZesduizend Nederlanders wordt de komende tijd gevraagd bloed af te geven om te kijken of ze afweerstoffen hebben tegen het coronavirus. Met dit onderzoek wil het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) achterhalen hoeveel mensen inmiddels beschermd zijn.

Marcia Nieuwenhuis 01-04-20, 12:01 Laatste update: 01-04-20, 23:40

Op meerdere momenten, verspreid over de komende maanden gaat het RIVM afweerstoffen in het bloed meten. Met de resultaten wil het RIVM meer inzicht krijgen in de verspreiding van het virus en de opbouw van groepsimmuniteit onder alle leeftijdsgroepen. Iedereen die in aanraking komt met het virus maakt afweerstoffen aan. Door het meten van die stoffen in het bloed, wordt duidelijk hoeveel mensen uit de Nederlandse bevolking in aanraking zijn geweest met het virus.

PIENTER-onderzoek

De deelnemers aan dit onderzoek zijn mensen die eerder meededen aan het zogenaamde ‘PIENTER-onderzoek’. Dat is een langlopend onderzoek onder de Nederlandse bevolking naar de afweer tegen infectieziekten. Aan de derde ronde van dat onderzoek deden in 2016 en 2017 ongeveer zevenduizend mensen mee in de leeftijd van 0 tot 90 jaar. ,,Die groep gaan we benaderen en vragen: willen jullie nog een keer iets afstaan?’’, licht Harald Wychgel namens het RIVM toe.

Vingerprikje thuis

Het RIVM heeft met toestemming van die mensen nog bloed bewaard. Het instituut gaat die mensen vragen om opnieuw bloed af te staan, via een vingerprik. De genodigden ontvangen een korte vragenlijst en een vingerpriksetje. Met het setje moeten ze zelf een buisje vullen met een aantal druppels bloed en dit per post terugsturen naar het RIVM. Ze kunnen het onderzoek dus helemaal thuis doen. ,,Dit bloed kunnen we met elkaar vergelijken. Daardoor krijgen we belangrijke informatie over verspreiding van het virus en opbouw van groepsimmuniteit’’, verklaart het RIVM. ,,We doen dus onderzoek in de periode vóór, tijdens en na de uitbraak van het nieuwe coronavirus.’’

Dit onderzoek wordt de komende 1,5 jaar een aantal keer herhaald. ,,Na elke ronde kunnen we meer te weten komen over de opbouw van groepsimmuniteit in de bevolking’’, licht het RIVM toe. ,,Ook onderzoeken we hoe lang die afweerstoffen in het bloed blijven en of ze van goede kwaliteit zijn. Dan weten we of we ook op langere termijn goed in staat zijn om een tweede infectie tegen te gaan.’’ De resultaten van de eerste ronde worden verwacht in mei.

Hoe snel verwacht hoofdonderzoeker Fiona van der Klis van het RIVM dat de groepsimmuniteit stijgt? ,,Dat weet ik niet, dat vind ik juist zo spannend. De monsters stromen nu binnen. Het aantal mensen dat nu bekend is is maar een topje van de ijsberg. Daaronder zitten mensen die niet getest zijn en nog niet in de statistieken terecht zijn gekomen. Geen idee hoeveel dat er zijn.’’

Bloedbanken

Het onderzoek van RIVM vindt plaats naast een bevolkingsonderzoek van de Nederlandse bloedbanken. Met een nieuwe bloedtest gaan onderzoekers van de Nederlandse bloedbanken óók een landelijk bevolkingsonderzoek doen naar het coronavirus. Doel is eveneens om te achterhalen hoe breed het virus is verspreid en hoe snel de samenleving immuniteit tegen de ziekte opbouwt. ,,Hoe meer je binnen de BV Nederland weet over de verspreiding, hoe beter’’, verklaart de RIVM-woordvoerder de dubbeling van de twee onderzoeken die tegelijkertijd plaatsvinden. Hoofdonderzoeker Van der Klis: ,,De beperking van onderzoek naar bloeddonoren is dat het over het algemeen gezonde volwassenen zijn. Bij het RIVM-onderzoek zitten er ook kwetsbare mensen tussen en kinderen. De onderzoeken vullen elkaar dus aan.’’

Van de Nederlandse bloedbanken worden de eerste resultaten al deze maand verwacht. Die test wordt uitgevoerd op bloed van tienduizenden bloed- en plasmadonoren van bloedbank Sanquin. Hoogleraar en arts-microbioloog Hans Zaaijer van Sanquin zei daarover eerder: ,,We beginnen met tienduizend mensen, dat zijn alle mensen die in Nederland in één week bloed doneren.’’

Wanneer is Nederland opgewassen tegen corona?

Wie het coronavirus heeft gehad, is daarna veelal immuun. Als er daar maar genoeg mensen van zijn, is er sprake van groepsimmuniteit. Er wordt dan als het ware een muur gebouwd rond de kwetsbare mensen die nog wel vatbaar zijn, het virus krijgt dan nog amper kans om over te springen van mens tot mens. Met vaccinaties creëer je ook deze kudde-immuniteit, maar bij het coronavirus ontbreekt een vaccin vooralsnog. Daarom, nu het virus toch niet meer klein te houden is, kiest Nederland niet voor een totale afgrendeling van het sociale verkeer. RIVM-directeur Jaap van Dissel: ,,Je moet het virus bij de groep die het aankan in feite rond laten gaan, waarbij je de kwetsbare ouderen daarvan afschermt. Dan heb je uiteindelijk – na een zekere tijd – dat de bevolking als geheel beschermd is tegen de herintroductie van het virus.” Experts schatten dat er groepsimmuniteit ontstaat ‘als 50 tot 60 procent van de bevolking aan het virus is blootgesteld en weer genezen is’.

Luister hier naar Achter het Verhaal, waarin Marcia Nieuwenhuis vertelt over deze aanpak: