Volledig scherm
Frank van Dijk en zijn zoon Wessel met een foto van Jet. © Van Assendelft Fotografie

Echtgenoot over 'kokend water-dood' zieke Jet (44): 'Dit was afschuwelijk'

Leven met een ernstig zieke echtgenote. Frank van Dijk (46) uit Sint-Oedenrode kon het aan. Dat zijn Jet stierf omdat iemand kokend water over haar heen gooide, kan hij niet verkroppen. Het was voor hem dan ook een lichtpuntje te mogen spreken tijdens de rechtszaak tegen de vermeende dader. Maar de zitting werd afgeblazen. ,,Daar sta je dan met je papier, waarop je al je leed probeerde te vangen.”

Frank van Dijk wist dat de dag van de rechtszaak een van de zwaarste dagen van zijn leven zou worden. De man die zijn echtgenote Jet een gruwelijke dood bezorgde, moest zich voor de rechter verantwoorden. Van Dijk was op alles voorbereid. ,,Maar niet op dit. Dit was afschuwelijk. Een stomp in mijn maag, een klap in mijn gezicht. Erger nog. Ik had het niet meer. Dit had niet gemogen.”

We zijn inmiddels een maand verder. En nu pas kan Frank van Dijk (46) er over praten. De ontzetting bij hem, zijn zoon, zus en moeder was groot toen de rechtszaak in Den Bosch op 2 mei na een half uur werd afgeblazen. Patrick D., die bekende Jet met een pan kokend water overgoten te hebben in verpleeghuis Landrijt in Eindhoven, was niet in staat zich te verdedigen. Dat zag het Openbaar Ministerie, en de rechtbank ging erin mee. D. lijdt net als Jet aan de ziekte van Huntington, een ernstige, progressieve neurologische aandoening.

Onbegrip

Na het besluit bleef Van Dijk op de publieke tribune achter. Met vragen, en onbegrip. Nu moet hij het kwijt. Over wat hem, maar vooral zijn vrouw is overkomen. En hoe hij en zijn familie nu verder moeten. ,,Een rechtszaak kan haar nooit terugbrengen. Maar er moet wel recht worden gedaan. En wij, slachtoffers en nabestaanden hebben ook een recht. Een recht om gehoord te worden, spreekrecht. Dat is ons ontnomen. Zonder waarschuwing of weerwoord. Maar ik wil het kwijt.” 

Vandaar dit verhaal. De inwoner van Sint-Oedenrode gaat terug naar het prille begin van zijn relatie met Jet. Al snel nadat hij(16) verliefd was geworden, vertelde ze hem van haar ziekte. Huntington. Erfelijk, en zeldzaam. 1700 Nederlanders hebben het. Het tast, op iets latere leeftijd, de hersenen aan. Het begint met onzeker lopen, zwalken. De motoriek gaat er aan, de spraak, de hersenen. Gedrag verandert, de persoonlijkheid ook en het eindigt in dementie. ,,Het was nogal wat, maar onze liefde was groot genoeg om het aan te kunnen.”

Jet was, pas 44 jaar oud, terechtgekomen in Landrijt in Eindhoven. Wat daar in het verpleeghuis op zondag 13 augustus 2017 precies is gebeurd weet niemand. Jet zat, als zo vaak, in de huiskamer tv te kijken. In haar rolstoel, eentje waar ze niet zelf uit kon, zodat ze niet kon vallen. Van achteren kreeg ze kokend water over zich heen. Gegooid door haar medebewoner, ook iemand met Huntington. Waarom? Niemand weet het.

'Ongelukje'

De familie was op dat moment op vakantie in Spanje. Frank van Dijk zelf, zoon Wessel, zus Petra en haar gezin, en zoals altijd was ook moeder Corrie erbij. Het was de laatste dag voor de terugreis toen Van Dijk werd gebeld door het verpleeghuis. Er was iets vervelends gebeurd met Jet. Iets met heet water. Ze zouden de volgende dag terugbellen.

,,Een ongelukje? Heet water? Dan denk je aan een omgevallen theekopje ofzo”, zegt Van Dijk. ,,Maar mijn zus had een vervelend gevoel en belde meteen terug naar de afdeling. Ze kreeg een huilende verzorgster aan de lijn, helemaal in paniek. Het was verschrikkelijk zei ze. Een volle waterkoker. Het bleef onduidelijk wat er precies was gebeurd. Die afstand en dat bellen waren verschrikkelijk. Even later kregen we een specialist aan de lijn die zei: ,,Je moet komen. Dit loopt niet goed af, je hebt hooguit 48 uur”.

De familie pakte meteen de koffers. ,,Meteen die nacht nog vlogen we naar huis, in twee vliegtuigen. Zul je zien, net als je elkaar het meest nodig hebt moet je uit elkaar.” Ze waren net een uur bij Jet toen ze stierf . 

Wat je dan voelt? ,,Ongeloof. Enorm verdriet. En, als je dan eindelijk hoort wat er is gebeurd, is er ook woede natuurlijk. Je hebt dubbele gevoelens. We kennen de man, zagen hem telkens als we op bezoek waren. We weten dat hij ook ziek is. Je wilt niet boos zijn. Maar zonder hem was dit niet gebeurd. Je neemt het hem toch kwalijk.” 

Oneerlijk

Archipel betreurt incident
Zorgorganisatie Archipel, waar verpleeghuis Landrijt onder valt, gaat niet inhoudelijk op de kwestie in. Ze laat in een schriftelijke reactie het volgende weten: ,Een van de hoogste prioriteiten van Archipel is een veilige woon- en leefomgeving te bieden aan cliënten in onze locaties. Helaas heeft er in Landrijt op zondag 13 augustus 2017 een ernstig incident plaatsgevonden waarbij mevrouw Jet van Dijk is overleden. Wij betreuren dit ten zeerste en onze gedachten zijn dan ook bij de familie. Vanzelfsprekend is het incident uitgebreid onderzocht, de resultaten van het onderzoek zijn met de familie besproken.'

De veertiger stopt even en vervolgt dan zijn verhaal. ,,Verdriet overheerst, maar woede vlamt weer op als je opeens van zijn verleden hoort. Dat hij al een jaar in een kliniek heeft gezeten wegens zware agressie. Waarom wisten wij dat niet? Waarom zat hij zomaar in het tehuis?Waarom was hij alleen met Jet? Het voelt zo verschrikkelijk oneerlijk. Jet was al lang ziek. Ze ging steeds meer achteruit. Maar toch probeer je zo lang mogelijk bij elkaar te blijven. Je richt je huis en je leven er op in. Je doet wat je kunt. En dan toch, ondanks alle moeite en pijn, moet je beslissen uit elkaar te gaan. Zij weg, naar het verpleegtehuis. Juist vanwege haar veiligheid. Thuis wonen werd echt te gevaarlijk. Dus kies je voor zekerheid, hoeveel pijn dat ook doet. Alles voor veiligheid.”

,,Hij bekende meteen, er was dus geen groot politieonderzoek nodig.Wel moest zijn hij onderzocht worden. Hij moest naar het Pieter Baan Centrum, dat kost vele maanden.” Waardoor het gezin ermee bezig bleef zijn. ,,Normaal kun je na de crematie beginnen met de verwerking, maar wij niet. De vragen bleven, de woede, het verdriet, het ongeloof. Hoe heeft dit toch kunnen gebeuren?” Even dacht Van Dijk zijn leven weer op te pakken. ,,Ik zit op de vrachtwagen,rijd voor Bavaria. Het was al snel duidelijk dat ik niet achter het stuur moest zitten.” Maar hij moest verder. ,,Dat gezegde ‘tijd heelt alle wonden’, dat klopt niet. Je staat ermee op en gaat ermee naar bed.”

Confrontatie

Hoewel ze hun leven langzaam weer op de rails kregen, wist de familie dat er nog een vreselijke dag zou komen. De rechtszaak. De confrontatie met de dader. Alles moeten herbeleven. De enige troost was dat ook zij aan het woord zouden komen. Het was een lichtpuntje. Eindelijk hún verhaal mogen vertellen. Frank van Dijk schreef zijn verklaring zelf, in stukjes, in stille nachten. ,,Mijn woorden. Mijn moment.”

Maar het verstrijken van de tijd betekent ook dat de dader geestelijk hard achteruit ging. ,,Dan denk je: als het maar doorgaat, als hij maar niet te slecht is.” Die vrees was hoofdonderwerp bij het slachtoffergesprek, twee dagen voor de rechtszaak, met de officier van justitie. Die waarschuwde voor onverwachte dingen, maar ook zij zei dat het doorging.

Verdachte moet alles begrijpen
Persrechter Cristiaan Mandemakers legt namens de rechtbank uit wat er in de rechtbank gebeurde: ,,Een verdachte moet, volgens de wet, begrijpen waar hij van wordt verdacht, waarom hij voor de rechter verschijnt en wat er op de zitting gebeurt. Dat bleek hier niet het geval, de toestand van de man was de afgelopen weken enorm verslechterd. Een rechtszaak kan dan niet verder. Op verzoek van de officier van justitie besloten de rechters tot schorsing van vervolging. Dat is een officiële uitspraak. Het betekent in feite: pennen neer en wachten tot de zaak in de toekomst mogelijk weer door kan gaan. Vanaf dat besluit stopt de zaak en kan er dus ook geen gebruik worden gemaakt van het spreekrecht. Hoe spijtig ook.”

De nacht voor de zitting heeft Van Dijk niet geslapen. In de rechtszaal ziet hij de verdachte naar binnen schuifelen. ,,Je kent hem, bent voorbereid, maar het is een klap.” En: ,,Ik zag eigenlijk al meteen: dit gaat het niet worden”. Toen hij een paar maanden eerder werd onderzocht, was hij nog aanspreekbaar, nu - overduidelijk - niet meer. De rechter probeerde een paar vragen, maar de officier van justitie hakte de knoop door: hij was niet in staat de zaak te volgen. Op haar verzoek werd de zaak opgeschort. Wettelijk totdat het beter gaat met hem. Maar dat gaat vrijwel zeker niet gebeuren. Van Dijk: ,,Als de rechter het afblaast ben je met stomheid geslagen. Je krijgt geen lucht meer, het voelt als een stomp in je maag. Dit zal toch niet? Had dat niet eerder gekund? En wij mochten niks zeggen. Daar sta je dan met je papier, waar je al je leed op probeerde te vangen. Onze advocate bepleitte het nog, maar nee: er was geen ruimte voor onze verklaring. Zat in de procedure. Moet dat nou? Er was alle tijd, het is voor ons van levensbelang, bij alles wat we al verloren. Maar nee.”

En nu? ,,Opnieuw proberen alles weer op een rij te krijgen.” Hoe? ,,Geen idee. Ervaring in leed hebben we wel, en we laten ons niet kisten. We zijn bij elkaar, hebben elkaar. Bij een verlies vind je troost in herinneringen. Die hebben wij ook. Maar ze worden overheerst door die van haar einde, en daar is nooit vrede mee te krijgen.”

Wessel is trots op zijn moeder
Het hele gesprek zit zoon Wessel (16) naast zijn vader. Een bikkel. Hij heeft dit vreselijke jaar gewoon eindexamen gedaan. Hij zegt niks. Een knul die zijn moeder zo verloor, vraag je ook niks. Hij heeft een vel papier bij zich. De tekst die hij in de rechtszaal zou voorlezen, over zijn moeder. Daarin stond hij stil bij haar laatste momenten. Hij beschrijft hoe ze weerloos, vast in haar rolstoel, laf van achteren werd aangevallen. Koos de man haar daarom uit, omdat ze zo’n makkelijk slachtoffer was? De zoon probeert zich voor te stellen wat er door zijn moeder heen ging. Hoe ze in afschuwelijke pijnen helemaal alleen heeft moeten wachten op hulp. Tien minuten? Vijftien? Dat blijft hem pijn doen. Hij zal haar vreselijk gaan missen. Is waanzinnig trots op zijn moeder, de kracht waarmee ze haar ziekte droeg. En hij probeert nu, met vader Frank, met zijn verdriet verder te leven. Maar hij weet nog niet hoe.