Volledig scherm
In Leiden trapte Alexander Pechtold zaterdag de campagne voor het referendum over Oekraïne af. 'Als u maar 'ja' stemt'. © ANP

Een selfie in ruil voor een ja-stem

Dat het kabinet geen campagne voert rond het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne, noemt hij 'onbegrijpelijk en onverstandig'. En dus gaat D66-leider Pechtold zelf de straat op. Als eerste partij trapte D66 de campagne afgelopen weekend af. Wat doen de andere partijen?

Volledig scherm
© ANP
Volledig scherm
© ANP

,,We hopen dat u 'ja' gaat stemmen." Alexander Pechtold zet zijn allerbeminnelijkste stem op. ,,Nee,'' reageert de man aan wie hij een foldertje probeert te geven gepikeerd. ,,Maar als u het léést, wílt u 'ja' stemmen," probeert de D66-voorman nog. Maar dan is de man al weg, verdwenen in het doolhof van kaasboeren en viskramen op de Leidse zaterdagmarkt.

Pechtold loopt daar met een stuk of tien partijgenoten te flyeren, allen in wit jack met groene D66-opdruk. ,,Met flyeren moet je vroeg beginnen. Zodra mensen meer weten over het verdrag, zijn ze ook eerder geneigd 'ja' te stemmen." Soms heeft hij beet: ,,Ik was al voor," klinkt het dan vrolijk. Of hij 'koopt' een ja-stem in ruil voor een selfie.

Verbijstering
Meestal wordt het stuk papier beleefd aangepakt, om daarna ongezien in tweeën te worden gevouwen richting tas of jaszak. Net zo vaak wordt de flyer resoluut geweigerd of staren ogen vol verbijstering Pechtold aan. ,,Een referendum? Gaat dat dan alléén over Leiden? Wàààt, Oekraïne?!"

Het is voor veel mensen nog de Grote Onbekende Stembusgang, maar op woensdag 6 april openen alle stembureaus in ons land al vroeg de deuren. Niet voor verkiezingen, maar vanwege een referendum over het associatieverdrag dat de Europese Unie wil sluiten met Oekraïne. ,,Goed voor handel en veiligheid," roept Pechtold nog maar eens over de markt.

Met het verdrag worden voornamelijk handels- belemmeringen weggenomen, maar critici vrezen dat het de opmaat is naar een EU-lidmaatschap voor het Oost-Europese land.

Volledig scherm
© ANP

Goedkeuring
GeenPeil, een initiatief van weblog GeenStijl, wist met een petitie zo veel handtekeningen op te halen dat het verdrag nu wordt voorgelegd aan ons allemaal. Een meerderheid van de Tweede Kamer stemde in april al in met de overeenkomst, in juli volgde de Senaat en de koning verleende diezelfde maand nog zijn goedkeuring. Een deel van de politieke partijen vindt nu dat ook zij actief campagne moeten voeren. Vóór het associatieverdrag of tégen.

De PVV en de SP doen dat voor een 'nee'-stem. Maar zo vroeg al het land in gaan? Dat heeft volgens SP-campagneleider en Kamerlid Harry van Bommel helemaal geen zin. ,,Het is nog te onbekend, over een paar weken gaat het pas leven. Dan sluiten wij aan bij de behoefte aan informatie."

Terwijl D66 al folders uitdeelde, trainde de SP de laatste groep van '40 tot 50' regionale campagneleiders. Vanaf 12 maart gaan die 'activisten' het land in. ,,Dan komen we met leus en logo."

Quote

Je moet vroeg beginnen, mensen moeten meer weten over het verdrag

Alexander Pechtold
Volledig scherm
© ANP

6 april in agenda
ChristenUnie en SGP gaan niet de straat op. De SGP zit met de naderende stembusgang in haar maag: de partij stemde in het parlement vóór het associatieverdrag, maar is tegen referenda én kritisch over Europa. Zelfs de Kamerleden weten nog niet of ze wel gaan stemmen op 6 april. Bij PvdA en GroenLinks - beide vóór het verdrag - speelt de campagne zich vooral op internet af, op een speciale website en op social media: 'Zet 6 april in je agenda!'

Voor de exacte invulling wachten de partijen nog op de toekenning van subsidie. De referendumcommissie heeft 2 miljoen euro vrijgemaakt. Het CDA heeft geen subsidie aangevraagd. ,,Het innemen van een standpunt - ergens voor of tegen zijn - is de kerntaak van een politieke partij," vindt campagneleider Hans Janssens. ,,Daar hebben we geen subsidie voor nodig."

Wel zijn christendemocratische politici beschikbaar voor spreekbeurten in het land, al loopt het nog geen storm. Voor de duidelijkheid: hun standpunt is vóór. ,,We overtuigen mensen door ze te informeren."

Op de lijn
Daarmee zit het CDA op de lijn van het kabinet. Ook minister- president Mark Rutte heeft bij herhaling gezegd niets te zien in het uitdelen van folders. Nu een grote en dure campagne optuigen schept immers een precedent: dan wordt dat bij ieder volgend referendum de norm.

Toch is er binnen het ministerie van Buitenlandse Zaken een taakgroep onder leiding van diplomaat Hans Docter. Hij was rond de ramp met MH17 onze man in Oekraïne en kent het land goed. Hij coördineert de mediaoptredens en spreekbeurten van kabinetsleden. Die zullen vlak voor het referendum vaker de publiciteit zoeken.

In Leiden zorgen de D66-logo's op jasjes en flyers intussen voor steeds meer verwarring. ,,Ik stem geen D66!" Pechtold blijft geduldig: ,,U hoeft niet op D66 te stemmen, als u maar vóór stemt. Hier heeft u alle argumenten op een rijtje voor 6 april. Niet vergeten hoor."