Volledig scherm
© ANP

Een snikkende politicus? 'Dat mag, maar niet altijd'

Frans Timmermans raakt zo nu en dan overmand door zijn emoties over de vliegramp en is daarmee zeker niet de eerste bewindspersoon die in het openbaar een traantje plengt. Een politicus wordt er menselijker van, maar er zijn ook nadelen.

Volledig scherm
Hans Wiegel (l) was de eerste politicus die in het openbaar snikte. Het gebeurde tijdens een debat met Joop den Uyl. © Bert Verhoeff
Quote

Uiteinde­lijk zul je altijd worden afgerekend op je daden

Frank Peters
Volledig scherm
Elske ter Veld moest een traantje laten bij haar afscheid. © ANP
Volledig scherm
Ook Hanja Maij-Weggen (Bijlmerramp) houdt het niet droog. © Bert Verhoeff

'Joh, die jongen reist van hot naar her en gaat van jetlag naar jetlag. Vervolgens krijgt hij het maar niet voor elkaar om de stoffelijke resten zo snel mogelijk naar Nederland te krijgen. Ja, dan laat hij zijn emoties zien. Goddank. We willen toch geen blikken mannetjes als minister?'

Oud-politica Elske ter Veld vindt het helemaal niet gek dat minister Frans Timmermans zijn verdriet toont. Vorige week snikte hij tijdens zijn veelbesproken VN-toespraak en afgelopen dinsdag weer tijdens een debat in de Tweede Kamer, toen hij sprak over het goede werk van de hulpverleners. 'Niemand wil huilen in het openbaar, maar het betekent wel dat je betrokken bent,' vindt de PvdA-vrouw.

Spanningen
Ter Veld is een ervaringsdeskundige. Vlak na de persconferentie waarin ze haar vertrek als staatssecretaris van Sociale Zaken aankondigde, barstte ze in huilen uit. Voor het oog van de camera's kwam al haar frustratie eruit, na maandenlange spanningen in haar partij vanwege de bezuinigingen die ze moest doorvoeren in de bijstand. Het beeld van de huilende politica die de zaal uit rent met een arm van vriendin Jeltje van Nieuwenhoven om haar schouders, zit in ons collectieve geheugen.

Maar de eerste politicus die in het openbaar een traan plengde, was Hans Wiegel. Tijdens een verkiezingsdebat in 1981 werd de VVD'er een vraag gesteld over een pensioen voor weduwen. Het raakte een gevoelige snaar, omdat Wiegel een halfjaar daarvoor zijn vrouw had verloren. 'Ik hield het even niet,' blikt hij terug. 'Ik stond tot dan bekend als een gehaaide politicus, nooit te beroerd om mensen aan te pakken. Nu zagen mensen een andere kant van mij. Het maakt je in de ogen van anderen menselijker.'

Daadkracht
Zo zien veel mensen ook de tranen van Timmermans. De bewindsman laat het gevoel zien dat veel Nederlanders hebben over de vliegramp. Toch klinkt her en der ook kritiek. 'We hebben nu niks aan emoties, het komt aan op daadkracht,' stelt Kamerlid Louis Bontes. 'Wat zou Poetin nou denken als hij dat ziet, een snikkende minister van Buitenlandse Zaken?'

Ook andere huilende bewindslieden ontvingen negatieve reacties, schrijft hoogleraar parlementaire geschiedenis Carla van Baalen die er een studie naar deed. De tranen van Jan Pronk (toen minister van Ontwikkelingssamenwerking) na een bezoek aan Somalië, werden uitgelegd als profileringsdrang. Hanja Maij-Weggen (oud-minister van Verkeer) zou een toneelstukje hebben opgevoerd, toen ze huilde voor de enquêtecommissie over de Bijlmerramp.

Vrouwen hebben meer last van een huilbui dan mannen, concludeert Van Baalen. Het imago van een mannelijke politicus verandert nauwelijks. Hij wordt er hooguit menselijker van, wat electoraal nog goed uitkomt. 'Het imago van een vrouwelijke politicus daarentegen kan door een huilbui geheel aan het wankelen worden gebracht.'

Ware gezicht
Wiegel bleef Wiegel, maar Maij-Weggen werd in de ogen van commentatoren een heel andere politica. Met haar koele, zakelijke houding had ze ons jarenlang een rad voor ogen gedraaid, die huilbui toonde haar ware gezicht. Zo bezien kan Timmermans in de Kamer gemakkelijker een traan laten dan minister Jeanine Hennis van Defensie.

Toch moeten bewindslieden - ongeacht hun sekse - juist hun emoties laten zien, vindt Frank Peters, expert in crisiscommunicatie. 'Hoe Timmermans opereert past heel erg bij crisiscommunicatie anno nu. In het verleden lag de nadruk op zakelijkheid, zonder oog te hebben voor boosheid of teleurstelling. Maar tijdens een crisis moet je je juist gedragen als mens. Dat is helemaal geen teken van zwakte, mits het maar oprecht is. Als je toneel speelt, prikt iedereen daar snel doorheen.'

Hoewel de reacties nu overwegend positief zijn, kunnen de tranen van Timmermans zich nog tegen hem keren. Bijvoorbeeld als het maar niet lukt om de laatste stoffelijke resten en persoonlijke bezittingen op te halen in het rampgebied. Peters: 'Uiteindelijk zul je altijd worden afgerekend op je daden.'