Volledig scherm
Het wapen dat werd aangetroffen in de kelder van Jaouad A., een Rotterdammer die volgens de rechtbank van plan was een aanslag te plegen. © @OM

Eerder 'drie tot vier' aanslagen voorkomen in ons land

In Nederland zijn de afgelopen jaren vele tientallen terreurverdachten opgepakt. Maar zo concreet als met de arrestaties van vandaag wordt het zelden. Het OM benoemt immers expliciet dat met de aanhoudingen in Arnhem 'een aanslag is voorkomen'.

In de afgelopen zes jaar heeft Nederland ‘drie of vier serieuze pogingen voorkomen om een terreuraanslag in Nederland te plegen’, zei Rob Bertholee, toenmalig hoofd van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), eerder dit jaar. ,,Dat kan ik heel stellig zeggen’’, aldus Bertholee toen. Overigens was dat nog voor de twee ernstige incidenten van afgelopen augustus: in Amsterdam verwondde een 19-jarige Afghaan drie mensen met een mes voordat hij door agenten werd uitgeschakeld, en in Den Haag werd een Pakistaan opgepakt die zei dat hij een aanslag op Geert Wilders wilde plegen.

 Aanleiding voor de uitspraken van AIVD-baas Bertholee eerder dit jaar was de arrestatie van de Rotterdammer Jaouad A. Die werd in december 2016 opgepakt op basis van telefoontaps, waarin hij expliciete doelwitten voor een aanslag noemde. In zijn woning in Rotterdam-West vond de politie toen wapens, munitie en zwaar vuurwerk. ,,Als we zoiets zien en merken, dan durf ik te beweren dat we een aanslag hebben voorkomen", zegt Bertholee. ,,Alleen: het ingewikkelde bij ons is natuurlijk wel, dat wij altijd op zoek zijn naar iets dat nog moet gebeuren." De Rotterdammer werd later tot vier jaar cel veroordeeld voor het beramen van een terroristische aanslag.

 ‘Drie tot vier’ zaken

Bertholee wilde geen andere concrete voorbeelden noemen, maar sprak dus wel van ‘drie tot vier’ zaken tijdens zijn bewind sinds eind 2011. Vermoedelijk zijn de andere verijdelde aanslagen nooit concreet in het nieuws gekomen.

Voor het voorbereiden van een aanslag zijn in ons land al meermaals mensen veroordeeld. Maar vaak is de vraag hoe concreet die plannen waren. Zo werd de 24-jarige Hasan A. uit Eindhoven vorig jaar tot 2,5 jaar cel en tbs veroordeeld voor het voorbereiden van aanslagen op militaire doelen en op premier Rutte. Zijn plannen waren nog niet concreet uitgewerkt, benadrukte de rechtbank. Maar hij had zich verdiept in het gedachtegoed van IS, had gezocht naar informatie over mogelijke personen en doelen voor een aanslag, waaronder de militaire basis Volkel. Ook had hij zich bekwaamd in het omgaan met vuurwapens en had hij thuis een wapen. Hasan A., volgens deskundigen zwakbegaafd, werd opgepakt toen hij met een bivakmuts op door de stad fietste.

Rust

In tegenstelling tot in alle landen om ons heen – Engeland, Duitsland, België en Frankrijk kennen allemaal dramatische voorbeelden – bleef een grote aanslag met veel slachtoffers in ons land tot nu toe uit. ,,Dan lijkt het net of Nederland een oase van rust is'', zei de huidige AIVD-baas Dick Schoof vorig jaar nog in deze krant. ,,Dat is gek - je wordt er soms bijna onrustig van dat het hier niet gebeurt. Terwijl we hier óók te maken hebben met teruggekeerde IS-strijders, die in Syrië getraind zijn, gehard, gehersenspoeld ook. En met radicalen die hier zijn gebleven, maar wier intenties zomaar kunnen omslaan in een aanslag. We weten dat er vanuit IS gericht wordt gestuurd op aanslagen in Europa en dat Nederland een potentieel doelwit is. Alleen: het is er nog niet van gekomen.''

Een verklaring had Schoof niet. ,,Kijk, we werken er met alle betrokken organisaties vreselijk hard aan. Er lopen nu 365 strafrechtelijke onderzoeken naar 415 verdachten, we houden zicht op alle teruggekeerde Syriëgangers. Onze inlichtingendiensten staan goed bekend, het buitenland is positief over onze aanpak. Maar om eerlijk te zijn: het zou ook zomaar toeval kunnen zijn.’’

Toch toont ook de arrestatie van vandaag weer aan dat de Nederlandse inlichtingen- en opsporingsdiensten ‘er bovenop zitten’, zegt Edwin Bakker, hoogleraar terreurbestrijding aan de Universiteit Leiden. ,,Dit is wederom een succes voor het contraterrorisme in ons land. Er is duidelijk een goede samenwerking tussen de inlichtingendiensten, de politie en het OM. Maar aan de andere kant is dit natuurlijk ook zorgwekkend nieuws. Het onderstreept dat het gevaar van terrorisme in ons land nog lang niet geweken is. Misschien wel integendeel.’’

Bakker pleitte al eerder voor hogere straffen tegen terreurverdachten. Dat de vermeende spil in deze nieuwe zaak een al eerder veroordeelde persoon is, onderstreept dat, zegt Bakker nu. ,,Wat je ziet is dat deze mensen, als ze eenmaal opgepakt zijn, dus toch een gevaar blijven. Ook al weten ze dat ze in het vizier zijn van de veiligheidsdiensten. Daarom vind ik: hou deze mensen langer in de gevangenis als ze eenmaal kwade bedoelingen blijken te hebben. Want ze komen er net zo boos weer uit als ze er in gingen. Dan kun je ze maar beter wat langer van straat houden, om in elk geval de veiligheid te waarborgen. Het geeft de diensten ook lucht, want al die mensen die weer vrijkomen, moeten we continue monitoren. Dat toont deze zaak waarschijnlijk weer aan.’’