Hoeveel het verplichte eigen risico voor de burger de komende vier jaar precies stijgt, staat nog niet vast. Volgens het Centraal Planbureau zou het eigen risico 100 euro hoger liggen in 2021 als het nieuwe kabinet niets doet. De formerende partijen gaan ervan uit dat die stijging kan worden gedempt door afspraken met de zorgwereld over kostenbesparingen. Maar meer dan dat zit er niet in.

De zorgkosten blijken een flink hoofdpijndossier bij de formatie. Terwijl de kosten toch al stijgen door de vergrijzing en nieuwe medische ontwikkelingen waardoor meer ziektes behandeld kunnen worden, is het nieuwe kabinet ook gebonden aan de eerder door de gehele Tweede Kamer uitgesproken wens dat er geld moet worden uitgetrokken voor extra personeel in verpleeghuizen. Die belofte loopt op tot 2,1 miljard euro.

Daardoor is er niet veel financiële ruimte meer om andere verkiezingsbeloften in te willigen, is inmiddels duidelijk. Het CDA stelde in zijn verkiezingsprogramma nog dat er een forse verlaging moest komen van het eigen risico met 105 euro, omdat vooral chronisch zieken, mensen met een beperking en ouderen nu veel geld kwijt zijn bovenop hun maandelijkse zorgpremie. De ChristenUnie wilde een verlaging van 100 euro. Maar die plannen kosten minstens 1,1 miljard euro, berekende het Centraal Planbureau eerder. En dat geld heeft het nieuwe kabinet niet.

Het verplichte eigen risico is van 150 euro in 2008 gestegen naar 385 euro nu. Vorig jaar heeft zeker 10 procent van de Nederlanders zorg gemeden of een behandeling uitgesteld omdat zij het geld voor het eigen risico niet wilden of konden missen. Dat blijkt uit onderzoek van TNS Nipo in opdracht van zorgverzekeraar VGZ. Dat was een lichte stijging ten opzichte van een jaar eerder.