Volledig scherm
Het rapport De reiziger in de kou van parlementaire enquêtecommissie Fyra. © ANP

'Eindrapport Fyra rammelt aan alle kanten'

De enquêtecommissie Fyra verdedigt dinsdag in de Tweede Kamer het eindrapport over de falende hogesnelheidstrein. Het schrijven, dat staatssecretaris Mansveld eind oktober de kop kostte, werd al een 'slachtpartij' genoemd. Nu schieten een expert en een deel van de Kamer ook nog gaten in de conclusies.

Volledig scherm
Staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu (IenM) kondigde haar aftreden aan na de presentatie van het rapport van de parlementaire enquetecommissie. © ANP
Quote

De enquêtecom­mis­sie-Fy­ra heeft een onvolledig rapport afgeleverd dat niet hoger scoort dan een 4,5

Marcel van Silfhout

In het eindrapport over de Fyra kregen meerdere (oud-)bewindslieden (Wilma Mansveld, Jeroen Dijsselbloem, Camiel Eurlings) en organisaties (NS, Inspectie Leefomgeving en Transport) een veeg uit de pan. Mede door hun optreden werden de aankoop en start van de Fyra en de aanleg van de HSL-Zuid een fiasco, oordeelde de commissie.

Staatssecretaris Wilma Mansveld stapte op, maar verder bleef het stil. Nu politici en experts uitgebreid naar alle bevindingen hebben gekeken, laait de onvrede op. Ditmaal is het rapport zélf de Kop van Jut.

Schandpaal
De belangrijkste kritiek: essentiële vragen over de wenselijkheid van marktwerking op het spoor en de mogelijkheid van een toekomstige fusie tussen NS en ProRail zijn onbeantwoord gebleven.

,,De enquêtecommissie-Fyra heeft een onvolledig rapport afgeleverd dat niet hoger scoort dan een 4,5," zegt Marcel van Silfhout. Hij is mede-schrijver van het populaire boek De Ontsporing, het fiasco Fyra en volgde alle openbare enquêteverhoren. ,,Dat slechte cijfer komt doordat de commissie de Kamer en het kabinet om politieke redenen op het verkeerde been heeft gezet."

In de jaren '90 was het een toverwoord in de politiek: marktwerking. De overheid kon flink verdienen aan de privatisering van staatsbedrijven. Die gingen op hun beurt efficiënter werken. Ook de consument zou door het ontstaan van concurrentie beter af zijn.

Volledig scherm
Madeleine van Toorenburg (CDA) tijdens het debat met de kandidaten voor het voorzitterschap van de Tweede Kamer. © anp
Quote

De commissie heeft de gevaren van marktwer­king op het spoor niet beoordeeld

Kamerlid Barry Madlener

Lelijke kant
Maar de enquêteverhoren toonden de lelijke kant van liberalisering: machogedrag van bestuurders, slechte verhoudingen tussen overheid en bedrijfsleven en geldvretende projecten. Oud-NS-topman Jan Timmer sprak zelfs over 'de moeder van alle kwaad'. Toch liet de Fyra-commissie na te oordelen over de gevolgen van marktwerking op het spoor.

Voorzitter Madeleine van Toorenburg (CDA) weigert vooraf aan het Kamerdebat vandaag vragen te beantwoorden over de conclusies. Een andere betrokkene is, op voorwaarde van anonimiteit, spraakzamer: ,,De Fyra-commissie was te verdeeld om hard te oordelen. Wat denkt u zelf: met VVD'er Ton Elias en SP'er Henk van Gerven in één commissie. Die staan recht tegenover elkaar op zo'n idealistisch onderwerp als marktwerking.''

De ingewijde noemt het 'van groot belang' dat het kabinet gaat inventariseren welke koers werkt voor het spoor. ,,Volgens mij moet sowieso de bezem door de inspectie.'' Ook dient de vervoersconcessie van de NS tussentijds te worden geëvalueerd, om te kijken of een partij als Arriva het misschien beter kan.

Puinhoop
De PVV is het ermee eens dat het kabinet snel een richting moet bepalen. ,,De commissie heeft de gevaren van marktwerking op het spoor niet beoordeeld,'' stelt Kamerlid Barry Madlener. ,,Terwijl duidelijk is dat het momenteel een puinhoop is.'' De partij wil, net als de SP, dat de NS en ProRail weer samensmelten.

Regeringpartij VVD wil dat eerst 'een aantal scenario's' wordt uitgezocht. CDA-Kamerlid Martijn van Helvert denkt dat het slecht functioneren van onze spoorsector kan worden aangepakt 'zonder het logo op het schrijfpapier aan te passen'.

Staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur) komt vóór de lente met een kabinetsreactie op het Fyra-rapport.