De eisers noemen de verplichting om op vijf plekken in Amsterdam een mondkapje te dragen, een ‘fundamentele inperking van de grondrechten van bewoners, ondernemers en bezoekers’. 

Jurist Jeroen Pols van Viruswaarheid wees vanmorgen op de hoogleraren die ‘het allemaal met elkaar eens zijn’ dat de mondkapjesplicht ‘niet kan'. ,,De Veiligheidsregio's lijken er een wedstrijd van te maken wie de grondrechten het verst inperkt, allemaal op basis van noodzakelijkheid. Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam zei zelfs dat hij ‘desnoods de wet overtreedt en dat mensen dan maar naar de rechter moeten gaan. Ongekend.” 

Pols wees op de Grondwet, die een mondkapjesplicht niet zou toestaan. ,,Het gaat in tegen de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en tegen het recht je vrij te bewegen in het land waarin je je bevindt. De Gemeentewet kan geen basis zijn voor dit soort fantasiemaatregelen.” Pols noemde de maatregel onrechtmatig en ook absurd omdat niet-medische mondkapjes geen enkele bescherming bieden. Hij noemde het zelfs bijna misdadig om bijvoorbeeld ouderen of zwakkeren te verplichten met een mondkapje over straat te gaan.

De enige uitzondering die een mondkapjesplicht misschien zou rechtvaardigen, zei Pols, is een ramp. ,,Maar de ziekenhuizen zijn leeg. Er is geen ramp.”

Later voegde hij daar aan toe: ,,98 procent van de mensen wordt niet ziek. Ziekenhuizen zijn leeg, mortuaria zijn leeg, er gebeurt niets. Feitelijk is er alleen een overheid die moord en brand schreeuwt.”

Volgens advocaten Verduijn en Liauw-A-Joe van de Veiligheidsregio is ‘voorkomen van directe besmetting an sich niet zozeer het doel van de mondkapjes'. Het is ook niet bewezen dat mondkapjes besmetting tegen houden. Maar het gaat er volgens de advocaten om dat mensen met een mondkapje op automatisch voorzichtiger worden. 

De advocaten wezen ook op verplichting die de overheid heeft om actief de gezondheid van inwoners te beschermen. Feitelijk werkt het ook zo dat de minister leiding geeft aan de bestrijding van een pandemie en de uitvoering daarvan overlaat aan de Veiligheidsregio's, aldus de advocaten. Daarmee mogen de Veiligheidsregio's dus via een noodverordening wel degelijk een mondkapjesplicht invoeren. ,,En daarmee mag en kan zelfs inbreuk worden gemaakt op grondrechten.” 

De advocaten voerden daarbij aan dat via een noodverordening wel vaker grondrechten worden aangetast. Bijvoorbeeld als een explosief uit de Tweede Wereldoorlog onschadelijk moet worden gemaakt en 600 mensen hun huis moeten verlaten. ,,Ook dat is een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer.”

Overigens vinden de advocaten dat de mondkapjesplicht géén inbreuk maakt op de persoonlijke levenssfeer. ,,Het gaat slechts om de publieke ruimte, niet de privésfeer. En ook mét mondkapje kan je je vrij bewegen. De plicht geldt slechts voor een klein deel van de stad. Er zijn genoeg plekken om het mondkapje te mijden. En als er al sprake is van schending van de persoonlijke levenssfeer, dan is dat zeer beperkt.”

Advocaat Van den Corput, die Gietelink en Viruswaanzin bijstaat, reageerde daar cynisch op: ,,De Grondwet met voeten treden en dan zeggen: het is maar een beetje. Je moet maar durven.” 

De rechter doet komende woensdag 19 augustus schriftelijk uitspraak.

In onder meer Amsterdam en Rotterdam is sinds kort het dragen van een mondkapje op verschillende plekken verplicht. In Amsterdam geldt de regel onder meer op de Wallen, Kalverstraat en Nieuwendijk. Mondkapjes zijn daar op straat en in de winkels dag en nacht verplicht. Op de markten in de Albert Cuypstraat en op Plein ‘40-’45 geldt de plicht tijdens markttijden.

Het dragen van een niet-medisch mondkapje, zowel op straat als in winkels, is volgens de veiligheidsregio’s nodig op plekken waar het krap en druk is en waar andere maatregelen onvoldoende werken. Wie geen mondkapje draagt, riskeert een boete van 95 euro. De verplichting is een tijdelijk experiment en wordt later geëvalueerd.

Luister hier naar de AD Nieuws Update:

Aanvankelijk hadden ook de ondernemers van de Albert Cuyp Markt in Amsterdam zich bij Gietelink aangesloten, maar die hebben zich weer teruggetrokken. Zij vreesden namelijk dat hun zaak niet-ontvankelijk zou worden verklaard omdat zij binnen het ‘mondkapjesgebied’ liggen en dus ‘gewoon’ bij de gemeente bezwaar kunnen maken. Of dat ze bij de bestuursrechter moeten zijn in plaats van bij de voorzieningenrechter. De ondernemers van de Albert Cuyp verzetten zich ook tegen de mondkapjes omdat hun omzet daardoor - zeggen zij - drastisch is gedaald.

Bekijk al onze video's over het coronavirus in deze playlist.