Volledig scherm
Staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu. © anp

Enquêtecommissie Fyra vernietigend over Mansveld

Het politieke leven van staatssecretaris Wilma Mansveld hangt aan een zijden draadje. De parlementaire enquêtecommissie Fyra haalt in haar woensdagmiddag verschenen slotrapport keihard uit naar het optreden van Mansveld in het debacle met de falende hogesnelheidstrein.

Volledig scherm
Staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu in juni voor de parlementaire enquêtecommissie Fyra. © ANP

In het 519 pagina's tellende rapport met de titel 'De reiziger in de kou' wordt de staatssecretaris op Infrastructuur en Milieu verweten dat ze de Kamer onvolledig, onzorgvuldig en zelfs ronduit onjuist heeft geïnformeerd. Een politieke doodzonde.

Ook had Mansveld vooraf moeten zorgen dat ze wist of de Italiaanse treinen betrouwbaar waren en zo niet, daarop moeten ingrijpen. Verder heeft ze een slechte deal gemaakt voor alternatief vervoer na het verdwijnen van de falende Fyra en schakelde ze daarbij te laat de minister van Economische Zaken in. 

Geen openheid
Daarnaast gaf de staatssecretaris, die verantwoordelijk is voor het spoordossier, het parlement geen volledige openheid over verbeteringen bij de Inspectie Leefomgeving en Transport, na een rampzalig verlopen toelatingsproces van de Fyra. Ook schreef ze de Kamer ten onrechte dat de inspectie de treinen niet zelf mocht inspecteren (onjuist informeren) en deed ze onzorgvuldige uitspraken over de vergunningverlening.

Volledig scherm
Staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu verscheen in juni 2015 voor de parlementaire enquêtecommissie Fyra. © anp
Volledig scherm
© ANP

De commissie noemt het verder ronduit 'ontluisterend' hoe Mansveld bij de communicatie over het besluit om te stoppen met de Fyra is omgegaan met 'het heikele punt' van de veiligheid. De staatssecretaris meldde dat veiligheid een reden was om de stekker eruit te trekken, terwijl de NS dat nooit aan Mansveld heeft genoemd als oorzaak.

Vernietigend
De vernietigende conclusies komen op een zeer slecht moment voor staatssecretaris Mansveld (PvdA), die toch al zwaar politiek onder vuur ligt over de financiële en organisatorische janboel bij spoorbeheerder ProRail. Ook wordt haar verweten dat ze geen controle heeft over het lastige spoordossier. De oppositie ruikt al tijden bloed, maar de Fyra-enquête kan voor PvdA-leider Diederik Samsom wel eens de spreekwoordelijke druppel worden. Daarnaast is het mogelijk dat Mansveld zelf besluit om op te stappen.  

Ook minister Dijsselbloem en de NS krijgen trouwens nog een veeg uit de pan in het rapport. De commissie noemt het 'ongepast' dat Dijsselbloem nooit in een Kamerbrief heeft gemeld dat de NS, die de falende Fyra's terugverkocht aan bouwer AnsaldoBreda, daarvoor pas geld krijgt als de Italianen minstens 7 treinen van de 16 hebben doorverkocht aan een andere partij. En de NS heeft een wanprestatie geleverd door bewust geen terugvalopties achter de hand te houden, mocht de Fyra niet werken.

Volledig scherm
© ANP
Quote

De commissie vindt het storend dat het kabinet de suggestie wekt dat het alternatie­ve vervoer het beste is voor de reiziger, terwijl dit niet is onderzocht

De parlementaire enquêtecommissie Fyra

Lapmiddel
Andere belangrijke conclusie is dat het alternatieve vervoer voor de  Fyra - de Beneluxtrein plus Eurostar en Thalys - volgens de commissie totaal geen waardige vervanger is; hooguit een tijdelijk lapmiddel. De Staat krijgt het verwijt dat bij het zoeken naar de huidige oplossing meer naar de kosten is gekeken dan naar het reizigersbelang. ,,De commissie vindt het storend dat het kabinet de suggestie wekt dat het alternatieve vervoer het beste is voor de reiziger, terwijl dit niet is onderzocht."

De parlementaire onderzoekscommissie Fyra beveelt aan dat er meer snelle en goed betaalbare treinen naar België komen. Ook moet de Inspectie Leefomgeving en Transport veel kritischer optreden bij het keuren en toelaten van nieuwe treinen en dient diezelfde inspectie veel beter in de gaten te houden of keuringsbureaus hun werk goed doen.

Kamer medeverantwoordelijk
De commissie constateert bij de slotconclusies dat de grote ambities van een supersnelle internationale trein naar België niet zijn waargemaakt, terwijl daar wel een peperdure spoorlijn voor is neergelegd. De Tweede Kamer, die steeds de keuzes van het kabinet en de NS steunde, is daarvoor medeverantwoordelijk. Uiteindelijk staat de reiziger nog altijd in de kou. Reizigersorganisaties Rover en TreinTramBus vragen in een reactie de spoorwegen daarom nu werk te maken van snellere Beneluxtreinen.