Volledig scherm
Het herdenkingsmuseum in Addis Abeba voor de slachtoffers van de Rode Terreur in Ethiopië. © @openbaar ministerie

Ethiopiër in Nederland verdacht van 321 oorlogsmisdrijven

In Ethiopië wacht Eshetu A. (63) de doodstraf. Maar Nederland wil hem zelf berechten voor de 321 oorlogsmisdaden die de Ethiopische Nederlander gepleegd zou hebben tijdens het schrikbewind van kolonel Mengistu in de jaren 70. In Den Haag begint vandaag de rechtszaak.

De aanklacht leest als een gruwelverhaal. Over gevangenen die worden gemarteld door ze vast te binden, op te hijsen en met stokken in het gezicht en op de blote voeten te slaan. Of iemand die een spijker door zijn hand kreeg geslagen en daarna zijn eigen bloed moest drinken. En in augustus 1978: met een pennestreek wordt het lot van 75 jonge gevangenen beslecht. Ze worden gedood in een kerk, hun lijken gedumpt in een massagraf.

Er vloeide veel bloed in het Ethiopië van de jaren 70. Keizer Haile Selassie werd in 1974 van de troon gestoten door een groep militairen, die onder leiding van kolonel Mengistu nog 18 jaar een schrikbewind zouden voeren. Onder de zogenoemde ‘rode terreur’ werd gemoord en gemarteld. Eshetu A. was de leider van het regime in de provincie Gojjam

Vlak voor de val van Mengistu vluchtte A. naar Nederland, hij kreeg hier in 1992 een vluchtelingenstatus en werd uiteindelijk genationaliseerd tot Nederlander. Inmiddels lijken de kansen van de voormalige provincie-leider gekeerd: andere Ethiopische vluchtelingen in Nederland ontmaskerden hem als hun beul in plaats van een mede-vluchteling. 

Executielijsten

Quote

De machtheb­bers waren trots op de hoeveel­heid mensen die ze doodden

Eind jaren 90 verscheen in Vrij Nederland een groot verhaal waarin slachtoffers hun verhaal deden. Ze konden ook executielijsten laten zien. ,,De machthebbers waren trots op de hoeveelheid mensen die ze doodden”, vertelde een van hen.

Weer jaren later werd het onderzoek opgepikt door het Team Internationale Misdrijven van de Nederlandse politie. Dat gespecialiseerde team onderzoekt oorlogsmisdrijven of genocide waarbij Nederlanders zijn betrokken. Ook Nederlanders die betrokken waren bij de genocide in Rwanda of het leveren van gifgas aan Irak zijn uiteindelijk vervolgd. In de zaak van A. werden getuigen over de hele wereld gehoord.

Het OM wil A. hier berechten omdat het Ethiopische doodsvonnis niet in Nederland ten uitvoer kan worden gebracht. Een uitleveringsverdrag tussen beide landen is er niet. ,,Maar dergelijke ernstige misdrijven mogen niet onbestraft blijven”, stelt Justitie. De man werd twee jaar geleden in Amstelveen opgepakt en zit sindsdien vast.

Advocaat: 'onschuldig'

Eshetu A. stelt zelf ‘zich niet schuldig te hebben gemaakt’ aan de genoemde feiten, zegt zijn advocaat. ,,Hij heeft ook de indruk dat er geen sprake is van een eerlijk proces. De feiten zouden 39 jaar geleden zijn gepleegd. Veel getuigen zijn niet meer te horen: ze zijn overleden of niet te vinden. Ook wil Ethiopië niet meewerken aan het horen van getuigen in zijn belang.”