Eus op bezoek bij brievenschrijvers: ‘Vaak blijken ze in te binden’

Achter het verhaalToen we aan columnist Özcan Akyol vroegen of hij iets wilde maken voor de videoredactie, wist hij het wel. Hij wilde weten wie de schrijvers zijn die van alle lezersbrieven naar de redactie. Wat drijft ze? Waarom nemen ze de moeite om te schrijven? De uitkomst is de serie ‘Brieven met Eus’. De eerste aflevering is hierboven te zien.

Waar kwam het idee voor deze serie vandaan? 
,,Ik ben een liefhebber van de brievenrubriek, ik lees deze pagina’s vaak. Je ziet wat er allemaal leeft onder de lezers, voelt de sentimenten, en ziet waar lezers zich mee bezig houden. Soms zijn dat best wel stevige teksten, soms ontroerend en dankbaar, soms juist boos en chagrijnig. Uit alle hoeken van het land. Vaak zijn het complimenten, soms warrige betogen. Dat maakte me nieuwsgierig: wie zijn deze mensen eigenlijk?”

Als columnist zit ik op zolder en tik ik mijn stukje. En dan opeens ligt het bij een miljoen mensen op de keukentafel. Mijn tekst komt bij zoveel mensen thuis, ik ben er nooit fysiek. Maar ik wil wel weten wie de lezers zijn, waar ze leven en of ze in het echt net zo zijn als in de brieven die ze schrijven.”

Volledig scherm
© Joost Hoving

Hoe hebben jullie een selectie gemaakt uit alle brieven? Bij welke brievenschrijvers zijn jullie langsgegaan en waarom?
,,De selectie heb ik samen met externe redactie van een productiebedrijf gemaakt. We zochten vooral brieven die iets losmaakten, waar emotie in zat. Als iemand in een brief laat blijken dat hij of zij geraakt is, op welke manier dan ook, gingen we bellen. Dat bleek nog best wel lastig. Veel mensen blijken in te binden als er een belletje komt, durven niet mee te doen of nemen hun telefoon niet op. Uiteindelijk maakt dat de selectie misschien nog wel interessanter: wat overblijft zijn mensen die echt achter hun standpunt staan.”

Waarom nemen mensen wel de moeite om een brief te schrijven maar binden ze dan uiteindelijk toch in?
,,Een brief schrijven in een veilige huiskamer, terwijl er niemand meekijkt en niemand je confronteert, is heel anders dan het moment dat ik met de camera op de stoep sta. Het is totaal niet mijn bedoeling om mensen de maat te nemen, ik ben alleen maar nieuwsgierig naar de mensen achter de brieven. Toch blijken mensen niet zo stellig of stoer als zij aanvankelijk waren, ook al overvallen we niemand. We bellen van tevoren of ze mee willen werken.”

Hoe waren de opnames? Was het zoals je had verwacht? 
,,We hebben nu één draaidag gehad. Dat was bij een lezer uit Brabant, al veertig jaar abonnee, hij schrijft regelmatig brieven. Hij was erg ontevreden over de krant, noemde het een wijvenkrant. En ik moest ontslagen worden. Deze man wilde graag meewerken aan de serie, maar hij waarschuwde wel dat het weleens ‘heel ongemakkelijk kon gaan worden voor Meneer Akyol’.”

 Is het spannend om zo’n lezer op te zoeken?
,,Nee. Ik woon centraal in de stad, ik hoef mijn huis maar uit te lopen of ik ben in mijn woonplaats al in contact met lezers. Dus wat dat betreft vind ik het niet spannend. Ik wil oprecht luisteren naar waarom ze zo’n brief schrijven. Ik wil een dialoog aangaan. Vaak blijkt het ook te liggen aan communicatie. Dat mensen hele rare dingen gaan denken omdat ze dingen eenzijdig interpreteren. Daarin kunnen we van elkaar leren.”

Zijn er ook mensen waar je nooit bij zou langsgaan?
,,Ik laat me niet zo opjutten. Ik hou van paradijsvogels, dwarsdenkers, linksom of rechtsom: als het maar iemand is bij wie iets gebeurt en met wie je goed kunt praten. Mensen die willen vertellen waarom ze brieven schrijven. Daarom heet deze serie ook ‘Brieven met Eus’ en niet ‘Brieven aan Eus’. Ik sta niet centraal in deze serie, maar bied een luisterend oor voor de krantenlezer.”