Volledig scherm
© Shutterstock

Experts maken zich zorgen:
waar blijven de zwaluwen?

Duizenden zwaluwen zijn vertraagd tijdens hun oversteek van Afrika naar Nederland. Vogeldeskundigen uit Nederland en Vlaanderen beginnen zich zorgen te maken. Ze hopen dat de zwaluwen, die toch al steeds zeldzamer worden, de tocht hebben overleefd.

Het gaat voornamelijk om de huiszwaluw en de boerenzwaluw. Vogelexpert Gerald Driessens: ,,Broedvogels komen altijd wat eerder in het jaar, het aantal zwaluwen is op het moment wel echt bedroevend laag. De kolonies die worden geteld bestaan uit veel lagere aantallen dan normaal. Ook bij de telposten worden minder zwaluwen geturfd. Het broedseizoen is gelukkig nog maar net begonnen, dus er is nog tijd voor de zwaluwen om hun eieren te leggen."

Slecht weer

Een verklaring voor de vertraging zou het weer kunnen zijn. Ruud Foppe van Sovon Vogelonderzoek Nederland legt uit: ,,De beesten vliegen het liefst met de wind in de rug vanuit Afrika. Tot nu toe hebben we dit jaar in Noord-Afrika en het Mediterrane gebied veel noordelijke winden gehad, die ook een aantal stofstormen veroorzaakt hebben. Hier zijn de vogels tegenaan gevlogen, en sommige zullen zelfs teruggevlogen zijn. Dit is een verstoring in het trekritme. Als dit een verstoring van enkele dagen is, is er niets aan de hand. De verstoring duurt nu echter al wat langer en zorgt voor echte vertraging." Foppe maakt zich nog niet heel veel zorgen: ,,Slecht weer hoort bij het leven van een trekvogel. Ze komen nou eenmaal van alles tegen en daar kunnen ze vaak wel tegen."

Verschuiving van de vogels

Volgens expert Driessens kan het ook zijn dat de zwaluwen ergens anders neerstrijken om te broeden. ,,Wanneer de zwaluwen besluiten enkele honderden kilometers verderop in bijvoorbeeld Noord-Frankrijk neer te strijken, zijn wij ze kwijt. Voor een vogel is enkele honderden kilometers niets, maar ze zijn dan plots weg uit België en Nederland." 

Zijn de beestjes vertraagd, dan kan dat vervelende gevolgen hebben voor de toch al geringe zwaluwpopulatie in Nederland: ,,Huiszwaluwen zullen nu waarschijnlijk maar één broedsel gaan maken in plaats van twee, zoals normaal. Daardoor zal je er volgend jaar minder zien. Gierzwaluwen verblijven altijd zo’n honderd dagen in ons land, wat precies genoeg is voor één broedsel. Een maand te laat aankomen is voor hen erg ongunstig, want er is een kans dat ze dat ene broedsel dan ook niet redden." Na deze maand is pas duidelijk hoeveel zwaluwen de tocht niet overleefd hebben en wat de gevolgen voor het vogeltje zullen zijn. 

Rode Lijst

Het aantal zwaluwen in Nederland neemt al jaren af. Ondertussen staan de boerenzwaluw en huiszwaluw zelfs op de Rode Lijst, een inventarisatie van diersoorten in Nederland die verdwenen zijn of dreigen te verdwijnen. Ornitholoog en Greenpeace-medewerker Filip Verbelen: ,,Het is onderdeel van een lange termijn trend. De afname van vooral de boerenzwaluw is al tientallen jaren aan de gang. Plaatsen waar de dieren een nest kunnen bouwen verdwijnen uit ons landschap, en er zijn minder insecten voor de vogels om te eten." 

Volledig scherm
De boerenzwaluw neemt sterk in aantal af. © Shutterstock