Volledig scherm
© iStock

Experts: Pas op met het inzetten van ex-radicalen

Pas op met het inzetten van voormalige extremisten bij deradicalisering, zeggen experts én voormalig extremisten zelf. ,,Het is hoop verkopen aan wanhopige beleidsmakers.”

Quote

Soms bestempe­len we mensen te snel als gederadica­li­seerd omdat we hun ideologie niet goed genoeg kennen

,,Soms bestempelen we mensen te snel als gederadicaliseerd omdat we hun ideologie niet goed genoeg kennen”, zegt Montasser AlDe’emeh, ooit zelf geradicaliseerd. ,, Alle mensen die daadwerkelijk zijn gederadicaliseerd hebben nooit in een programma daarvoor gezeten”, zegt een ex-jihadist. ,,Ik denk dat je heel vaak geen ex-radicalen nodig hebt”, stelt Omar Ramadan, leider van het Europese Radicalisation Awareness Network. En toch zijn ex-radicalen gewild bij overheidsdiensten die proberen te voorkomen dat jongeren zich aansluiten bij de jihad.

De discussie kwam vorige week tot een kookpunt in Amsterdam. Die gemeente besloot donderdag om bij pogingen om potentiële jihadisten in de stad tot inkeer te brengen voorlopig ‘geen personen meer in te zetten die zelf een radicaliseringsproces hebben meegemaakt'. Burgemeester Van der Laan kwam tot dat oordeel na een reeks van incidenten bij het gemeentelijk bureau radicalisering en polarisatie.

Bilal L.

Die afdeling zette onder meer Bilal L., voormalig lid van de Hofstadgroep rond van Gogh-moordenaar Mohammed B., in als jongerenwerker. L. werd in 2006 tot drie jaar cel veroordeeld voor het ronselen voor de jihad. Na zijn straf volgde hij een deradicaliseringstraject. Maar in zijn functie als jongerenwerker zou hij nog steeds reclame hebben gemaakt voor de jihad, een jongen die hij begeleidde stichtte brand in een pand waar een Charlie Hebo-poster voor het raam hing én een broertje en zusje van Bilal reisden af naar Syrië. Het leverde een tumultueuze raadsvergadering op in de hoofdstad waarbij de doodzieke Van der Laan onder vuur kwam te liggen.

Maar heel Europa leek er op een gegeven moment naar op zoek: ex-jihadisten die hun verhaal doen en zo potentiële Syriëgangers op tijd kunnen deradicaliseren en dus tegenhouden. Want wie kan nu beter het brein van een wannabe-jihadist doorgronden dan iemand die er zelf één is geweest? Maar pas daarmee op, zeggen experts.

Volledig scherm
Foto ter illustratie © ANP

Te goed om waar te zijn

Quote

Alle mensen die daadwerke­lijk zijn gederadica­li­seerd hebben nooit in een daarvoor bestemd programma gezeten

,,Alle mensen die daadwerkelijk zijn gederadicaliseerd hebben nooit in een daarvoor bestemd programma gezeten”, stelt een ex-radicaal uit dezelfde omgeving als Bilal L. in contact met deze krant. ,,Die jongen was nooit echt gederadicaliseerd. Het is oplichterspraat, bedoeld om geld te verdienen en hoop te verkopen aan wanhopige en onnozele beleidsmakers. Het belooft een snelle, makkelijke en pijnloze oplossing. Te goed om waar te zijn, en dat was het dus ook.”

Ook de Belgische-Palestijn Montasser AlDe’emeh stelt vraagtekens bij het inzetten van voormalige ‘radicalen’. Al De’emeh (28) was in zijn tienerjaren zelf een radicale moslim, inmiddels werkt hij in Brussel als jihad- en radicaliseringsdeskundige,,We moeten ons vooral afvragen: wanneer is iemand gederadicaliseerd? Iemand kan afstand hebben genomen van IS, maar bedoelt hij dan alleen het geweld dat die groep gebruikt of ook echt de ideologie van die groep? Ik denk dat we mensen soms te snel als gederadicaliseerd bestempelen. Overheden weten simpelweg nog te weinig van hun ideologie. Amsterdam had een acuut probleem met geradicaliseerde moslims, had mensen nodig, zag iemand en dacht: die kunnen we gebruiken!”

Syriëganger

Quote

Als een puber een keer iets geks roept, moet je er niet gelijk een ex-terrorist op af sturen

De kennis van ex-jihadisten is gewild. De voormalige verdachte Soumaya S. uit de Hofstadgroep was daarna onder meer voorzitter van een stichting die deradicaliseringsadvies geeft. En de teruggekeerde, veroordeelde Syriëganger Jordi de J. spreekt in december als ‘ervaringsdeskundige’ op een congres over Radicalisering en Terrorisme.

,,Je moet de inzet van ex-radicalen niet uitsluiten, maar er moet nog een heel lang traject voor zitten: de leerkracht, de wijagent”, zegt de Nederlander Omar Ramadan, die namens de EU het Radicalisation Awareness Network (RAN) leidt. ,,Als een puber een keer iets geks roept, moet je er niet gelijk een ex-terrorist op af sturen. En als je zo iemand wel inzet, moet je hem nauwgezet laten begeleiden in de contacten die hij heeft, want je wilt niet hebben dat uiteindelijk blijkt dat iemand zich roomser dan de paus heeft voorgedaan.”

  1. ‘Terreuradvocaat’ tegen de stroom in
    PREMIUM
    De jaarwisseling

    ‘Terreurad­vo­caat’ tegen de stroom in

    Wat maakte 2018 memorabel? Een serie verhalen waarin we terugblikken en vooruitkijken aan de hand van de grote en kleine gebeurtenissen. Advocaat André Seebregts trad dit jaar naar voren als verdediger van Nederlandse jihadvrouwen die met hun kinderen vastzitten in Syrische kampen. Daarnaast staat hij één van de mannen bij, die verdacht wordt van het voorbereiden van een aanslag in Nederland. Het maakt hem niet populair.