Volledig scherm
Foto ter illustratie. © anp

'Extreemlinks gaat vaak vrijuit'

Extreemlinkse groepen worden 'vrijwel niet' vervolgd als zij vernielingen plegen, geweld gebruiken of bedrijven saboteren. Bovendien lijken er nauwelijks politiedossiers te worden opgebouwd over de leiders, wijst onderzoek uit.

Het bekladden van de woningen van topambtenaren. Het lek steken van autobanden. Of het besmeuren van het huis van Thierry Baudet, net als dat van PVV'ers. Niet zelden moet de politie uitrukken voor extreemlinkse acties, maar tot vervolging leidt het zelden, zo is de conclusie van een onderzoek in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Uit de studie rijst het beeld van een onderschat probleem, met als trieste slotsom dat het gebrek aan strafzaken na incidenten 'impliceert' dat extreemlinkse groepen 'straffeloos' blijven. De redenen daarvoor zijn opmerkelijk.

Daderspoor ontbreekt

Volledig scherm
Het belagen van politici als Thierry Baudet en het bekladden van huizen van onder meer politici behoren tot de praktijken van linkse extremisten. © ANP

Regelmatig ontbreekt simpelweg een goed daderspoor. Maar soms ook adviseert de overheid om geen ruchtbaarheid te geven aan incidenten, omdat slachtoffers niet gebaat zijn bij publiciteit. Bovendien wordt informatie die beschikbaar is bij de geheime dienst AIVD niet gedeeld met de politie, omdat de extremisten dan te weten komen dat zij in het vizier zijn.

Het ministerie van Justitie kon niet inhoudelijk reageren, maar laat weten het rapport wel 'te bestuderen'.

De nieuwe studie schetst verder vooral een profiel van extreem-links in ons land, waarover relatief weinig bekend is. Zo blijken er ongeveer 27 extremistische groepen actief. Zij houden zich vooral bezig met actuele thema's, zoals racisme, asiel en migratie en milieu. Niet zelden gaan ze daarbij dus over de randen van de wet. Vanaf 2015 werden er geweldsdelicten geconstateerd, waaronder ook gevaarlijke vernielingen van bijvoorbeeld jachthutten, waarbij letsel aan jagers 'op de koop toe' wordt genomen.

Brandstichtingen

Volledig scherm
© Regio 15

Ook populair is het naming and shaming, waarbij woonadressen en privé-informatie van eigenaren van bedrijven, hoge ambtenaren of politiemedewerkers wordt gepubliceerd. In enkele gevallen worden er daarna home visits gedaan met brandstichtingen, het bekladden van woningen of het lek steken van autobanden.

Onderzoekers ontdekten dat er soms jarenlange voorbereiding aan die acties voorafgaan, compleet met voorverkenningen. Rondom tegendemonstraties werden locaties in kaart gebracht zodat achterhaald kon worden waar 'tegenstanders het beste aangevallen kunnen worden', soms werden ook wapens of zwaar vuurwerk meegebracht. Er is daarbij 'sprake van bereidheid tot het plegen van geweld'.

Zo nu en dan halen die home visits het nieuws, zoals twee jaar geleden toen het huis van een hoge ambtenaar van asielzaken met rode verf werd beklad. Het was een 'herinnering' aan het feit dat zij 'bloed aan haar handen' had omdat haar dienst ongewenste vreemdelingen uitzet. En recent nog kwam Thierry Baudet aan de beurt.

Zorgwekkend

Om begrip voor dat soort acties te kweken wordt overigens soms gebruik gemaakt van 'eenzijdige of onjuiste berichtgeving', ook om mensen te mobiliseren.

Welke acties er worden gedaan ligt volgens de onderzoekers in handen van 'een kleine groep personen' die als 'informeel leider gelden'. Zorgwekkend lijkt echter wel dat van de informele leiders geen uitgebreid persoonsdossier is opgebouwd. Terwijl het volgens onderzoekers juist nodig is om te kunnen zien wie de overstap maakt van 'activisme naar extremisme'. Gegevens over houding, gedrag en psychosociale kenmerken ontbreken echter.

Op basis van de schaarse politie-informatie is wel duidelijk dat er zo'n 182 personen op enige wijze in beeld zijn. Iets meer dan de helft is tussen de 25 en 40 jaar oud, een derde is ouder. De 'ambitie' om beter zicht op hen te krijgen is er wel, maar wordt om onduidelijke redenen 'niet gerealiseerd'.

Gevolg is dat een nieuwe aanwas in die groepen zich daardoor gemakkelijker anoniem kan manifesteren, concluderen onderzoekers bovendien.