Volledig scherm
Frank Poorthuis © Marco de Swart

Gaat Rutte het balletje hoog houden?

Nog 10 dagenWaar het om gaat, zeven zaken waar u bij het RTL-debat vanavond op moet letten en een paar bijzondere waarnemingen.

Quote

Of de premier de Ibrahimo­vic van deze competitie wordt, moet bij het RTL-debat blijken

Wekenlang trainde Mark Rutte op een bijveld. Mooie bewegingen zagen we, hij hield het balletje fraai hoog. Maar zonder tegenstanders kunnen er meer dat. Vanavond steekt hij over naar het hoofdveld van deze verkiezingen. Waar, dat moet gezegd, ze ook wel een beetje toe zijn aan verse input.

Of de premier de Ibrahimovic van deze competitie wordt, moet bij het RTL-debat blijken. Valkuilen te over. Kansen ook. Ik geef u een beknopte handleiding bij het debat dat om 21:00 uur begint.

1. Het wordt dus het uur U voor Rutte. Hij mag dan al weken de soeverein lachende heerser spelen, vooralsnog slaagt hij er niet in de premierbonus te incasseren. De VVD wil in de peilingen maar niet echt loskomen van de rest. Vier, vijf partijen dreigen midden twintig zetels te gaan scoren, inclusief de VVD. Als het vandaag fout gaat wordt Rutte 'one of the rest' en kan-ie een derde premierschap wel vergeten. Hoe moet-ie opvallen, wat gaat hij doen?

a. Rutte gaat mega de premier uithangen. Hij deed het in het radiodebat al: 'Ik heb de afgelopen zes jaar geleerd dat...' Als de anderen dat toelaten, graven ze hun graf. Kijkers en kiezers zijn uitermate gevoelig voor bewezen leiderschap.
b. Wat hij verder in de strijd zal gooien is de angstfactor. Na de Brexit, na Trump, wat wil dit land? De Patriottistische lente? 'Ik ben de enige die Wilders van een overwinning kan afhouden'.


Volledig scherm
Lijsttrekkers Lodewijk Asscher (PvdA) en Alexander Pechtold (D66) © ANP

2. Lodewijk Asscher krijgt het nog zwaarder dan Rutte. Hij zou willen dat-ie tot 'de rest' behoort. Vooralsnog oogst hij vooral mededogen. De PvdA staat al weken stabiel rond de 13 zetels. De weddenschappen gaan of hij een historische nederlaag gaat boeken. Dat Asscher het premierschap claimt, is bijna een gotspe. De PvdA-lijsttrekker heeft een tweeledige opdracht, die eerlijk gezegd bijna ondoenlijk is: Hij moet zowel het midden behagen, als de Man van Links worden. 

a. Voor dat laatste moet hij nu definitief of eindelijk (het is maar hoe je er tegenaan kijkt) Jesse Klaver in de hoek zetten. Let daar op. Hij gaat het hebben over idealen, maar tegelijk ervaring claimen die de Groen-Linkser niet heeft. En dan maar hopen dat-ie de kans krijgt om het bondgenootschap van de afgelopen vier jaar met de liberalen niet als een ballast mee moet dragen. Asscher moet klinkklare PvdA-successen uit Rutte 2 claimen, anders is hij gezien. 

b. Om tegelijk een kandidaat voor het midden te zijn (want daar zitten nog meer stemmen dan op links), moet Asscher ook staatsmanschap uitdragen en laten zien dat hij bondgenoten kan maken. Wel lastig als je, zoals hij afgelopen week deed, eerst een amechtige poging doet Sybrand Buma te behagen en die vervolgens wegzet als een amorele lafaard.

Volledig scherm
Marianne Thieme © anp

3. Nieuw, nieuw! En spannend. Een vrouw aan tafel. Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren krijgt een unieke kans om op te vallen. Ze claimt al maanden dat het belachelijk is dat ze de enige vrouwelijke lijsttrekker is. Thieme weet dat ze nooit het progressieve midden of zelfs maar links zal gaan leiden. Maar in de peilingen staat ze op bijna historische vier zetels. Als de heren lijsttrekkers hun testosteron niet in bedwang houden zal ze de vrouwenkaart spelen. 'Heren, heren toch.' 

4. Henk Krol kan vanavond zijn laatste kiezers verliezen. Hij moet de duikvlucht stoppen die 50Plus iets meer dan een week geleden heeft ingezet. Wat gaat-ie doen? Jan Nagel zal hem goed geïnstrueerd hebben. 'Waag je niet aan cijfers. Straal daadkracht uit. Een jij-bak is beter dan een ingewikkeld antwoord.' Krol kan fantastisch innemend in de camera glimlachen. Het kon wel eens zijn sterkste wapen worden. 

5. Jesse Klaver moet gewoon overeind blijven. En 'gewoon' zeg ik dan met nadruk. Als-ie in dit veld gaat claimen ook een premier-kandidaat te zijn, overspeelt hij zijn hand. Goed in de camera kijken, de spuuglok netjes voor de ogen. Glimlachen. Links behagen met de idealen die niemand, behalve Thieme, in dit veld ronduit durft uit te spelen. De wereld is aan 'onze kinderen'.

Nog 3 waarnemingen: 1. Er is in de moderne historie geen Tweede Kamer-verkiezing geweest waarin zoveel van de mededingers ronduit hebben gezegd dat ze de premier van een volgend kabinet willen worden. En daar ook daadwerkelijk kans toe hebben.
2. Er wordt nogal geklaagd dat deze verkiezingen saai zijn. Ik begrijp werkelijk niets van dat verwijt. Het is spannender dan ooit, de debatten zijn door de afwezigheid van stoorzender Wilders inhoudelijker dan we lang hebben beleefd.
3. We kunnen vanavond een kijkcijferrecord gaan boeken. Vorige week keken liefs 1,2 miljoen Nederlanders naar een debat tussen vijf mannen. Twee miljoen kijkers moet mogelijk zijn. Dat heeft alles weg van een feest voor de democratie. Maar het betekent ook dat 10 miljoen kiezers NIET kijken. Die hebben ook een stem.

6. Voor Sybrand Buma geldt bijna hetzelfde. Buma zit echt in een flow, zijn campagne-medewerkers gaan high-fivend door de Tweede Kamer. Stuurs de eigen koers blijven varen is het devies. Ik heb het hem nog niet horen zeggen, maar de historische woorden: 'Ik buig niet naar links, ik buig niet naar rechts' zouden wel eens uit zijn mond kunnen komen vanavond.

7. Alexander Pechtold tenslotte, zit op het randje van succes. Hij moet vooral hopen op fouten van de anderen. Gaat Asscher zich overschreeuwen, wijkt Buma toch af, maakt Rutte een onverwachte faux-pas, dan kan hij instappen als de kandidaat die alle partijen zal verenigen. 'Dit land heeft rust en wijsheid nodig', is zijn devies. Die rol gaat hij spelen: de beste premier die Nederland zich kan wensen. En morgen, beste mensen, kan alles weer anders zijn.

Frank Poorthuis was tien jaar politiek verslaggever. Nu beschouwt hij Den Haag vanaf een gepaste afstand en schrijft hij er dagelijks over tot aan de verkiezingen van 15 maart.