Volledig scherm
Foto ter illustratie. © AP

Geen adhd, maar wel een pilletje: studenten massaal aan de ritalin

Steeds meer studenten grijpen naar adhd-medicijnen om hun studieprestaties te bevorderen, concluderen onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam. ,,Ze kunnen tegenwoordig heel makkelijk en snel aan de pillen komen’’, vertelt huisarts en mede-onderzoeker Peter Vonk.

De onderzoekers keken naar het gebruik van medicatie onder studenten. Daar kwam onder meer uit dat een groeiende groep ritalin, een medicijn tegen adhd, gebruikt om concentratieproblemen te verminderen. Een groot deel van de groep is niet gediagnosticeerd met adhd maar gebruikt de medicijnen toch. 

Prestatiedruk

Voor het onderzoek zijn drie huisartsen, drie psychiaters en twee studentenpsychologen ondervraagd. Allen merkten een grote stijging in het gebruik van ritalin onder studenten. Mogelijk doordat de prestatiedruk in het hoger onderwijs tegenwoordig hoog ligt, zoeken studenten manieren om de beoogde doelen te halen. Vonk stelt: ,,Ze moeten vaak van hun ouders een goede vervolgopleiding hebben. Dat begint al vroeg in de opvoeding, veel van hen stopt een pilletje in hun kind zodat ze zich goed kunnen focussen op school. Dat gevoel blijven de studenten houden. Om aan de verwachtingen te voldoen, grijpen ze snel naar zo’n middel.’’

Quote

De studiebe­las­ting is inderdaad een lastig probleem. Toch hoeven studenten echt niet naar de middelen te grijpen

Ruud Collen, Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik
Quote

We vroegen studenten wie nog nooit ritalin had gebruikt. Van de tachtig leerlingen staken vier hun hand op

Ruud Collen, Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik

Volgens het onderzoek krijgen studenten enorm veel prikkels. Ruud Coolen van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik zegt: ,,De studiebelasting is inderdaad een lastig probleem. Toch hoeven studenten echt niet naar de middelen te grijpen. Ze moeten gewoon een keer hun telefoon aan de kant leggen. Ze worden ondergesneeuwd in alle berichtjes die binnenkomen. Zodra het apparaat even niet in beeld is, kunnen ze zich al gelijk een stuk beter langdurig op één onderwerp focussen.’’

In de periode 2006-2019 ziet Peter Vonk in zijn eigen praktijk een stijging in de receptaanvragen voor ritalin onder studenten. Ook Ruud Coolen ziet die stijging: ,,Wij merken nu dat het een groot probleem is, omdat we tijdens lezingen aan studenten vaak de vraag stellen wie er nog nooit ritalin heeft gebruikt. Er zaten tachtig studenten in de zaal en maar vier staken hun hand op.’’

Ervaring 

Studente Manon (18) gebruikt ritalin om zich beter te kunnen concentreren tijdens de tentamens. ,,Wanneer ik heel hard moet blokken voor toetsen neem ik er eentje en ga ik leren als een gek. Ik kan dan makkelijk twintig bladzijdes lezen in tien minuten.’’ Ze krijgt de ritalin van haar vriend, die wel de diagnose adhd heeft. ,,Hij heeft het echt nodig en voor mij is het in de drukke periodes gewoon handig. Op deze manier kan ik het uren over de stof hebben met anderen en zo pik ik gelijk een heleboel op.’’

,,Ik heb van bijwerkingen verder nog nooit last gehad. Ik heb het één keer op stap gebruikt en dat viel helemaal verkeerd. Ik was compleet van de wereld, dus sindsdien gebruik ik het echt alleen als ik me op iets belangrijks moet focussen zoals school.’’

Risico’s

Het gebruik van de medicijnen neemt gezondheidsrisico’s met zich mee. Methylfenidaat kan een verslavend effect hebben. Daarnaast kun je last krijgen van hartkloppingen, slapeloosheid, verlies van eetlust en emotionele labiliteit. Ook zwaar alcoholgebruik hoort bij de risico’s wanneer de medicatie wordt misbruikt.

Quote

Huisartsen met studerende kinderen schrijven makkelijk een recept voor zodat hun kinderen beter presteren op school

Vooral bij niet-gediagnosticeerde studenten is het gevaar op gezondheidsklachten groot. Ze weten vaak niet hoe ze de medicatie moeten gebruiken. ,,Het is niet voor niets een medicijn wat je alleen op recept kunt krijgen’’, vertelt Ruud Coolen. ,,Misbruik ervan kan zorgen voor een tegenovergesteld effect. In plaats van het bevorderen van de concentratie worden ze onrustig. Dat kan dan bijna niet goed zijn voor de studieresultaten.’’

Volgens de professionals is de kans groot dat er een handel is ontstaan in de pillen. Studenten die de medicijnen wel via de huisarts krijgen en ze zelf beperkt gebruiken, verkopen de overige pillen weer door aan hun medestudenten. Zodra patiënten aangeven dat er pillen opraken, ook al is dat niet het geval, krijgen ze redelijk makkelijk een nieuwe dosis. ,,Het valt haast niet te controleren’’, vertelt de huisarts. ,,Als een patiënt vraagt naar medicatie, dan kun je dat moeilijk weigeren. Toch gaat het soms erg makkelijk. Kijk bijvoorbeeld naar huisartsen waarvan de kinderen studeren. Zij schrijven makkelijk een recept voor zodat hun kinderen beter presteren op school.’’

Kennis

Volgens de onderzoekers moeten er maatregelen genomen worden om het misbruik tegen te gaan. Huisartsen moeten adhd’ers en hun medicatie nauwkeuriger monitoren, dat zou een beter beeld kunnen schetsen van hoe veel ze gebruiken en dus elke maand nodig hebben. Op deze manier houden ze niet meer over dan ze nodig hebben en valt er dus weinig meer te verhandelen. 

Opleidingen moeten studenten beter informeren over het gebruik van methylfenidaat en de gevolgen ervan. Het geven van workshops over stressmanagement, mindfulness en effectieve studiemethodes, zou kunnen helpen aan een betere voorlichting voor studenten. Zo weten ze beter hoe ze met de prestatiedruk om moeten gaan voordat ze grijpen naar risicovolle middelen. 

  1. LIVE | GGD’s overspoeld met telefoontjes, honderd hotelgasten Tenerife mogen misschien naar huis

    LIVE | GGD’s overspoeld met telefoon­tjes, honderd hotelgas­ten Tenerife mogen misschien naar huis

    Een Duitser bij wie gisteren het Covid-19-virus werd vastgesteld en waarvan bleek dat hij in Limburg is geweest, was toen nog niet besmettelijk aldus het RIVM. In Duitsland wordt naarstig gezocht naar mensen die met hem en zijn vrouw in contact kwamen. Een militair van de Luftwaffe raakte mogelijk besmet. 23 Nederlanders die in quarantaine zitten in een hotel op het Spaanse vakantie-eiland Tenerife blijken niet besmet, maar zitten wel 14 dagen in quarantaine. We houden je op de hoogte in ons liveblog. De gebeurtenissen van de afgelopen dagen lees je hier terug.