Volledig scherm
© Shutterstock

Gevaarlijke bacterie steeds dodelijker: bijna kwart patiënten overlijdt

Een tot 2015 uiterst zeldzame bacterie eist steeds meer levens. Van de 65 mensen die dit jaar ernstig ziek werden van meningokokken type W overleden er vijftien. Dat is bijna een kwart. De bacterie eist daarmee fors meer slachtoffers dan voorgaande jaren.

Staatssecretaris Blokhuis kondigde deze week aan alle 14- tot 18-jarigen in te willen enten tegen meningokokken type W. In de brief naar de Kamer beschrijft de ChristenUnie-bewindsman dat 32 mensen zijn overleden aan meningokokken type W sinds 2015. Daarmee komt de sterfte op 16 procent. 

Maar uit analyse van nieuwe gegevens over het aantal sterfgevallen blijkt nu dat de bacterie steeds dodelijker wordt. Van 2015 tot en met 2017 zijn 139 mensen ernstig ziek geworden, van wie er in totaal zeventien overleden. Dat komt neer op een sterftekans van 12 procent.

Dit jaar zijn er 65 mensen ernstig ziek geworden van meningokokken type W. Daarvan zijn vijftien mensen gestorven, zo blijkt nieuwe cijfers die deze krant heeft opgevraagd. Dat zijn vier doden meer dan in heel 2017. De sterftekans komt in de eerste helft van dit jaar uit op ruim 23 procent. Dat is bijna dubbel zoveel als in de jaren ervoor.

De tekst gaat verder onder de grafiek...(laden kan even duren, onze excuses voor het ongemak)

Dodelijker

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) erkent dat de bacterie steeds meer doden veroorzaakt. ,,Het lijkt erop dat de bacterie dodelijker wordt’’, verklaart hoofd van het Rijksvaccinatieprogramma Hans van Vliet.

De meningokokbacterie leeft in keel- en neusholten en verspreidt zich via druppeltjes door de lucht. De meeste mensen worden er niet ziek van. Maar bij sommigen kan de meningokok zich razendsnel verspreiden, bloedvergiftiging veroorzaken en het hersenvlies aantasten. Er bestaan verschillende type meningokokken. In Nederland worden mensen vooral ziek van type B, C, W en Y. Voor 2015 kwam type W amper voor. In totaal gaat het om vier sterfgevallen: één in 2004, in 2005, in 2012 en in 2013. Maar nu overlijden daar steeds meer mensen aan.

Opvallend is dat van alle leeftijdsgroepen 15- tot 19-jarigen het vaakst de ernstige ziekte krijgen. Sinds 2015 zijn 23 wat oudere tieners ernstig ziek geworden, ongeveer een kwart van deze jongeren overleed. ,,Momenteel is dat de leeftijdsgroep met de hoogste sterfte'', stelt RIVM'er Van Vliet.

De tekst gaat verder onder de infographic....(laden kan even duren, onze excuses voor het ongemak)

Verandering

Quote

Type W heeft mogelijk genetisch materiaal opgepikt van een andere type meningokok, waardoor de bacterie meer sterfgeval­len veroor­zaakt

Arie van der Ende

Hoofd van het Nederlands Referentielaboratorium voor Bacteriële Meningitis, Arie van der Ende heeft twee mogelijke verklaringen voor 'het oplopende sterftecijfer'. ,,Óf dat komt doordat de bacterie verandert, óf de patiëntenpopulatie verandert.''

Volgens de 
expert is van meningokokken bekend dat die 'heel makkelijk genetische eigenschappen overnemen van andere types'. ,,Type W heeft mogelijk genetisch materiaal opgepikt van een andere type meningokok, waardoor de bacterie meer sterfgevallen veroorzaakt.''

Onderzoek naar de dodelijke slachtoffers van type W door het RIVM leert dat 
de symptomen bij overledenen ook vaak afwijken van wat artsen bij andere soorten zagen. Van der Ende,,Het kan zijn dat de bacterie door die atypische symptomen niet wordt opgemerkt en de kans krijgt om explosief te groeien.''

De tekst gaat verder onder de foto.

Volledig scherm
De Britse Tilly Lockey met een bionische arm. Het 10-jarige Britse meisje overleefde de groep B-meningokokken bloedvergiftiging, waarbij beide armen geamputeerd moesten worden. © ANP

Diarree

Zo overlijden mensen vaker aan meningokokken type W, na diarree, braken en misselijkheid. ,,Mensen kunnen heel heftige diarree verwarren met buikgriep'', vult de voorman van het Rijksvaccinatieprogramma aan. ,,Bij patiënten met ernstige diarreeklachten is de sterfte ook hoger: rond de 50 procent.'' 

Het ziektebeloop kan dan volgens het RIVM 'heel snel' gaan. ,,Iemand voelt zich niet lekker, de situatie verslechtert heel gauw, dan gaat men naar het ziekenhuis en daar kan de patiënt al binnen een paar uur komen te overlijden.''

Volgens Van der Ende en Van Vliet zijn jongeren 'een risicogroep'. De jeugd heeft vaak een druk sociaal leven met een romantische periode. ,,Ze zitten bijvoorbeeld veel in de kroeg, zoenen, drinken en roken. Dat de ziekte in die groep vaker voorkomt kan daardoor verklaard worden'', vervolgt Van der Ende, ,,Maar dat is nog geen verklaring voor het hogere sterftecijfer.'' Daarvoor is volgens de wetenschapper aanvullend onderzoek nodig.

Ouderen

Quote

Door de risico­groep in te enten, hopen we verder versprei­ding tegen te gaan en de ziekte uiteinde­lijk een halt toe te roepen

Van Vliet

Dit jaar zijn er volgens meningokokkenkenner Van der Ende ook relatief veel oudere patiënten de klos. ,,Ouderen maken over het algemeen een grotere kans om te sterven.'' Bij ouderen gaat type W volgens het RIVM vaak gepaard met een bloedvergiftiging en ook dat kan zeker op latere leeftijd dodelijk zijn.

De deskundigen zijn groot voorstander van de uitbreiding van het inentingsprogramma. Staatssecretaris Paul Blokhuis maakte gisteren bekend dat vanaf volgend jaar alle 14- tot 18-jarigen een oproep krijgen voor een prik. Dat gaat om zo'n 650.000 tieners. Van der Ende: ,,
De maatregel die nu genomen wordt is een hele goede.'' Van Vliet: ,,Door de risicogroep in te enten, hopen we verder verspreiding tegen te gaan en de ziekte uiteindelijk een halt toe te roepen.'' 

De campagne zal direct effect hebben op het aantal gevallen onder jongeren van 14 tot en met 18 jaar. Doordat de bacterie zich binnen die groep minder zal verspreiden, heeft ook de rest van de bevolking daar profijt van. Dat duurt alleen waarschijnlijk nog één à twee jaar. Van der Ende benadrukt: ,,Belangrijk daarvoor is wel dat een hoog percentage van de jongeren zich laat vaccineren.''

De Volendamse Liza Veerman kroop door het oog van de naald. Ze verloor beide onderbenen door meningokokken, maar nu gaat de Volendamse met protheses door het leven. Bekijk hieronder de video.