Volledig scherm
Gökmen Tanis © AD

Gökmen Tanis levenslang? Hij kan ook over 13 jaar weer vrij zijn

Gökmen Tanis heeft de aanslag vorige week in een tram in Utrecht bekend: drie doden en vijf gewonden. Toch is de straf ‘levenslang’ nog geen gelopen koers.

Volledig scherm
Peter Plasman © anp

Dat zegt de ervaren strafadvocaat Peter Plasman, die in het verleden Mohammed B. bijstond, de man die levenslang kreeg voor de moord op Theo van Gogh. Plasman verdedigt Tanis niet, maar durft wel al over de aanstaande strafzaak te speculeren, al is nog lang niet alles bekend. ,,Kijk, als meervoudige moord bewezen wordt en hij is ook volledig toerekeningsvatbaar, dan hoeven we niet moeilijk te doen: dat wordt levenslang. Helemaál als daar nog eens terrorisme bij komt.”

Maar zover is het nog niet. Plasman: ,,Hij stapte weliswaar met een pistool de tram in, dus je zou zeggen voorbedachte rade, maar het kan zijn dat hij zegt: ik loop altijd met een wapen rond. En ik werd lelijk aangekeken of uitgescholden en toen sloegen de stoppen door. Het kan zijn dat hij daarmee moord ontkent, dan resteert doodslag. Natuurlijk zoekt justitie uit of dat klopt, maar als het doodslag wordt kan hij maximaal 20 jaar cel krijgen. Ook als het om drie mensen gaat. Zelfs al zou het om honderd mensen gaan. Dat komt omdat je in Nederland bij meer delicten tegelijk niet méér kan krijgen dan de maximale straf voor het zwaarste delict, plus éénderde daarvan voor de andere delicten. En de maximale straf voor doodslag is vijftien jaar, plus vijf jaar dus is maximaal twintig jaar. Met voorwaardelijke invrijheidstelling kan hij dan na 13 jaar weer vrij zijn.”

,,Maar,” vervolgt Plasman, “als daarnaast ook terrorisme bewezen wordt, jaagt dat ook bij doodslag de straf verder omhoog. Doodslag met terroristisch oogmerk klinkt weliswaar wat apart: terrorist zijn en toch in een opwelling mensen doodschieten, maar op die combinatie staat wél levenslang.”

Quote

De redenering: iemand die dit doet is sowieso gek, gaat zeker niet op

Peter Plasman

Dat doodslag lastig wordt als verdedigingslijn, weet Plasman ook. ,,Bijvoorbeeld dat briefje dat hij achterliet, wat zou verwijzen naar terroristische motieven, maakt zijn zaak wel lastig. Maar dat briefje zegt ook nog niet alles over zijn terroristische gedachten. Het kan zijn dat de schutter gaat zeggen: ik ging er vanuit dat ik doodgeschoten zou worden, nou, dan wilde ik liever als terrorist dan als ordinaire moordenaar de geschiedenis in, maar eigenlijk meende ik dat niet echt.”

Naast de vragen ‘moord of doodslag’ en ‘terreur of niet’, speelt ook nog deze vraag een grote rol: toerekeningsvatbaar of niet? Duidelijk was al dat er vraagtekens staan bij de geestesgesteldheid van Tanis, die al voor deze aanslag onderzocht moest worden door het Nederland Instituut voor Forensische Psychiatrie (NIFP). ,,Daarover kan ik één ding zeggen,” zegt Plasman. ,,De redenering dat ‘wie dit doet sowieso gek is’, gaat zeker niet op.”

Mocht Tanis toerekeningsvatbaar zijn en meervoudige moord bewezen worden, zal het dus vrijwel zeker levenslang worden. Rechters delen die straf tegenwoordig ook weer uit. Plasman: ,,Omdat levenslang ook in Nederland niet meer per definitie écht levenslang is. Na 25 jaar wordt nu getoetst of in de gevangenis zitten nog wel een redelijk doel dient. Voorheen was levenslang in Nederland écht levenslang, daarmee gingen wij in tegen de regels van Europees Hof. Daardoor legden rechters een tijdje zelfs geen levenslang meer op. Nu een levenslange gevangenisstraf ook in Nederland na 25 jaar wordt getoetst, wordt levenslang weer wel uitgedeeld.”

Bekijk hieronder een fragment van de Ochtend Show to go waarin misdaadverslaggever Victor Schildkamp een update geeft over Tanis