Volledig scherm
Bruine rat. © Stock

Groot onderzoek nodig naar bestrijding: ‘Rattenplaag wordt groter in Nederland’

De overlast door ratten zal de komende jaren sterk verergeren en qua omvang mogelijk vergelijkbaar worden met de overlast door de eikenprocessierups. Om die reden is grootschalig onderzoek nodig naar het gedrag van het beest. Doel is om daarmee beter te kunnen voorspellen waar en wanneer ratten opduiken om ze met die kennis beter te kunnen bestrijden. 

,,Ik verwacht dat de rattenplaag echt veel erger wordt", stelt onderzoeker Bastiaan Meerburg van de Wageningen Universiteit, tevens directeur van het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD). ,,In Nijmegen en ook op een aantal andere plaatsen zie je al veel ratten. Het leidt steeds vaker tot problemen en dat wordt alleen maar meer.”

Quote

Nederland wordt steeds dichter bevolkt en de reinheid en properheid van de jaren 60 en 70 neemt af

Aangevreten stroomkabels

Ook de boerenorganisatie LTO is bezorgd. ,,We zien dat de plaag groter wordt", stelt LTO-bestuurslid Alfred Jansen, die onder meer belast is met het bestrijden van stalbranden. Volgens de KAD wordt een kwart van die branden veroorzaakt doordat ratten en muizen stroomkabels hebben aangevreten. Jansen: ,,Het is een belangrijke factor, ik krijg van boeren geregeld fotootjes gemaild van aangevreten kabels.”

Volledig scherm
Door ratten aangevreten stroomkabels in boerenschuren. © lto

Los hiervan vormen de ratten voor bijvoorbeeld het vee ook een probleem omdat hun aanwezigheid onrust veroorzaakt. Daarnaast vervuilen ze met hun poep en urine het veevoer. ,,En ze brengen ziektes over.”

Dat de rat aan zo'n opmars bezig is, heeft meerdere redenen. Meerburg: ,,Nederland wordt steeds dichter bevolkt en de reinheid en properheid van de jaren 60 en 70 neemt af. Ook zie je dat er veel meer migranten zijn die andere gewoontes hebben als het gaat om omgaan met voedsel.” En waar afval is, daar zijn ratten. ,,Daar komt nog bij dat gemeenten steeds minder investeren in het onderhouden van de buitenruimte. Zo creëer je vanzelf de situatie dat je meer overlast krijgt.”

Quote

Gemeenten moeten heel anders moeten gaan. Dat bijvoor­beeld een veegploeg niet pas ’s ochtends maar al om vier uur ’s nachts begint

Rattengif aan banden

Ook een probleem is dat het gebruik van rattengif steeds meer aan banden wordt gelegd en binnenkort zelfs verboden. ,,En er stoppen veel agrarische bedrijven, waardoor de ratten die daar eerst hun voedsel konden vinden zich verplaatsen.”

De Wageningen Universiteit denkt enkele jaren nodig te hebben om aan de hand van onderzoek goed in beeld te krijgen hoe en waar de rat zich precies beweegt. Om zo zicht te krijgen op wat gemeenten precies kunnen doen om de ratten te bestrijden. ,,Op stadsniveau is het best ingewikkeld om precies in beeld te krijgen hoe je het best kunt inspelen op de aanwezigheid van de rat. Je moet als het ware het ritme van de stad bepalen om te weten hoe je het beste kunt ingrijpen.”

Half opgegeten broodje falafel

Zo is het bijvoorbeeld verstandig om meteen na een markt of festival achtergebleven voedsel op te ruimen. ,,Maar je moet bijvoorbeeld dus ook kijken waar er tijdens een stapavond een half opgegeten broodje falafel wordt neergegooid. En bijvoorbeeld sensoren ontwikkelen waarmee je snel kunt zien waar ergens een riolering is verzakt, omdat je weet dat daar veel ratten voorkomen.”

Het onderzoek kan tot gevolg hebben dat gemeenten heel anders moeten gaan werken. ,,Dat bijvoorbeeld een veegploeg niet pas ’s ochtends maar al om vier uur ’s nachts begint. En dat meer prioriteit wordt gegeven aan het herstel van rioleringen. ,,Zo neem je de omstandigheden weg waarbinnen een rattenpopulatie kan groeien.”

Ziekte van Weil

Het RIVM komt eind dit jaar met een evaluatie van de rattenbestrijding door gemeenten. De meest voorkomende ziekte die mensen kunnen oplopen door de rat is de ziekte van Weil, die kan zorgen voor hoge koorts en lever- en nierproblemen.