Volledig scherm
Malek F., de uit Syrië gevluchte Palestijn. Rechts advocaat Job Knoester. © Felix Guerain

‘Haagse steker’ Malek F. als eerste in de voetsporen van moordenaar van Theo van Gogh?

Als de ‘Haagse steker’ Malek F. morgen wordt veroordeeld voor het plegen van een aanslag met terroristisch motief, treedt hij in de voetsporen van een bedenkelijke voorganger: Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh (2004).

Net als B. zou Malek dan veroordeeld worden voor een aanslag vanuit radicaal-islamitische denkbeelden, beaamt terrorisme-deskundige Edwin Bakker. En dat is Nederland – in tegenstelling tot veel landen om ons heen – jarenlang bespaard gebleven. Terwijl in België, Duitsland, Frankrijk, Engeland en Zweden geradicaliseerde moslims de afgelopen jaren dodelijke aanslagen pleegden, werd Nederland tot 5 mei 2018 ‘ontzien’. 

De schok was dan ook groot toen Malek F. op die bloedhete Bevrijdingsdag bij de Haagse Hogeschool drie mensen neerstak en nog enkele anderen verwondde. En daarbij die beangstigende, tot radicale strijdkreet uitgegroeide woorden ‘Alahu Akbar’ riep.  ,,Zijn woede was duidelijk gericht op zo veel mogelijk slachtoffers. Dat er geen doden zijn gevallen komt vooral door de snelle hulp en die ene agent op de fiets hem neerschoot,”  zegt Edwin Bakker.

Niet lang daarna kwam zijn familie via deze site naar buiten met het achterliggende verhaal: de voor de oorlog in Syrië gevluchte Palestijn Malek F. raakte ernstig getraumatiseerd toen zijn eveneens op de vlucht geslagen vader overleed. Paranoïde dus, een gek, geen terrorist.

Vogel

Volledig scherm
Malek F. nadat hij is neergeschoten. © AD

Aanwijzingen daarvoor waren er genoeg: drie maanden voor de aanslag gooide hij al zijn meubels uit het raam van zijn Haagse appartement en werd hij even opgenomen bij ggz-instelling Parnassia. Deskundigen verklaarden hem in aanloop naar de rechtszaak volledig ontoerekeningsvatbaar. Dat Malek tijdens de inhoudelijke behandeling van zijn rechtszaak onder meer verklaarde dat hij ‘de opdracht voor de aanslag had gekregen van een grote vogel’ paste prima in het beeld van een paranoïde man die overal duivelsaanbidders en agenten van de Israëlische geheime dienst zag.

Maar het Openbaar Ministerie ziet het toch anders: Malek is absoluut niet in orde, maar had wel degelijk terroristische motieven van waaruit hij weldoordacht toesloeg. Ook daarvoor waren aanwijzingen genoeg, vooral die afgeluisterde gesprekken waarin hij veel minder warrig overkwam en zei ‘dat hij het voor Allah deed’. ,,Maar ik doe alsof ik geestelijk ziek ben,” zo las de officier van justitie voor uit dat gesprek. En ook: ,,Als ik dood was gegaan, was ik een martelaar geweest.”  Bovendien had hij op Facebook gepost dat ‘alle ongelovigen moeten lijden’.

Erkennen

Ruim tien maanden na de aanslag van Malek F. werd Nederland in Utrecht opgeschrikt door Gökmen Tanis, die vier mensen doodschoot in een tram. Een nog zwaardere misdaad die nog veel meer doet denken aan een ‘echte’ radicaal-islamitische aanslag dan de steekpartij van Malek F. ,,Tanis lijkt wat dat betreft nóg meer op Mohammed B. als ik hoor hoe hij zegt het Nederlandse recht niet te erkennen,” zegt Edwin Bakker die ook nog wijst op Jawed S., de Afghaan die in augustus 2018 op centraal Station Amsterdam twee Amerikaanse toeristen neerstak en geen geheim maakt van zijn terreurmotieven. 

Maar bij alle drie, Malek, Jawed en Gökmen, is geen directe band met een of andere terreurgroep aangetoond en speelt die ene grote vraag de hoofdrol: zijn ze gek of terrorist? 

Haatdragend

Volgens justitie zijn bij Malek F. beide aantijgingen van toepassing, maar is hij toch vooral terrorist: 15 jaar cel en tbs eiste het Openbaar Ministerie 28 juni: F. komt volgens justitie berekenend over. Hij kocht dagen voor de aanslag het mes, probeerde eerst nog toe te slaan in een kerk in Den Haag, haat ongelovigen, prijst de jihad en toonde pas medeleven met een van de slachtoffers toen bleek dat het om een moslim gaat. 

Morgenmiddag hoort de eerste van de drie aanslagplegers in Nederland dus of hij daadwerkelijk voor een moslim-aanslag achter tralies verdwijnt. Net als Mohammed B.