Volledig scherm
De crisis is voorbij, grote groepen zijn tevreden met hun leven. Maar de kwaliteit van leven is niet verbeterd, constateert het SCP. © ANP

Het gaat goed met Nederland, maar we somberen wat af

Ondanks de economische groei zijn Nederlanders er niet op vooruitgegaan of meer tevreden over hun leven. De kloof tussen groepen blijft onverminderd groot. Meer Nederlanders hebben psychische problemen. Dat concludeert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in het rapport De sociale staat van Nederland.

Quote

Gemiddeld gaat het best goed met Nederland. Maar achter die positieve gemiddel­den zitten grote verschil­len tussen groepen

SCP-onderzoeker Annemarie Wennekers

De meeste Nederlanders zijn tevreden over hun leven. Maar toch ook niet helemaal. De meeste Nederlanders zijn er de afgelopen tien jaar niet slechter op geworden. Maar ook niet beter. Het gaat goed met Nederland, maar niet met alle Nederlanders. Dat is de conclusie van het SCP in het jaarlijkse rapport De sociale staat van Nederland.

Het SCP beschrijft daarin hoe het feitelijk met Nederlanders gaat, maar ook hoe ze zelf vinden dat het gaat. In het rapport, dat vandaag verschijnt, wordt de huidige staat vergeleken met die van 2008, toen Nederland aan de vooravond van een economische crisis stond.

De crisis is voorbij, de economie heeft zich de laatste jaren hersteld. Daar profiteren vooral bedrijven van, niet de burgers. De kwaliteit van leven van Nederlanders is het afgelopen decennium niet verbeterd en de tevredenheid niet toegenomen, concludeert het SCP.

,,Naar aanleiding van de recente economische groei is er geen sterke opleving geweest'', zegt SCP-onderzoeker Annemarie Wennekers. ,,Gemiddeld gaat het best goed met Nederland. Maar achter die positieve gemiddelden zitten grote verschillen tussen groepen. Die verschillen in welvaart en welzijn zijn hardnekkig en lastig te verkleinen, omdat er soms een ingewikkelde problematiek achter zit.’’

Kloof

Er is nog steeds een kloof tussen laag- en hoogopgeleiden, tussen mensen met een hoog en een laag inkomen, en tussen autochtone Nederlanders en niet-westerse migranten. Deze kwetsbare groepen dreigen nog verder achterop te raken.

,,Er is veel onzekerheid over de toekomst, bijvoorbeeld over flexibilisering op de arbeidsmarkt of de pensioenen'', aldus Wennekers. ,,Ook kwetsbare groepen hebben nu wel werk, maar vaak gaat het om tijdelijke banen. Bij een volgende crisis komen zij weer in de problemen.''

Dat betekent dat een van de doelstellingen uit het Regeerakkoord (2017) niet wordt gehaald. Dit kabinet wilde dat Nederland niet alleen in de statistieken vooruitgaat, maar dat Nederlanders ook moeten ervaren dat het beter gaat. Daar is volgens het SCP geen sprake van.

Quote

Kwetsbare groepen hebben nu wel werk, maar vaak gaat het om tijdelijke banen. Bij een volgende crisis komen zij weer in de problemen

SCP-onderzoeker Annemarie Wennekers

Somberder

Hoewel meer mensen vinden dat het 'de goede kant op gaat' met Nederland, zijn ze in de eerste helft van dit jaar wel somberder geworden over de samenleving. Bij de gebruikelijke zorgen over immigratie en de ouderen- en gezondheidszorg, komen nu ook het klimaat en milieu.

Bovendien bestaat onder Nederlanders een hardnekkig beeld dat de samenleving polariseert, terwijl eerder onderzoek niet uitwijst dat meningen verder uit elkaar liggen.

Toch zijn Nederlanders over het algemeen onveranderd tevreden over hun leven. Gemiddeld geven ze dat het rapportcijfer 7,8. Dat is na 2008 stabiel gebleven.

Achter die tevredenheid schuilen weer andere problemen. Bij een groeiend aantal Nederlanders gaat het psychisch welbevinden achteruit. Het aantal mensen met burn-outklachten stijgt. Dat is vooral in het onderwijs merkbaar. Daar bezwijkt niet alleen het personeel vaak onder de werkdruk en stress, maar ook leerlingen hebben psychische klachten door de grote druk om te presteren.

Daarnaast voelen veel Nederlanders over het algemeen tijdsdruk, ziet het SCP. Vier op de tien mensen tussen de 20 en 64 voelen zich 'opgejaagd' en zes op de tien hebben het 'te druk'.

Vel

Hoewel de meerderheid van de Nederlanders tevreden is over de eigen gezondheid, is in bijna alle lagen van de bevolking - op de 65-plussers na - het aantal mensen dat minder goed in zijn vel zit, sinds 2008 gestegen van gemiddeld 9 naar 12 procent. Vooral mensen met een laag opleidingsniveau, laag inkomen en niet-westerse migranten scoren laag op psychisch welbevinden.

SCP-onderzoeker Annemarie Wennekers: ,,Er wordt veel verwacht van mensen: mantelzorg, gezond blijven leven, lang leren. Veel verantwoordelijkheid wordt bij burgers neergelegd. Dat kan positief zijn. Maar er is een grens aan wat je van burgers kunt verwachten.''