Volledig scherm
13 maart 1945: Koningin Wilhelmina heeft weer voet gezet op Nederlandse bodem © ANP

Historicus kraakt Wilhelmina: een godsgeschenk voor de Gestapo

De goede reputatie die koningin Wilhelmina geniet is volledig onverdiend, stelt historicus Gerard Aalders. Sterker nog, hij schrijft in zijn nieuwe boek Wilhelmina, werkelijkheid en fictie dat door haar domheid en die van haar ministers vermoedelijk honderden verzetslieden om het leven kwamen.

Quote

Insiders spraken van een 'betreurens­waar­di­ge domheid'

Gerard Aalders

Aalders rekent in zijn boek af met bestaande opvattingen over de voormalige vorstin. ,,Wilhelmina was geen mythische koningin. Integendeel. Ze was de koningin van de mythe", concludeert hij.

,,Door haar opvoeding, eigenzinnigheid, eigendunk, tunnelvisie, zelfoverschatting, wereldvreemdheid en niet te vergeten haar weerzin tegen democratie en parlement maakte ze keer op keer inschattingsfouten. Ze liet zich leiden door intuïtie", schrijft Aalders over Wilhelmina (1880-1962). Hij citeert de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt die haar omschreef als 'bigotte, onzuiver redenerende, onmogelijk veeleisende, intens egocentrische oude dame'.

Verzetslieden

Het Nederlands verzet had niets aan haar steun, aldus Aalders. ,,Ze had het verzet gecentraliseerd, terwijl ze geen enkel benul had van hoe het in elkaar zat. Een godsgeschenk voor de Gestapo", vertelt hij op Radio 1. ,,Insiders spraken van een 'betreurenswaardige domheid'." 

Aalders baseert zijn conclusie onder meer op nog niet gepubliceerd onderzoek en op de problemen die voor het verzet in bezet Nederland ontstonden toen vanuit Londen werd aangedrongen op samensmelting binnen de Binnenlandse Strijdkrachten.

Quote

Ze had het verzet gecentrali­seerd, terwijl ze geen enkel benul had hoe het in elkaar zat. Een godsge­schenk voor de Gestapo

Gerard Aalders

Volgens Aalders heeft Radio Oranje, waarvoor de koningin in vijf jaar tijd slechts 34 toespraken hield, 'buitenproportioneel bijgedragen aan de mythevorming'. Er is volgens hem een overdreven waarde en bereik aan toegekend. ,,Haar toespraken hadden geen invloed op het verloop van de oorlog in Nederland." 

Aalders vindt de koningin ook allerminst onverschrokken en manhaftig. ,,Voor het uitspreken van een rede vanuit een veilige studio in Londen is geen moed nodig. Haar drijfveer was het voortbestaan van de monarchie."

Ballingschap

Koningin en regering in ballingschap droegen ook niet bij aan de bevrijding en het herstel van Nederland. Amerika en Engeland luisterden niet naar Nederland. ,,De regering had niet de geringste invloed."

Aalders, die talrijke boeken over de Oranjes op zijn naam heeft staan, schreef zijn boek uit nieuwsgierigheid en een 'nooit aflatend gevoel van verbazing' over Wilhelmina. ,,Hoe kon iemand met de karaktereigenschappen van Wilhelmina als staatshoofd fungeren?" vraagt hij zich af. 

Quote

Voor het uitspreken van een rede vanuit een veilige studio in Londen is geen moed nodig

Gerard Aalders

Aalders doorzocht nationale archieven in Den Haag, Londen en Washington, bestudeerde alles wat over Wilhelmina is geschreven en kwam tot zijn eigen conclusies. ,,Ik laat de feiten spreken. De bronnen staan onderaan elke bladzijde en die kun je controleren."

De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) wil desgevraagd niet reageren op de inhoud van het boek.

  1. HAK voert als eerste voedselfabrikant Nutri-Score in: ‘waar wachten we nog op?’

    HAK voert als eerste voedselfa­bri­kant Nu­tri-Sco­re in: ‘waar wachten we nog op?’

    Als eerste in Nederland voert groentefabrikant HAK het voedselkeuzelogo Nutri-Score in. Of het nu een pot appelmoes, doperwtjes, kersen of rode kool is, de etiketten van de HAK-producten worden vanaf 1 september voorzien van het nieuwe logo dat aan de hand van kleuren en lettercodes aangeeft hoe gezond drinken of eten is. Timo Hoogeboom, algemeen directeur van HAK, legt uit waarom zijn bedrijf het voortouw neemt.