Rob Vos en Marleen Hanenberg van de politie van Groningen geven in augustus een persconferentie over de incidenten bij de Jumbo-supermarkten.
Volledig scherm
Rob Vos en Marleen Hanenberg van de politie van Groningen geven in augustus een persconferentie over de incidenten bij de Jumbo-supermarkten. © anp

Hoe de politie Jumbo-afperser Alex O. vond

De man die het Jumbo-concern maandenlang probeerde af te persen, Alex O., staat maandag voor de rechter. Sinds mei 2015 was de politie naarstig naar hem op zoek. Hoe een simpele kookwekker de 'Supermarktbomber' uiteindelijk nekte en de politie hem te pakken kreeg.

Quote

Een explosief dat niet was afgegaan, met een kookwekker erin...

Anrico Maat, directeur van een Jumbo-filiaal in Groningen

Een kookwekker. Waarom ligt hier een wit emmertje met een kookwekker? De Groninger die op 8 mei kort voor middernacht een wandelingetje maakt over de Wilhelminakade, vertrouwt het niet. Hij twijfelt, maar belt dan toch de politie.

,,Ik hoorde er de volgende ochtend van,'' vertelt Anrico Maat, directeur van het Jumbo-filiaal waar het emmertje naast lag. ,,Een explosief dat niet was afgegaan, met een kookwekker erin... Niemand begreep waarom het daar lag. We hadden totaal niet het idee dat het iets met ons te maken had.'' De politie neemt de vondst serieus. Het mislukte projectiel wordt minutieus onderzocht. Veel levert het nog niet op: hooguit dat in het emmertje eerder kipkerrie zat. Wie het projectiel heeft neergelegd, en waarom, is onduidelijk. Pas later zal blijken dat de dader zijn daad al heeft aangekondigd in een mail aan het Jumbo-concern - maar een verkeerd mailadres heeft gebruikt. Het bericht is nooit aangekomen.

Op 31 mei horen bewoners van het Overwinningsplein in Groningen een enorme knal. Pas de volgende dag, als de politie bewakingsbeelden bekijkt, blijkt wat er gebeurd is: een man heeft 's nachts een pakketje tegen een raam van het Jumbo-filiaal gelegd. Een paar minuten later gaat het af. Een ruit raakt beschadigd. Agenten vinden allerlei stukjes plastic. Het blijken de restanten van een Leifheit- kookwekker.

Bedrag in bitcoins
De volgende dag wordt duidelijk dat er een verband is. De dader stuurt opnieuw een bericht, maar nu via het reactieforum van politie.nl. De afzender maakt duidelijk dat hij nog maar net begonnen is, en dat hij snel duidelijk zal maken wat hij van plan is. Vier dagen later komt op het hoofdkantoor van het Jumbo-concern, in Veghel, een brief binnen. De dader eist een fors bedrag in het digitale betaalmiddel bitcoins. En snel, anders zullen er nog veel gekkere dingen gebeuren.

Het is geen loos dreigement. De volgende dag stuurt de onbekende een nieuw bericht via politie.nl, om 4 minuten over 12 in de middag. De boodschap: er ligt een explosief in de Jumbo bij het Euroborg-stadion. Die wordt nooit gevonden, maar de paniek is er niet minder om.

De politie zet nu maximaal in op de zaak. Dertig rechercheurs storten zich op het onderzoek, geleid door commandant Rob Vos. Een geboren Twent met bijna 30 jaar politie-ervaring. Vos maakt de top van het Jumbo-concern duidelijk dat de veiligheid in het geding is. Vanaf nu worden alle Jumbo-filialen in Nederland in de gaten gehouden.

Eén spoor heeft het politieteam van Rob Vos: de kookwekkers die in de twee projectielen zaten. Wit en grijs waren ze, van het merk Leifheit. Die blijken bijna uitsluitend te worden verkocht in filialen van Blokker. De twee Blokkers in Groningen blijken er in de afgelopen maanden 170 te hebben verkocht. Het is een van de meest concrete aanknopingspunten, en dus gaan agenten in de eerste week van juli langs bij alle 170 kopers. Dertig mensen kunnen de wekker niet tonen. Voor het team zijn zij vanaf nu 'interessante personen'.

Een medewerker van de Jumbo aan de Veemarkt in Zwolle opent op 's ochtends 1 juli de post. Ze vindt een verjaardagskaart. Als ze de kaart opent, klinkt een liedje: 'Dans je de hele nacht met mij'. Maar er zit ook iets heel anders in de envelop. Het blijkt explosieve vloeistof, die niet is afgegaan, maar de medewerker ernstig had kunnen verwonden.

De dader blijft duidelijk maken dat hij geld eist. Op 3 en 8 juli stuurt hij nieuwe berichten via politie.nl, en in de laatste week van juli nog drie keer. Steeds opnieuw is de boodschap: betalen, anders gebeuren er gekkere dingen.

Sherlock Holmes
Rob Vos en zijn team besluiten dat het tijd is voor een volgende stap. Bij hoge uitzondering besluiten ze het publiek in te schakelen - niet om te vragen naar informatie, maar om mee te rechercheren. ,,De politie verwacht niet dat u Sherlock Holmes gaat uithangen,'' zegt Rob Vos tijdens een persconferentie. ,,Maar het verzoek is helder: mensen, denk mee in het Jumbo-onderzoek.'' Vos ontkent dat het team op dood spoor zit, maar zegt nog geen idee te hebben wie de dader is.

Toch heeft de politie inmiddels wel degelijk een spoor. Want een van de dertig mensen die een Leifheit-kookwekker kochten, maar die niet meer konden tonen, blijkt een opmerkelijk verleden te hebben. Zijn criminele cv is indrukwekkend - en bedriegen zit in zijn familie. Is deze man de Jumbo-bomber?

De oproep van de politie levert een stortvloed aan reacties op: liefst 671 mensen denken mee. Soms met een korte tip, soms met een uitgebreide analyse. Wraak is volgens de meeste meedenkers het motief: de Jumbo-bomber is vast een gefrustreerde medewerker, of een gepakte winkeldief. Onderzoeksleider Vos bedankt de vele tipgevers op tv. ,,Ik kan iedereen niet genoeg bedanken voor de betrokkenheid.''

Hebbes
Maar achter de schermen focust zijn team inmiddels steeds meer op één verdachte, die helemaal niet bij Jumbo werkt, maar simpelweg op geld uit is. Een ervaren crimineel, die al een flink deel van z'n leven in de gevangenis doorbracht. Agenten volgen hem vanaf dat moment dag en nacht.

Het wachten is op een nieuw bericht, waarmee de politie de verdachte definitief kan linken aan de eerdere communicatie. Op 9 oktober is het zover: via de site van de politie komt weer een dreigmail binnen. Vos en zijn collega's weten genoeg. Aan het begin van de avond, als Alex O. met zoon Jaell door de Nieuwe Ebbingestraat in Groningen wandelt, pakken agenten hem op. Ook zijn zoon, die uiteindelijk niet zal worden vervolgd, moet mee en belandt in de cel.

Een uur later, als agenten de woning uitkammen waar Alex O. de laatste tijd verbleef, klinkt plotseling een kreet. Een van de agenten heeft iets gevonden dat Alex aan de afpersing kan linken. Buurtbewoners horen de agent roepen. 'Yes!!'

Lees hier alles over de criminele carrière van Alex O.. Hij blijkt het spoor van zijn vader te hebben gevolgd.

Tijdlijn zaak-Jumbo

Klik op afbeelding voor grotere versie