Volledig scherm
Tarik Z. werd donderdagavond in de NOS-studio door agenten in de studio overmeesterd. Hij hield zijn handen omhoog, terwijl agenten hem onder vuur hadden. . © ANP

Hoogleraar: Ook uw buurman kan gekke dingen doen

InterviewHet zijn verwarrende tijden. En die tijden leveren verwarde mensen op. Zelfs zodanig verwarde mensen dat ze volgens hoogleraar Hjalmar van Marle gekke, gewelddadige dingen kunnen doen. NOS- indringer Tarik Z. staat niet op zichzelf.

Quote

Let erop als mensen extreem bezig zijn met dingen als Parijs

Hjalmar van Marle, hoogleraar
Volledig scherm
© ANP

Het kunnen er tientallen zijn. Wellicht honderden. Misschien duizenden. 'Precies' is het volgens Hjalmar van Marle (als hoogleraar forensische psychiatrie verbonden aan het Erasmus MC in Rotterdam) niet te zeggen. Maar één ding weet hij zeker: ,,Er is een groep kwetsbare, verwarde mensen die niet in het zicht is van de geestelijke gezondheidszorg en die zich 'in deze tijden' bedreigd kan voelen en gekke dingen kan doen.''

Een paar hebben zich volgens hem al doen gelden. Niet alleen Tarik Z. Maar ook Bart van U., de verdachte van de moord op Els Borst. Die zou zijn zus na de aanslagen in Parijs hebben vermoord. En er was recent in Vlaardingen een geesteszieke vrouw die zichzelf in brand stak. En ook een man in Groningen die met messen dreigde, in de gracht belandde en verdronk. Van Marle: ,,We moeten deze dingen niet los van elkaar zien. Het zijn geen incidenten.''

Bang
De toenemende spanning, onrust en onzekerheid: het speelt volgens Van Marle 'eigenlijk' al sinds de Twin Towers. ,,We zijn terechtgekomen in een tijdsgewricht waarin we niet meer goed weten voor wie we bang moeten zijn. In de Tweede Wereldoorlog was het duidelijk wie de vijand was. In de Koude Oorlog ook. Maar nu? Zit de vijand ver weg? Is hij dichtbij? Is het iemand met een Noord-Afrikaans uiterlijk? Of een blanke die bekeerd is?''

Dat gevoel - dat 'enorm' is opgelaaid sinds de jihadisten en Charlie Hebdo - heeft vat op ons allen. ,,We zijn allemaal angstiger. Dat merk je alleen al als de hele omgeving van station Leiden wordt afgezet na de vondst van een 'verdachte' camera.''

De meesten van ons lukt het wel een beetje te relativeren, máár sommigen niet. ,,Er zijn veel meer mensen die op het randje van 'normaal' leven dan de meesten denken.''

Wij allen moeten deze 'verwarde mensen' in de gaten houden. ,,We letten ook op een verdachte rugzak. Dus moeten we ook op mensen letten die aan de vier v's voldoen: vijandig, verwijtend, verward en met een voorgeschiedenis in de geestelijke gezondheidszorg.''

Psychiaters als Bram Bakker zijn boos: u vergelijkt mensen met 'verdachte pakketjes'.
,,Ik zet deze mensen niet weg: ik vind juist dat ze de zorg moeten krijgen die ze verdienen. Maar eerst moet je ze wel zien te vinden.''

U plaatst Tarik Z. ook in deze 'trend'. Maar u kent hem niet.
,,Hij gedroeg zich tijdens die kaping verward, aarzelend, incoherent: dat heb ik geobserveerd, meer niet. Maar ik weet wel dat jonge mannen vaker een risicogroep vormen. Zeker in een overgangssituatie, zoals van school naar universiteit. Een stap die Z. ook net had gemaakt.''

Wat verwacht u nu van ons?
,,Ik zeg: let erop als mensen extreem bezig zijn met dingen als Parijs; als ze er extreme complottheorieën op nahouden. Zorg als het nodig is dat ze naar een dokter gaan.''

In feite maakt u ook bang. U zegt dat we bang moeten zijn voor een buurman die doordraait.
,,Zo werkt terrorisme ook. Het werkt ontwrichtend, ook als er geen terroristische dreiging is. En politici kunnen die ontwrichtende werking verergeren door nog banger te maken. Alle politici zouden er goed aan doen hun toon te matigen, om mensen niet nog onrustiger te maken. Ook in verkiezingstijd. Ik stook niet, ik vraag aandacht en zorgzaamheid.''

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement