Volledig scherm
Gerard Bouman © anp

Hoogste politiebaas wil aparte wetgeving voor agenten

Korpschef Gerard Bouman van de Nationale Politie wil dat agenten niet langer onder het normale strafrecht worden vervolgd, maar onder specifieke regels voor politiemensen. Het is volgens de hoogste politiebaas onterecht dat er voor de wet geen onderscheid bestaat tussen een agent die uit veiligheidsoverwegingen geweld gebruikt en gewelddadig gedrag van criminelen. Politieagenten hebben vorig jaar 158 keer geschoten, blijkt vandaag uit cijfers van de politie.

Quote

Burger kan weglopen bij een confronta­tie, maar een politie­agent heeft die keus niet

Korpschef Gerard Bouman

,,Een burger kan weglopen bij een confrontatie, maar een politieagent heeft die keus niet'', aldus Bouman. Hij wijst erop dat agenten 'niet de straat opgaan om te schieten, maar om te beschermen'. Het stoort de hoogste politiebaas dat agenten die in een noodsituatie hun wapen gebruiken, meteen worden aangemerkt als verdachte als er gewonden of doden vallen.

Volgens hem is een agent geen gewone verdachte, al is het alleen maar omdat die zwijgrecht heeft, terwijl een politiemedewerker de plicht heeft alles te vertellen. Bouman vindt het vanzelfsprekend dat een agent die zich niet aan de voorschriften houdt, verantwoording moet afleggen. Maar als een schietende agent wordt vervolgd, dan is daar volgens de korpschef wetgeving voor nodig die is toegesneden op de bijzondere bevoegdheden van agenten.

Quote

Wat schieten met agenten doet, zien mensen niet

Korpschef Gerard Bouman

Wetswijziging
Bouman pleit voor een zogeheten rechtvaardigingsgrond en een wetswijziging. Dat zou betekenen dat een agent niet direct als verdachte van een ernstig misdrijf wordt gezien, maar dat wordt gekeken of hij de geweldsinstructie heeft gevolgd of overtreden. Ook veiligheidsexpert Jaap Timmer en advocaten Sébas Diekstra en Robert van der Laan, die agenten en militairen bijstaan na vuurwapenincidenten, pleiten voor speciale regels voor dienders. Diekstra wil daarnaast ook een gespecialiseerde rechter. ,,Om dit soort zaken goed te kunnen beoordelen is het noodzakelijk dat de rechter voldoende is toegerust'', aldus Diekstra.

Als een agent moet schieten, dan heeft dat sowieso al enorme consequenties, denkt Bouman. ,,Wat dat doet met agenten, dat zien mensen niet'', aldus de korpschef. Politiemensen lopen volgens hem soms een posttraumatische stressstoornis (ptss) op, of worden zelfs thuis bedreigd na een schietincident. Dat staat nog los van de soms jarenlange juridische nasleep van een beslissing die een agent in een fractie van een seconde heeft moeten nemen, aldus Bouman.

Agenten vaker bestraft
Politieagenten die hun wapen gebruiken, liggen onder een vergrootglas. De Rijksrecherche onderzocht vorig jaar 33 schietpartijen waarbij politiemensen waren betrokken. Dat gebeurt altijd als door het gebruik van dienstwapens gewonden of doden vallen.

Vergeleken met eerder gebeurde het de afgelopen jaren vaker dat agenten werden bestraft. Zo kreeg afgelopen december een agent die in Rotterdam op een automobilist had geschoten een maand cel voor poging tot doodslag, omdat hij zich niet aan de voorschriften had gehouden. Volgens veiligheidsexpert Jaap Timmer was het voor het eerst sinds 1997 dat een agent daarvoor de cel in moest.

158 keer geschoten
Politieagenten hebben vorig jaar 158 keer geschoten. Daarbij ging het zeker 70 keer om waarschuwingsschoten en 61 keer om gerichte schoten, waaronder schoten die doel troffen. Dat blijkt uit cijfers die de politie vandaag heeft vrijgegeven. De Rotterdamse politie schoot met veertig keer het vaakst. De eenheid Amsterdam schoot negentien keer. De politie Noord-Holland gebruikte het dienstwapen twee keer; het minst van alle eenheden.

Van een aantal schoten is niet bekend of het waarschuwingsschoten of bijvoorbeeld gerichte schoten waren. Zo schoot de Limburgse politie acht keer, maar is niet bekend of dat waarschuwingsschoten waren. Vijf keer werd door agenten een combinatie van waarschuwingsschoten en gerichte schoten gebruikt. Vier keer ging een wapen onbedoeld af.

Bij de gerichte schoten is overigens niet altijd een verdachte het doelwit. Agenten gebruikten hun dienstwapens bijvoorbeeld ook om een agressieve hond te doden (eenheid Oost-Brabant) of een losgebroken koe (Amsterdam).

Het aantal keer dat agenten in 2014 moesten schieten, wijkt niet veel af van voorgaande jaren. Maar doordat de manier van registreren per regio verschillend was, is het exacte aantal in 2012 en 2013 niet bekend.