Volledig scherm
René Slotboom bij zijn kantoor aan de Muurhuizen. 'Ik denk redelijk zwart-wit. Eén en één is voor mij twee.' © Nico Brons

'Ik ben de VVV voor daklozen'

INTERVIEWWie straatadvocaten zegt, zegt Motiva. En wie Motiva zegt, zegt René Slotboom. Niemand kent het leven aan de zelfkant van de maatschappij beter dan hij. De eigengereide Slotboom leefde zelf lange tijd op straat en is deze week op de kop af vijftien jaar dé straatadvocaat van Amersfoort. ,,Zeg maar de plaatselijke VVV voor daklozen en minderbedeelden. Noem een probleem en ik heb het hier over de vloer gehad.''

Quote

Ik heb nog steeds de mooiste baan van de wereld

René Slotboom (49)

Amersfoort wordt geroepen dat Diederik Samsom het helemaal verkeerd aanpakt, heft René Slotboom (49) de beschuldigende vinger en werpt de socialisten toe: ,,Niet Samsom pakt het verkeerd aan, de hele PvdA pakt het verkeerd aan.'' En als staatssecretaris Jetta Klijnsma vervolgens en plein public beweert dat er in Nederland niemand dood hoeft te gaan van armoede, springt weer Slotboom op en bijt haar toe dat er wel degelijk mensen vroegtijdig sterven als gevolg van te weinig geld.

Nee, kom bij Slotboom niet aan met dat soort kletskoek. Hij heeft niet alleen zijn hart, maar ook zijn mond op de goede plaats. ,,Door ons verzekeringsstelsel met zijn dure eigen risico ontlopen minder draagkrachtigen noodzakelijke medische handelingen of tandartsbezoeken. De armen in onze samenleving hebben daardoor een beduidend minder goede gezondheid dan de welgestelden. Ze leven dan ook gewoon minder lang.''

Spreekt u nu uit eigen ervaring?
,,Ja, dat durf ik wel te zeggen. Mijn eigen ervaring op straat en met daklozen is de onderbouwing voor de dingen die ik roep. Ik ben een echte flapuit en neem nooit een blad voor de mond. De theorie waar veel mensen mee aan komen zetten, interesseert me niet. De praktijk, dát is wat ik ken. Ik denk redelijk zwart-wit. Eén en één is voor mij twee.''

Hoe bent u zelf op straat terechtgekomen?
,,Dat is een lang verhaal. Na mijn opleiding kwam ik in de vleesindustrie terecht in onder andere Hengelo. Toen er huidkanker bij mij werd vastgesteld, ben ik gaan drinken en raakte ik het pad kwijt. Ik werd dakloos en kwam op Schiphol terecht, waar ik  2,5 jaar woonde. Toen er een grote brand uitbrak op Schiphol en wij werden verjaagd naar Amsterdam, werd ik tegen wil en dank woordvoerder van de grote groep daklozen op die plek. Het is te danken aan het Amersfoortse raadslid Gidia Kap dat ik uit die wereld werd gehaald en hier terechtkwam. Men liep hier toen rond met plannen voor een straatadvocaat.''

En daar was u geknipt voor.
,,Ja, de eerste maand zat ik zelfs nog in de Koepelgevangenis in Arnhem, omdat ik nog moest boeten voor zwartrijden, wildplassen en belediging. Daarna heb ik nog wekenlang geslapen op een stretcher in de keuken van ons toenmalige pand aan de Nieuweweg. Later sliep ik in een woning van Banenplan aan de Kabof in Hoogland. Toen we ons pand hier, aan de Muurhuizen, kregen, ben ik hierboven komen wonen. Het was niet gemakkelijk, maar zo ben ik van de straat geraakt.''

Hoeveel daklozen telt u nu in Amersfoort?
,,Mijn inschatting is dat er in Amersfoort zo'n 150 traceerbare daklozen zijn, onder wie vijftien tot twintig jongeren. En dan tel ik de thuislozen en bankslapers hier nog niet bij.''

Is dat anders dan toen u hier vijftien jaar geleden werd aangesteld als straatadvocaat?
,,Het zijn er meer dan toen. Toen ik hier kwam, stelde ik al snel vast dat er meer dan honderd Amersfoorters zonder dak boven hun hoofd leefden. De daklozen waren toen meer zichtbaar op straat. Er is de afgelopen jaren veel aan gedaan om daklozen uit het  straatbeeld te halen. Dat streven onderschrijf ik. Er zijn in deze stad nu 32 organisaties die zich op de ene of andere manier bezighouden met daklozen en verslaafden. Er zijn veel voorzieningen, extra opvang en woningen bij gekomen. De corporaties zijn ook milder geworden in hun uitzettingsbeleid. De situatie van de daklozen is dus nu wel beter, maar het zijn er niet minder geworden.''

Hoe komt dat?
,,Dat heeft veel te maken met de economische crisis. Er zijn veel nieuwe daklozen bij gekomen, vaak uit de noordelijke wijken. Vroeger was de dakloze een verslaafde die niet kon omgaan met zijn geld. Nu zie je meer gezinnen die in de problemen komen door scheiding en torenhoge hypotheken. Ze schamen zich vaak om hulp in te roepen. Wij proberen ze te begeleiden naar bijvoorbeeld de schuldhulpverlening van Stadsring 51.''

Maar daarmee hebben ze nog geen dak boven hun hoofd.
,,Nee. We proberen mensen zo vroeg te helpen dat ze niet op straat hoeven te belanden. Maar dat neemt niet weg dat ze er wel zijn. Zo heb ik nu een man uit Vathorst die ergens in een garage slaapt, terwijl hij nog steeds zijn hypotheekschuld afbetaalt. Voorheen verwezen we deze mensen naar de stadscamping, maar die bestaat sinds vorig jaar ook al niet meer. De situatie daar was niet ideaal, maar mensen hadden in elk geval een dak boven hun hoofd. Ook al was het een tent of caravan.''

Krijgt u ook nieuwe doelgroepen als uitgeprocedeerde vluchtelingen of psychiatrische patiënten aan de deur?
,,Wel gehad, maar nu niet veel meer. De uitgeprocedeerden zoeken op dit moment vooral hun heil in de grote steden. Daar kunnen ze beter overleven. De tamtam gaat wat dat betreft heel snel. Als ik ze hier uitgebreid zou gaan helpen, zou je in korte tijd een nieuwe toestroom veroorzaken. Mensen uit de psychiatrische zorg hebben we hier ook wel gehad, maar dat is een heel moeilijke doelgroep. Hun problematiek is vaak te ingewikkeld voor ons.''

Wat kunt u wel doen in uw kantoor aan de Muurhuizen 128?
,,We adviseren, begeleiden en verwijzen door. Daarnaast verzorgen we maaltijden op zaterdag voor een groep daklozen. Motiva werkt al jaren samen met Matchpoint en we krijgen al heel lang voedsel van onder meer de Observant, Daily Deli, café Onder de Linde, wokrestaurant Het Verre Oosten en KAdEcafé. En we hebben het Klussenbureau. Daar doen zo'n veertig of vijftig mensen aan mee. Voor een dagdeel krijgen ze 6 euro. Dan prikken ze vuil van straat, maar we zetten ze voorheen ook in bij de ijsbaan of bij de tenniswedstrijd Dutch Open. Dat bureau hebben we mede helpen opzetten en het wordt nu alweer vier jaar geleid door mijn collega Albert van der Iest.''

Is het nog steeds een mooie baan?
,,Ja, ik heb nog steeds de mooiste baan van de wereld. Elke dag krijg ik weer te maken met nieuwe mensen en nieuwe situaties. Je moet wel sterk in je schoenen staan en niet op je mondje gevallen zijn, respect afdwingen. Ik moet hier soms mensen de deur wijzen en zeggen dat ze er niet meer inkomen. Je moet je pappenheimers kennen. Toen bekend werd dat we altijd zwangere vrouwen aan een woning konden helpen, stonden ze in bosjes voor de deur: Antilliaanse en Surinaamse vrouwen die bewust zwanger waren geworden om maar geholpen te worden. Dat maak je hier allemaal mee.''

Dus Amersfoort is nog niet van zijn straatadvocaat af?
,,Nou, dat zeg ik niet. Wat ik wel heb geleerd van de crisis van de afgelopen jaren is dat het zomaar afgelopen kan zijn met de subsidie.
Bovendien reis ik al acht jaar op en neer naar mijn Roemeense vriendin Camelia, een advocate in de plaats Deva. Zodra ik daar de kans krijg een baan te krijgen, ben ik weg. Niet om het werk hier, maar ik wil dichter bij mijn vriendin zijn. Maar het gaat me ook om de mentaliteit hier. Alles draait om geld. Dat doodt elke creativiteit. Roemenië is straatarm, maar de mensen redden zich op allerlei manieren. Zonder de regeltjes en het hokjesgedrag van Nederland. Dat spreekt me heel erg aan.''

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement