Volledig scherm
PREMIUM
Onderzoekster Tamar de Waal © Chantal Ariëns

'Inburgering is niet alleen hun, maar ook óns probleem'

InterviewZe waarschuwt al jaren voor de problemen met de inburgering. Tamar de Waal: ,,Als we niet helpen, zijn we straks meer geld kwijt aan uitkeringen en begeleiding.''

Quote

Ons beleid pakt nadelig uit voor de mensen die begelei­ding juist nodig hebben

Tamar de Waal

REACTIES

Een groot deel van de Tweede Kamer wil af van de huidige inburgeringswet, die de verantwoordelijkheid voor inburgeren legt bij nieuwkomers. Alleen VVD en CDA geloven er nog in.

De Rekenkamer kraakte gisteren harde noten over het inburgeringsbeleid, bedacht onder het eerste kabinet-Rutte. Migranten hebben nu zelf de verantwoordelijkheid om een taalschool te zoeken en moeten daar zelf voor betalen, al dan niet met een lening van de staat. De resultaten zijn tot nu toe deplorabel: slechts een derde van de nieuwkomers slaagt, de helft minder dan voorheen.Het brengt verantwoordelijk minister Lodewijk Asscher in een lastig parket. Zijn PvdA wil inburgeraars veel meer bij de hand nemen dan nu het geval is en zo nodig voor de kosten opdraaien. Maar voor coalitiepartner VVD is dat onbespreekbaar.De liberalen vinden het een principiële kwestie. ,,Wie laat je betalen voor de inburgering: de belastingbetaler of de nieuwkomer? Wij vinden dat nieuwkomers zelf die verantwoordelijkheid moeten nemen'', zegt VVD-Kamerlid Malik Azmani. Hij wil dat Asscher de niet-geslaagde inburgeraars straf geeft, door bijvoorbeeld te korten op de bijstand. ,,Asscher laat het nu veel te vrijblijvend.''Ook het CDA denkt er zo over. D66 en GroenLinks willen de wet aanpassen en gemeenten een grotere rol geven. Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht vragen daar ook om, omdat ze nu geen idee hebben of de vluchtelingen in hun gemeente goed Nederlands leren. Asscher heeft al toegezegd gemeenten 'meer regie' te geven.VerdonkVolgens oud-minister Rita Verdonk hoeft Asscher maar één ding te doen: haar oude wet uit 2006 uit de kast pakken. Daarin moesten gemeenten zorgen voor goede inburgering. Ze noemt het 'heel triest' dat het nu zo slecht gaat. ,,Op deze manier komen heel veel mensen onnodig in de bijstand. Want als je geen Nederlands praat, is de kans klein dat je werk krijgt. Dat is een enorme financiële schadepost.''Hoe de PVV tegen het inburgeringsbeleid aankijkt, is onduidelijk; de partij reageert niet op een vraag hierover.

Deborah Jongejan

Het inburgeringsbeleid werkt niet goed, concludeerde de Algemene Rekenkamer gisteren in een rapport. Sinds 2013 moeten nieuwkomers hun inburgering zelf regelen en betalen. Het gevolg: dalende slagingspercentages voor de examens en een steeds slechtere beheersing van de Nederlandse taal.

Nieuwkomers verdwalen in een woud van regels en cursussen. Politiek-filosoof Tamar de Waal promoveert komend jaar aan de Universiteit van Amsterdam op haar onderzoek naar het Nederlandse inburgeringsbeleid. Ze waarschuwt al jaren voor de inefficiëntie daarvan.

,,En ik niet alleen. In 2007 is ook al eens geprobeerd de eigen verantwoordelijkheid van nieuwkomers groter te maken. Toen werkte het ook al niet en heeft toenmalig minister Ella Vogelaar het teruggedraaid."

We hadden dus kunnen weten dat het niet zou werken?
,,Zo kun je het zeggen, ja."

Wat is er misgegaan?
,,In ons land is steeds meer het beeld ontstaan dat migranten geïntegreerd moeten zijn, voordat ze, als beloning, in Nederland mogen blijven. Als je het inburgeringsexamen niet haalt, dan zul je het wel niet verdiend hebben om hier te zijn. De brief van premier Rutte in jullie krant is daar ook een goed voorbeeld van."

Rutte schrijft daarin dat wie zich niet aan onze normen en waarden wil aanpassen, beter kan vertrekken. Dat ziet u anders?
,,Als we zo beginnen, verliezen we het maatschappelijk perspectief uit het oog. Ons inburgeringsbeleid klinkt streng, maar pakt vooral nadelig uit voor inburgeraars die juist begeleiding nodig hebben: getraumatiseerde vluchtelingen, alleenstaande moeders, analfabeten. De inburgeraars die het wel halen, spreken vaak al Engels of hebben een netwerk hier. Die zouden het ook redden zonder inburgeringsbeleid. Bovendien: 12 procent van de Nederlanders is ook laaggeletterd. Maar dan spreken we niet over hun integratieprobleem, maar over een sociaal probleem dat publieke aandacht verdient. Geldt dat dan ook niet voor migranten?"

De Rekenkamer stelt ook: de straf voor het niet halen van je examen is dat je weg moet uit Nederland, maar dat is een wassen neus. In de praktijk wordt niemand om die reden uitgezet.
,,Het beleid moet de suggestie wekken: inburgeren is hún probleem, niet het onze. Maar het is, op lange termijn, wél ons probleem. Als we mensen nu niet goed helpen, zijn we straks meer geld kwijt aan extra begeleiding en uitkeringen. We zijn zo erg bezig met te bepalen wie er wel of niet bij mag horen in Nederland, dat we een erg repressief beleid hebben ontwikkeld en de gevolgen op de langere termijn uit het oog zijn verloren."

Wat moet er gebeuren?
,,We moeten eerst bedenken wie we binnenlaten. Daarna kun je inburgering best verplichten, maar inburgeren gaat niet over 'wanneer hoor je erbij', maar over 'wat heeft iemand nodig om op eigen benen te kunnen staan'. Nu volgen veel vluchtelingen dure en ondermaatse cursussen; dat lijkt me geen goede manier om in contact te komen met onze Nederlandse normen en waarden."

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement