De 16-jarige Dascha pleegde volgens de politie zelfmoord, maar is dat wel zo?
Volledig scherm
De 16-jarige Dascha pleegde volgens de politie zelfmoord, maar is dat wel zo? © Facebook

Is de politie te snel met de conclusie zelfmoord?

De 16-jarige Dascha Graafsma uit Hollandsche Rading werd vrijdagnacht door een trein aangereden. De politie gaat uit van zelfmoord, haar vader niet. De zaak Dascha staat niet op zich: Nederland kent meerdere 'Dascha's'. Trekt de politie te snel conclusies?

Op 7 augustus 2015 stuurt advocaat Job Knoester een brandbrief aan de minister van Veiligheid en Justitie. Hij vraagt namens de nabestaanden van tien dodelijke slachtoffers aandacht voor de manier waarop de politie en het Openbaar Ministerie onderzoek doen. Volgens de nabestaanden blijft goed onderzoek domweg achterwege als niet meteen duidelijk is dat het om een misdrijf gaat.

De dood van de 16-jarige Dascha uit Hollandsche Rading laat opnieuw zien dat nabestaanden niet zomaar meer akkoord gaan met de lezing van de politie. Dit zijn de meest aansprekende voorbeelden van vergelijkbare zaken.

De dood van Talitha is nog steeds een raadsel.
Volledig scherm
De dood van Talitha is nog steeds een raadsel. © Familiealbum

Talitha
In april 2013 wordt de dan 25-jarige Talitha dood op het spoor gevonden bij Heerhugowaard, overreden door een trein. Na onderzoek van de politie is de conclusie: zelfmoord. Gek genoeg is er geen enkel bewijs voor die stelling. Een ingeschakelde schouwarts zegt zelfs dat hij niet kan bepalen of het meisje is overleden door de botsing met de trein of al eerder.

Forensisch patholoog Frank van de Goot gaat nog een stuk verder. Hij stelt dat Talitha waarschijnlijk geen zelfmoord heeft gepleegd. Ze lag volgens de verklaring van de machinist al roerloos op de rails toen ze werd overreden. Dat en de verwondingen die ze had, stroken volgens Van de Goot niet met een zelfmoord. Het Openbaar Ministerie komt met een excuus, maar een echt goed onderzoek is door het verkeerde startpunt niet meer mogelijk. De nabestaanden van Talitha hebben inmiddels een schadeclaim ingediend.

De dood van Iris is omgeven door twijfel.
Volledig scherm
De dood van Iris is omgeven door twijfel. © Facebook

Iris van den Hooff
Op 6 juli 2015 wordt het lichaam van de 23-jarige Iris van den Hooff gevonden in haar woning in Groningen. Volgens de politie is het al snel duidelijk: ze heeft zichzelf opgehangen. Haar familie is daar nog niet zo zeker van. De door de advocaat van de nabestaanden ingeschakelde patholoog-anatoom Frank van de Goot twijfelt over de conclusie zelfmoord.

De twijfel bij de familie is zo groot dat die het lichaam van hun overleden dochter op laat graven. Sectie wijst vervolgens uit dat een misdrijf niet uit te sluiten is en dat daar zelfs aanwijzingen voor zijn. De ouders stappen naar de rechter om vervolging af te dwingen. Ze hebben succes. In oktober 2015 gelast het gerechtshof nader onderzoek naar de dood van de Groningse.

De politie ging vrijwel meteen uit van zelfmoord door Michelle Mooij.
Volledig scherm
De politie ging vrijwel meteen uit van zelfmoord door Michelle Mooij. © @EenVandaag

Michelle Mooij
Op 17 januari 2010 treft de politie het dode lichaam van Michelle Mooij aan in haar appartement in Alkmaar. Omdat de politie meteen uitgaat van zelfmoord wordt de locatie niet gezien als een plaats delict en worden er in eerste instantie ook geen sporen veiliggesteld. Een oplettende schouwarts let beter op en typeert de dood van Michelle toch als een 'zelfmoord onder verdachte omstandigheden'. Het Openbaar Ministerie weigert echter een verdachte voor de rechter te brengen.

Begin dit jaar brengt het OM de vriend van Michelle alsnog voor de rechter op verdenking van betrokkenheid bij de gewelddadige dood van zijn vriendin. Het OM werd daartoe gedwongen door de ouders, die naar het gerechtshof waren gestapt om vervolging af te dwingen. De rechtbank spreekt de vriend echter vrij. Volgens de vader van Michelle omdat het onderzoek naar de ware toedracht vanaf het begin niet goed is uitgevoerd. De vriend moet wel de cel in voor de verkrachting en de mishandeling van Michelle, maar haar dood blijft een mysterie.

Quote

Spoor plus lichaam is zelfdoding

Advocaat Sébas Diekstra

Oplossingen
Advocaat Sébas Diekstra staat nabestaanden bij in hun strijd om het echte verhaal. Hij pleit voor een beter en zorgvuldiger begin van het politieonderzoek. ,,Nu is het bijna een wiskundige formule: spoor plus lichaam is zelfdoding. En dan stopt dus het onderzoek. Ik pleit er voor om in dit soort zaken altijd te kiezen voor een breder en algemener onderzoek naar de waarheid. Met sectie en sporenonderzoek. Om zo echt de waarheid te kunnen achterhalen.''

Diekstra meent dat er nu te snel veel verloren gaat. ,,Terwijl het vooral de eerste uren zo belangrijk is om zaken wel te onderzoeken. Als het bijvoorbeeld regent en je doet pas dagen later echt onderzoek, dan is veel al weg. Misschien moeten we agenten anders opleiden. We moeten echt veel algemener gaan kijken naar een zaak.''

Verwoest
Zijn collega Job Knoester is het met die stelling eens. ,,Je verwoest echt levens als je nabestaanden achterlaat met onbeantwoorde vragen. Ik heb veel forensische onderzoeken gezien waarbij verdachten en nabestaanden het oneens zijn met conclusies van Justitie. Ik heb het meegemaakt dat de politie na een melding dacht aan een ongeluk terwijl later bleek dat er een mes in de rug van het slachtoffer zat. Er worden gewoon fouten gemaakt. En Justitie is nu eenmaal niet zo genegen om te kijken naar de eigen fouten.''

Knoester denkt zelfs dat er in Nederland misdrijven verborgen blijven door onkunde. ,,We zien dat er helemaal aan het begin fouten worden gemaakt of dat men onderzoek laat lopen. Soms onderkennen forensisch artsen ook onvoldoende dat er mogelijk sprake is van een misdrijf. We hebben namelijk nog steeds geen deugdelijke opleiding voor forensisch artsen. In Duitsland is al gebleken dat hierdoor misdrijven verborgen blijven. Het is heel aannemelijk om te denken dat dat ook in Nederland het geval is.''