Volledig scherm
De nationale intocht van Sinterklaas - gespeeld door acteur Stefan de Walle - vond dit jaar plaats in Dokkum. © ANP

Justitie onderzoekt oproep tot moordaanslag op Sinterklaas

Het Openbaar Ministerie voert een strafrechtelijk onderzoek uit naar Michael van Zeijl, voorman van actiegroep De Grauwe Eeuw. Hij deed in oktober vorig jaar een oproep tot een moordaanslag op Sinterklaas tijdens de nationale intocht, ‘zodat alle kinderen getuige zijn’. De autoriteiten verhinderden daarop dat hij bij die intocht aanwezig was.

Het OM bevestigt tegenover deze krant dat er een onderzoek loopt. ,,De man wordt verdacht van opruiing. Dat gebeurde via een post op Facebook. Naar aanleiding van het onderzoek wordt bekeken of hij ook strafrechtelijk wordt vervolgd'', zegt Ties Kortmann namens het OM Midden-Nederland. Die afdeling van justitie heeft de zaak onder handen omdat Z. toen in Utrecht verbleef en ,,er ook een andere, soortgelijke zaak tegen hem loopt". 

Het was De Telegraaf die eerder vanochtend melding maakte van het Facebookbericht door Van Zeijl. Later woensdag meldde Van Zeijl bij het OM aan te dringen op zijn eigen vervolging omdat hij niet langer als verdachte wil worden gezien. Volgens hem ging het om een grap, hij postte zijn opmerking nogmaals. 'Zit niks anders op.. we moeten een prijs op het hoofd van Sinterklaas zetten", schreef hij op 29 oktober op een van zijn socialmedia-accounts. 'Dubbele prijs als het tijdens de Nationale intocht is zodat alle kinderen getuigen ervan zijn, zelfs massaal onder zijn hersenen en botsplinters bedekt zitten. Maw zonder twijfel morsdood. Zo kan de NPO geen onzin verhaaltje ophangen met een nieuwe Sinterklaas en zijn we voorgoed van dat feest af. (En van die irritante Flodder acteur die Sinterklaas speelt.)'

Volledig scherm
Michael van Zeijl © Hollandistan.nl

Marga Waanders, burgemeester van de gemeente Dongeradeel (waar Dokkum onder valt), laat weten dat de gemeente 'op de hoogte was van de bedreiging'. ,,Daar is ook op geacteerd. Deze man is dus ook niet in Dokkum geweest." Hoe dat is gebeurd wil ze, in belang van het lopende onderzoek, niet zeggen.

De acteur die in het bericht bedreigd werd, is de Haagse Stefan de Walle die in 2011 het stokje van Sinterklaas Bram van der Vlugt overnam en in december 2017 op de witte schimmel de Friese stad Dokkum in reed. Hoewel het dreigbericht in oktober al snel werd verwijderd, 
kreeg de Utrechtse wethouder Kees Diepeveen het te zien, bevestigt zijn woordvoerder. Het was juist de gemeente Utrecht die een samenwerking was begonnen met De Grauwe Eeuw om het koloniale verleden en met name de zichtbaarheid daarvan in bijvoorbeeld straatnamen te bespreken. 

'Grensoverschrijdend'

Quote

Zeer recent heeft deze actiegroep via sociale media over een ander onderwerp een standpunt ingenomen dat de grenzen voor een fatsoen­lijk debat ver over­schrijdt

Gemeente Utrecht

De gemeente maakte vlak daarna bekend de samenwerking met de beweging te verbreken. ,,Zeer recent heeft deze actiegroep, naar ons is gebleken, via sociale media over een ander onderwerp een standpunt ingenomen dat de grenzen voor een fatsoenlijk debat ver overschrijdt'', klinkt het memo van wethouder Diepeveen op 31 oktober aan de gemeenteraad. ,,Voor de gemeente Utrecht is dit aanleiding om de samenwerking met de Grauwe Eeuw per direct stop te zetten.''

Uit onderzoek van De Telegraaf blijkt het genoemde 'standpunt' van De Grauwe Eeuw de bizarre oproep tot de moordpoging op Sinterklaas te zijn. Het OM is begon daarna met het strafrechtelijk onderzoek. Tegenover deze krant wil de woordvoerder van Diepeveen het betreffende 'standpunt' van de groepering, dat de reden was om de samenwerking te verbreken, niet verder toelichten. ,,Dat hebben we nooit openbaar gemaakt, omdat we er niet de aandacht op wilden leggen en die niet wilden vergroten. Er is wel melding van gemaakt bij de politie", zegt woordvoerder Judith van der Goes. 

Debat

De PVV heeft vanochtend een debat in de Tweede Kamer aangevraagd over het onderwerp. VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff reageerde via twitter: 'Man, wat een treurnis. Wat ben je voor een mens als je een ander wil doden voor je mening'. 

Blokkade

De intocht van Sinterklaas in Dokkum leidde dit jaar sowieso tot veel commotie. Drie bussen vol actievoerders die bij de intocht wilden demonstreren tegen Zwarte Piet werden op de snelweg bij Joure tegengehouden. Een groep Friezen had de snelweg geblokkeerd. De politie begeleide de actievoerders uiteindelijk terug naar de Randstad. ,,In die periode waren er heel veel posts op sociale media die op het randje waren", zegt OM-woordvoerder Kortmann.

Van Zeijl was niet aanwezig in een van die bussen. De organisatie van de demonstratie (Kick Out Zwarte Piet, KOPZ) wilden hem er niet bij hebben omdat hij activisten had geïntimideerd, meldt een bron. Van Z. leeft in onmin met KOPZ. 'Daar willen we niet mee in zee omdat ze homofobisch, seksistisch en validistisch zijn', schrijft Van Zeijl recent op een van zijn facebookpagina's. Daarin reageert hij ook al op het verhaal over de Sinterklaas-bedreiging: 'Ik ben geen activist om vrienden te maken.' En: 'Publiceer lekker wat je wilt.' 

Aangiftes en dreigbrieven

Volledig scherm
Het bekladde beeld van Jan Pietersz Coen in Hoorn. © Eric Molenaar / RV

De Grauwe Eeuw laat sinds ruim een jaar geregeld van zich horen. Via aangiftes en dreigbrieven worden gemeenten en andere instanties op hoge toon dringend verzocht namen van straten en tunnels aan te passen. Het gaat volgens de anonieme beweging om namen die verwijzen naar het koloniale verleden van Nederland of anderszins een 'racistische stereotypering' zijn.

Zo verzochten de actievoerders Utrecht in 2016 de naam van de J.P. Coenstraat in de wijk Lombok te veranderen. Coen is volgens de Grauwe Eeuw 'een massamoordenaar die de bevolking van de Molukse Banda-eilanden uitroeide ten gunste van handelsbelangen'. Ook deed de club aangifte vanwege een kinderfeest in TivoliVredenburg met het thema cowboys en indianen dat discriminerend zou zijn. Eerder bekladde de groep beelden van Bontekoe en Coen in Hoorn, met teksten als 'Weg met koloniale verheerlijking'.

Coentunnel

Volledig scherm
Sinterklaas in Dokkum. © ANP

In augustus vorig jaar kwam bij Rijkswaterstaat een brief binnen, bestemd voor de hoogste baas, directeur-generaal Michèle Blom. Onderwerp: de Coentunnel. ,,Nederland kent een verleden van massamoord, slavernij en kolonisatie'', staat in de lange brief. ,,Wij, Actiegroep De Grauwe Eeuw, verzoeken de Nederlandse Staat om onmiddellijk te stoppen met het verheerlijken van massamoordenaar Jan Pieterszoon Coen d.m.v. de tunnel die u naar hem vernoemd heeft.'' En als Blom dat niet regelt, schrijft de actiegroep, zullen acties volgen. ,,Die zullen ook gericht zijn aan uw persoon.''

Hoewel de toon dreigend was, besloten Blom en Rijkswaterstaat geen aangifte te doen. ,,We hebben de actiegroep alleen laten weten dat ze aan het verkeerde adres waren'', gaf een woordvoerder aan. ,,Wij gaan helemaal niet over de Coentunnel. Die is van de gemeente Amsterdam.''

'Geen witte media-policy'

Quote

Het is een vrij anoniem clubje dat zich op een zolderka­mer­tje heel erg druk maakt om niks

Café-eigenaar Johan de Vos

Wie er precies achter De Grauwe Eeuw zitten wat hun precieze drijfveren zijn is lastig te achterhalen? Vorig jaar behoorde een interview met deze krant niet tot de mogelijkheden: de groep heeft een 'geen witte media-policy'. ,,Wij schrijven op onze eigen platforms, omdat we witte media geen macht willen geven'', liet Michael van Z., het enige lid dat deze krant wist te traceren, weten in een interview aan Hollandistan, een website voor jonge moslims. ,,Dat doen wij vanuit antiracistisch motief.''

,,Het is een vrij anoniem clubje dat zich op een zolderkamertje heel erg druk maakt om niks”, 
zei Johan de Vos deze week nog. De eigenaar van de Bredase café-zaal Boerke Verschuren was onder vuur komen te liggen van De Grauwe Eeuw. Hij had het vorig jaar met carnaval gewaagd een Chinees restaurant uit te beelden met daarop oer-Hollandse Chinese taalgrapjes. Het 12 maanden oude verhaal deed onlangs weer zijn rentree op de facebookpagina van de anonieme beweging, die in een rapport van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid een voorbeeld van een extreemlinkse actiegroep wordt genoemd.

Lees hier wat acteur Bram van de Vlugt zegt over het incident en de bedreiging aan het adres van zijn opvolger als Sinterklaas, acteur Stefan de Walle: ,,Het is ook gevaarlijk."