Volledig scherm
© anp

Kamerleden zonder zitvlees: 1 op de 6 weg in 3 jaar tijd

Kamerzetels zitten blijkbaar niet zo lekker. 1 op de 6 Tweede Kamerleden heeft de afgelopen 3 jaar zijn zetel opgegeven. Bijna 40 procent van hen vertrok omdat hij of zij een andere baan leuker vond. Dat blijkt uit een inventarisatie van het AD.

Quote

Natuurlijk kan het gebeuren dat je ziek wordt of om een andere reden uitvalt, maar als er een andere baan langskomt, heb je wat mij betreft pech gehad

Frans Weisglas, VVD

Sinds de laatste verkiezingen in 2012 verlieten tot nu toe 23 leden de Kamer. In de telling zijn tijdelijke vervangers buiten beschouwing gelaten. Ook de 11 volksvertegenwoordigers die naar het kabinet verhuisden zijn niet meegerekend. Worden zij wél meegeteld, dan heeft de Kamer in de afgelopen 3 jaar 34 vroegtijdige afhakers: bijna een kwart van alle 150 leden.

Waarnemend Tweede Kamervoorzitter Kadija Arib (PvdA) noemde onlangs het vroegtijdige vertrek van Kamerleden 'spijtig voor het instituut, omdat een deel van het gezamenlijke geheugen van het parlement verdwijnt'.

Oud-Kamervoorzitter Frans Weisglas (VVD) gaat nog een stap verder: hij spreekt van 'kiezersbedrog'. ,,Een Kamerlid wordt gekozen voor een periode van 4 jaar. Natuurlijk kan het gebeuren dat je ziek wordt of om een andere reden uitvalt, maar als er een andere baan langskomt, heb je wat mij betreft pech gehad."

Volgens Joop van den Berg, emeritus hoogleraar parlementaire geschiedenis, heeft het tussentijdse vertrek van Kamerleden 'desastreuze gevolgen'. Hij wijst op het verlies van ervaring en collectief geheugen. ,,Af en toe hoor ik Kamerleden praten en denk ik: hallo, 3 jaar geleden vonden jullie iets heel anders. Natuurlijk kun je van standpunt veranderen, maar het zou toch prettig zijn als men zich daar bewust van is."

De gemiddelde zittingsduur van Tweede Kamerleden daalt al jaren en is op dit moment iets minder dan 5,5 jaar. ,,Ontzettend kort,'' vindt Weisglas. De oud-Kamervoorzitter maakt zich zorgen over de snelle doorloop van het parlement. ,,Het Kamerlidmaatschap is echt een vak. Ik heb het zelf 24 jaar gedaan. Natuurlijk is het een andere tijd, maar feit is dat het even duurt voor je ingewerkt raakt. De Kamer functioneert slechter doordat er weinig rijpere Kamerleden zitten."

Volgens Van den Berg en Weisglas is de Kamer in een 'vicieuze cirkel' terechtgekomen. Van den Berg: ,,De kans op vroegtijdige verkiezingen is groot en het is aannemelijk dat je niet wordt herkozen. In dat opzicht staat je baan voortdurend op de tocht. Dat veroorzaakt een jachtige cultuur, waarin Kamerleden in  korte tijd proberen te scoren. Het is bovendien slopend werk, waardoor mensen het minder lang willen of kunnen volhouden. Komt er iets beters voorbij, dan kiezen ze al gauw eieren voor hun geld."

Wat daarbij volgens de experts ook een rol speelt, is dat politieke partijen bij verkiezingen graag een lijst vol 'frisse nieuwkomers' opstellen. Weisglas: ,,Mensen die 4 jaar geleden nog als veelbelovend politiek talent golden, moeten nu alweer bij het oud vuil."

40 procent van de vertrokken ­Kamerleden verruilde zijn werkkamer aan het Binnenhof voor een andere baan. Zo werd SP-Kamerlid Paulus Jansen wethouder in Utrecht, vertrok PvdA'er Mariëtte Hamer om voorzitter te worden van de Sociaal-Economische Raad en werd haar oud-fractiegenoot Pierre Heijnen voorzitter van het roc in Den Haag. Alleen in 2015 vertrokken al 10 Kamerleden.

Zo vond D66'er Gerard Schouw een baan als algemeen directeur in de farmaceutische industrie. CDA'er Peter Oskam nam ook afscheid om deze week burgemeester van Capelle aan den IJssel te worden. 4 Kamerleden - de VVD'ers Matthijs Huizing, Johan Houwers en René Leegte, en 50Plus-fractievoorzitter Henk Krol - stapten op vanwege affaires rondom hun integriteit. Houwers bleef aan als onafhankelijk Kamerlid, Krol keerde tijdelijk terug vanwege de ziekte van een partijgenoot en loopt inmiddels weer op vaste basis rond op het Binnenhof.