Kankerpatiënt leeft na diagnose steeds langer

VIDEOOngeveer twee op de drie mensen die kanker krijgen, leven vijf jaar na de diagnose nog. Kankers worden vaak eerder ontdekt en dankzij nieuwe behandelingen worden ze ook steeds beter bestreden. 

Toen de Nederlandse Kankerregistratie begon, leefde 43 procent van de mensen vijf jaar na de diagnose nog. Dat is inmiddels toegenomen tot 65 procent. Dat blijkt uit nieuwe overlevingscijfers van de Nederlandse Kankerregistratie. 

Voor steeds meer patiënten is het krijgen van kanker geen direct doodvonnis meer. Bij vaak voorkomende soorten borstkanker, huidkanker en prostaatkanker leeft zo’n 90 procent van de patiënten na vijf jaar nog. Kankerpatiënten hebben steeds vaker baat bij nieuwe, doelgerichte behandelingen die gebruik maken van hun eigen afweer. 

,,Je verandert je eigen immuunsysteem zo dat het kankercellen gaat aanvallen en je eigen cellen zo min mogelijk’’, zegt Bart van Bezooijen van de Nederlandse vereniging van urologen. Dankzij die ‘immunotherapie’ krijgen patiënten veel minder chemische troep in hun lichaam die bij de traditionele chemokuren nog wel nodig is. 

Ook worden kankers vaak in een eerder en minder dodelijk stadium opgespoord. De kans om de ziekte vijf jaar te overleven is in de afgelopen decennia vooral fors toegenomen bij prostaatkanker (van 62 naar 89 procent), borstkanker (van 74 naar 88 procent), nierkanker (van 51 naar 64 procent), slokdarmkanker (van 8 naar 23 procent) en longkanker (van 12 naar 20 procent). 

Operatie in het Máxima Medisch Centrum in Veldhoven. In de strijd tegen kanker worden grote stappen gezet.
Volledig scherm
Operatie in het Máxima Medisch Centrum in Veldhoven. In de strijd tegen kanker worden grote stappen gezet. © Koen Verheijden

Volgens het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) ‘zijn de vooruitzichten voor veel kankerpatiënten beter geworden’, zo verklaart IKNL-bestuurder Thijs Merkx. ,,Het is daarmee nog steeds niet zo dat álle kankerpatiënten kans hebben op genezing. Bij alvleesklierkanker leeft na vijf jaar nog maar 5 procent, dat is natuurlijk om te huilen.’’

Lees verder onder de grafiek.

Blaaskanker

Opmerkelijk is dat bij blaaskanker sinds de registratie wordt bijgehouden geen enkele vooruitgang is geboekt. Dat was 55 procent in 1989 en blijft nu steken op 54 procent. Bezooijen: ,,De operatie is iets verbeterd wat herstel en complicaties betreft, maar voor wat betreft overleving niet. Dat is vervelend en zie je helaas wereldwijd.’’ Bij blaaskanker wordt inmiddels ook immunotherapie toegepast. ,,Alleen dat is een stip aan de horizon. We zijn daarmee nog in de experimentele fase, dat wordt gedaan bij mensen die uitbehandeld zijn.’’

Neem longkanker. Jaarlijks overlijden meer dan 10.000 mensen in ons land er aan. Lang was er nauwelijks vooruitgang. ,,Terwijl longkanker een van de meest voorkomende kankersoorten is, was er jarenlang amper verbetering in overleving’’, verklaart Thijs Merkx, van het Integraal Kankercentrum Nederland.

Lees door onder de grafiek

Maar er is hoop. De kans dat een patiënt vijf jaar na de diagnose nog leeft, is in ruim twee decennia verdubbeld, tot twintig procent. Alice Dallinga van Longkanker Nederland: ,,De ontwikkelingen gaan nu heel snel. Een deel van de mensen krijgt te horen: je hebt nog een half jaar te leven en vervolgens zijn zij er vijf jaar later nog.’’

Wat volgens deskundigen helpt is dat meer mensen - vooral mannen - gestopt zijn met roken. ,,En een vroege diagnose is belangrijk, dan zitten uitzaaiingen nog niet ver van de bron’’, betoogt Dallinga. Zij krijgt bijval van de voorzitter van Nederlandse Vereniging van Urologie Bart van Bezooijen. ,,Kankers worden nu vaak eerder ontdekt, omdat mensen om een andere reden een scan krijgen.’’ Dat gebeurt volgens hem bijvoorbeeld ook bij nierkanker, waarbij de kans om de eerste vijf jaar te overleven van 51 naar 64 procent is gegaan. ,,Als nierkanker aan het licht komt als je klachten hebt, is dat in een later stadium en is de genezingskans klein.’’

Lees door onder de foto

Merel Hennink kreeg in 2014 de diagnose longkanker. Ze zou nog hooguit drie jaar leven. Maar ze is er nog, tot grote blijdschap van haar twee kinderen.
Volledig scherm
Merel Hennink kreeg in 2014 de diagnose longkanker. Ze zou nog hooguit drie jaar leven. Maar ze is er nog, tot grote blijdschap van haar twee kinderen. © Corné Sparidaens

Volgens Longkanker Nederland zijn die betere kansen ook te danken aan de opkomst van immuuntherapie en doelgerichte therapieën. Dat zijn medicijnen die heel specifiek op een bepaalde soort kanker werken.

Longkanker kan ontstaan door roken of slechte stoffen. ,,Maar je kunt ook de pech hebben dat je kanker hebt die wordt veroorzaakt door een mutatie van een gen’’, stelt Dallinga. ,,Je kunt daardoor al op je twintigste longkanker krijgen. Longkanker lijkt één soort kanker, maar dat is het dus niet.’’

Kleine kankers

Ondanks de enorme vooruitgang is bij niet alle kankersoorten reden tot optimisme, stelt het Kankercentrum. ,,Bij kleine kankers worden veel minder vorderingen geboekt.’’, licht IKNL-bestuurder Merkx toe. ,,Bij alle kankers samen is de overlevingskans 5 jaar na de diagnose sinds de registratie 23 procent vooruit gegaan, maar bij zeldzame vormen is dit 10 procent.’’

Dat heeft er volgens verschillende wetenschappers mee te maken dat er voor de veel voorkomende kankers vaak meer onderzoeksbudget is. Onderzoeker van IKNL Katja Aben: ,,Als je kijkt naar de financiering van onderzoeksprojecten, komen we er karig vanaf met blaaskanker. Ik weet niet of onderzoeksvoorstellen minder vaak gehonoreerd worden of dat er minder worden ingediend. Maar uiteindelijk gaat er maar een beperkte hoeveelheid geld naar blaaskanker.’’

Ervaring

Volgens de IKNL-voorman kan het ook helpen als beter duidelijker wordt bij welke arts kankerpatiënten het beste terecht kunnen. ,,Patiënten weten vaak niet waar ze moeten zijn voor zeldzame kankersoorten’’, betoogt hij. Dat kwam ook aan het licht na onderzoek voor de Ziekenhuis Top 100. Daaruit bleek dat vorig jaar honderden kankerpatiënten onder het mes zijn gegaan in ziekenhuizen die te weinig ervaring hadden met die operaties. Uit dat onderzoek bleek dat bijna een kwart van de ziekenhuizen één of meer van die minimumaantallen voor operaties niet haalt.

,,Kleine kankersoorten worden in veel ziekenhuizen door het hele land behandeld. Soms weten artsen zelfs niet bij wie ze moeten zijn voor een zeldzame kanker’’, aldus Merkx. ,,Sommige artsen zijn wel in een zeldzame kanker gespecialiseerd, maar dat wordt dan nog onvoldoende gecommuniceerd. Als je dat zo laat blijft de overlevingskans van die patiënten voortkabbelen. Dat is onacceptabel.’’

Lees ook het verhaal van Lucia Meeuwsen, zij is één van de weinige patiënten met alvleesklierkanker overleefde. ‘Dankzij de wetenschap heb ik nu blos op mijn wangen’. 

  1. LIVE | Slachthuis Helmond tot 2 juni dicht na nieuwe besmettingen, Macron en Trump willen G7-top niet per video

    LIVE | Slachthuis Helmond tot 2 juni dicht na nieuwe besmettin­gen, Macron en Trump willen G7-top niet per video

    Frankrijk gaat de geldende coronamaatregelen vanaf volgende week versoepelen. Vanaf 2 juni gaan de campings er weer open en de Franse premier Philippe liet doorschemeren dat het land welwillend staat tegenover het openen van de landsgrenzen op 15 juni. Ook de Britse premier Johnson kondigde vanaf volgende week een versoepeling van de maatregelen aan in zijn land. Ook vandaag houden we je in ons liveblog op de hoogte van het laatste coronanieuws. Lees hier het vorige liveblog terug.