Volledig scherm
Kardinaal Wim Eijk. © ANP

Kardinaal Eijk in volle aanval op de paus om hosties en homo's

Nederlands hoogste katholiek, kardinaal Wim Eijk, gaat in een opinieartikel met gestrekt been in op het beleid van paus Franciscus. Waarom? ,,Hij is er oprecht van overtuigd dat nieuwlichters voor een crisis in de kerk gaan zorgen.''

Het is, zo zeggen Vaticaanwatchers, ongehoord: een kardinaal die in het openbaar kritiek levert op de paus en collega-bisschoppen. ,,Dit getuigt wel van moed. De kardinaal zegt wat hij vindt'', stelt Paul van Geest, hoogleraar kerkgeschiedenis aan de Universiteit Tilburg. Het moet de baas van de rooms-katholieke kerk in Nederland dus hoog zitten.

Gisteren publiceerde de Amerikaanse website National Catholic Register een Engelstalig opiniestuk van Eijk waarin hij Paus Franciscus ervan beschuldigt ‘de eenheid van de kerk in gevaar te brengen’ en zelfs op te schuiven naar ‘afvalligheid van de waarheid’. Eijk refereert aan een catechismustekst, waarin staat dat de terugkeer van Christus op aarde vooraf gegaan zal worden door een laatste beproeving: ‘een religieus bedrog dat de mens een oplossing voor zijn problemen lijkt te bieden, met als prijs afvalligheid van het geloof.’

Ruzie over brood en wijn

Waar het artikel om draait: Duitse bisschoppen zijn het onderling oneens of protestantse echtgenoten van katholieken wel of niet de eucharistie mogen ontvangen: brood (hostie) en wijn (als symbool van het lichaam en bloed van Christus) tijdens een kerkdienst. Tegenstanders daarvan vroegen om een oordeel van paus Franciscus, maar die reageerde dat de Duitse bisschoppen het onderling maar eens moeten worden.

,,Dat antwoord van de Heilige Vader is volledig onbegrijpelijk'', schrijft Eijk. Die zich in het kamp van de tegenstanders schaart, de katholieke leer verbiedt een dergelijke eucharistie volgens hem. Dat geldt ook, schrijft Eijk, voor het zegenen van homoseksuele relaties. Sommige kardinalen zouden daar open voor staan. ,,Dat staat recht tegenover de doctrine van de kerk, gebaseerd op de Heilige Schrift, dat het huwelijk alleen bestaat tussen man en vrouw.'' Ook in die discussie zorgt de paus voor ‘verwarring’.

Lees verder onder de foto.

Volledig scherm
Paus Franciscus op het Sint Pieters-plein in Rome. © Photo News

,,Kardinaal Eijk is er oprecht van overtuigd dat de nieuwlichters die onder deze paus de ruimte krijgen, voor een crisis in de kerk gaan zorgen'', zegt cultuurtheoloog Frank Bosman. Eijk staat bekend als een conservatief. ,,Hij schaart zich nu nog meer bij de groep katholieken die vindt dat de waarheid verdedigd moet worden.''

Kamergeleerde vs. man van de straat

De Tilburgse hoogleraar Van Geest, die de kardinaal goed kent: ,, Wim Eijk is een kamergeleerde, de paus is een man van de praktijk. Die werelden botsen hier. Ik vind de woorden die Eijk kiest zwaar, maar je kunt hem niet verwijten dat hij een verborgen agenda heeft.''

De leider van de Nederlandse rooms-katholieken grijpt in zijn artikel terug op de letters van de (historische) katholieke geschriften en stelt dat afwijken daarvan kan leiden tot afvalligheid. Een denkwijze die in Nederland zwaar wordt bekritiseerd als hij wordt gebruikt door salafistische imams, die vasthouden aan een letterlijke uitleg van de koran. ,,Die vergelijking vind ik niet opgaan'', stelt Van Geest. Bosman: ,,Al het fundamentalisme heeft een paradox in zich: uit onvrede met de moderne tijd teruggrijpen op een geïdealiseerd verleden zonder daarbij moderne verworvenheden te willen opgeven.''

Geen toelichting

Kardinaal Eijk wil geen nadere toelichting geven op zijn artikel en zijn drijfveer om het te schrijven, stelt een woordvoerder van het aartsbisdom in Utrecht. Van Geest: ,,Eijk wordt in Rome serieus genomen, de paus heeft hem in belangrijke curiefuncties benoemd. Met dit artikel wil hij gehoord worden. En uit het feit dat u me belt is het duidelijk dat hij iets teweeg heeft gebracht. Ik denk dat dit de opmaat is tot een serieuze discussie.''