Volledig scherm
Snacks gericht op kinderen. © Foodwatch

Kinderidolen voortaan taboe in reclame en op verpakkingen

UpdateNijntje, Kabouter Plop, Dora, Sponge Bob en andere auteursrechtelijk beschermde kinderidolen mogen niet langer worden gebruikt in reclame gericht op peuters en kleuters. Ze mogen evenmin nog op verpakkingen of bij kassa's staan, meldt de Stichting Reclame Code.  

Het vandaag ingegane verbod vloeit volgens haar voort uit een wijziging in de Reclamecode voor Voedingsmiddelen (RVV). Artikel 8 verbiedt voortaan het gebruik van auteursrechtelijk beschermde kinderidolen in reclames en op verpakkingen. Het gaat om kinderidolen zoals tekenfilmfiguurtjes, gericht op kinderen tot en met zes jaar.  

Kinderidolen gericht op kinderen van zeven tot en met twaalf jaar mogen voortaan alleen nog worden gebruikt in reclame (inclusief verpakkingen) als het gaat om voedingsmiddelen die voldoen aan de voedingskundige criteria in de RVV. 

Voor beide categorieën geldt één uitzondering: als de kinderidolen worden gebruikt in samenwerking met of steun van een erkende autoriteit op het gebied van voeding, gezondheid en/of beweging dan mag het wél.

Anderhalf jaar

Het verbod betekent niet dat alle reclames en verpakkingen met afbeeldingen van Dora, Nijntje, Kabouter Plop en andere kinderidolen vanaf morgen moeten zijn verdwenen. Bij lopende reclame-uitingen moet dat uiterlijk over 17 maanden het geval zijn. Bij nieuwe reclame is het gebruik van kinderidolen wel taboe.  

Onder kinderidolen in de zin van deze code worden volgens de Reclame Code Commissie onder meer de bij kinderen populaire licensed media characters verstaan. Dat zijn auteursrechtelijk beschermde karakters uit bijvoorbeeld populaire tekenfilms of games die geen historische relatie met het voedingsmiddel hebben.

Dit in tegenstelling tot zogenaamde brand characters die door of in opdracht van de adverteerder zijn ontwikkeld en geen afzonderlijke identiteit hebben buiten het bijbehorende product of merk. Dit soort karakters vallen niet onder kinderidolen.

Kritiek

De Consumentenbond laat weten weliswaar in het bestuur van de Reclame Code Commissie te zitten maar deze code bewust niet te hebben ondertekend. Dit vanwege de ‘veel te lange’ overgangstermijn van anderhalf jaar. ,,Fabrikanten hebben zich hier al jaren op kunnen voorbereiden”, luidt het in een reactie die is opgesteld in samenwerking met de Alliantie Stop Kindermarketing Ongezonde Voeding.  

Bovendien hanteert de industrie ,,eigen, te ruime” voedingscriteria waardoor kindermarketing nog steeds mogelijk is op producten met veel suiker of zout, stellen beide belangengroeperingen. Volgens hen gebruiken fabrikanten verder ook verkooptrucs zoals prijsvragen en spaaracties.

Levensmiddelenindustrie

De levensmiddelenindustrie liet begin december al weten te zullen stoppen met merkfiguurtjes op producten voor kinderen onder de 7 jaar. Het verbod geldt echter niet voor snoepgoed gericht op kinderen ouder dan 7 jaar. Deze snacks moeten, als ze gebruik willen maken van figuurtjes, voldoen aan bepaalde criteria. 

Foodwatch vindt die criteria veel te slap. ,,Zelfs zó slap dat chips en ijs nog als gezond kunnen worden bestempeld”, reageerde Sjoerd van der Wouw van Foodwatch. Grote kans dat er straks dus nog gewoon een stripfiguur op een zak chips staat, denkt hij. 

Is dat niet vreemd? ,,De aanscherping van de Reclamecode is een belangrijke stap. Zeker in een open markt als Europa is dit bijzonder. Nederland loopt hierbij voorop. Ik kan me voorstellen dat er partijen zijn die vinden dat de Reclamecode strenger zou kunnen. Wie grenzen trekt schept grensgevallen. Een aantal fabrikanten en supermarkten leggen zichzelf al strengere beperkingen op. Dat is uitstekend en tegelijkertijd ben ik ook verheugd over het brede draagvlak voor de nu doorgevoerde wijziging van de Reclamecode’’, zegt directeur Marian Geluk van de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) die de nieuwe maatregel in procedure heeft gebracht bij de Stichting Reclame Code.