Koningin Beatrix (of haar troonopvolger prins Willem Alexander) zal voortaan geen rol meer spelen bij de kabinetsformaties na landelijke verkiezingen.
Volledig scherm
Koningin Beatrix (of haar troonopvolger prins Willem Alexander) zal voortaan geen rol meer spelen bij de kabinetsformaties na landelijke verkiezingen. © anp

Koning(in) speelt voortaan geen rol meer bij formatie

UpdateHet staatshoofd speelt in de toekomst geen rol meer bij de kabinetsformatie na nieuwe landelijke verkiezingen. Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer is het eens geworden over een wijziging van het eigen reglement van orde waarin de Kamer zelf volledig het heft in handen neemt.

PvdA, PVV, SP, GroenLinks, D66 en de Partij voor de Dieren hebben de tekst samen opgesteld. Samen zijn ze goed voor 91 zetels. Vorige week was er nog geen meerderheid omdat de SP tegen een voorstel van D66 was. Op initiatief van GroenLinks is die D66-tekst aangepast op zo'n manier dat de zes partijen het er mee eens zijn.

(In)formateurs
De uitkomst is dat de Kamer altijd binnen een week na de installatie van de nieuwe parlementariërs debatteert over de verkiezingsuitslag en over de volgende stappen. De Kamer wijst dan zo snel mogelijk een of meerdere (in)formateurs aan en geven die ook een opdracht mee. Tot nog toe was dat altijd de taak van het staatshoofd.

De eerste opdracht kan verkennend zijn. De informateur gaat dan praten met de fractievoorzitters voor hij rapport uitbrengt aan de Kamer, die dan debatteert over de volgende stap.

Motie-kolfschoten
De Kamer heeft al sinds de motie-Kolfschoten uit 1971 de mogelijkheid om zelf het initiatief te nemen in de kabinetsformatie, maar heeft dat nog nooit met succes gedaan. Altijd was het het staatshoofd (eerst koningin Juliana, daarna koningin Beatrix) die haar raadgevers consulteerde en dan een informateur benoemde.

Beatrix had en nam daarin soms ruimte om zelf het proces te sturen. Volgens sommige staatsrechtgeleerden drukte ze een groot stempel op de formatie van het minderheidskabinet van VVD en CDA, vorig jaar september. Zo lastte ze vorig jaar een tussenronde in met toenmalig vicepresident van de Raad van State Herman Tjeenk Willink, terwijl VVD, CDA en PVV op dat moment zo snel mogelijk met informateur Ivo Opstelten verder wilden.

De partijen reageerden vandaag wisselend op het aannemen van het wetsvoorstel.

  1. Hoofdconductrice ‘kookt van woede’ nadat reiziger op haar spuugt in trein: ‘Ik pik dit niet meer’

    Hoofdcon­duc­tri­ce ‘kookt van woede’ nadat reiziger op haar spuugt in trein: ‘Ik pik dit niet meer’

    Een hoofdconductrice is deze week in de trein ter hoogte van Eindhoven belaagd door een reiziger die weigerde anderhalve meter afstand te bewaren. De man spuugde richting haar gezicht en wist vervolgens te ontkomen. Een woordvoerder van de Nederlandse Spoorwegen bevestigt het incident vandaag en zegt het onacceptabel te vinden. ,,Onze mensen verdienen het niet zo behandeld te worden.”