Volledig scherm
Jan Zwartendijk (Rotterdam, 27 juli 1896 - Eindhoven, 1976) was een Nederlandse bedrijfsleider en diplomaat die aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in Litouwen duizenden Joden valse papieren verstrekte waardoor ze uit de handen van de Russische en Duitse vervolging bleven. © archief

Koning prijst 'Nederlandse Schindler' in het geheim

Koning Willem-Alexander heeft dit jaar in het geheim zijn grote bewondering uitgesproken voor de Nederlandse jodenredder Jan Zwartendijk. Dat onthult minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken (VVD) in antwoord op Kamervragen van D66-lid Sjoerd Sjoerdsma.

Dit is bijzonder omdat eerder deze maand bekend werd dat Zwartendijk een reprimande had gekregen van de top van Buitenlandse Zaken omdat hij met het redden van joden ,,niet volgens de consulaire regels had gehandeld.’’ Dat onthulde schrijver Jan Brokken in zijn recente boek De Rechtvaardigen.

Tijdens de oorlog redde Zwartendijk tussen de zes- en tienduizend joden. Hij was destijds consul in Litouwen en schreef op eigen gezag duizenden visa uit om hen via Rusland en Japan naar Curaçao te laten vluchten.

Zowel koning Willem-Alexander als minister Blok hebben dit jaar tijdens het staatsbezoek aan Litouwen contact gehad met kinderen van Jan Zwartendijk, de inmiddels bejaarde Edith en Robbie. Op 15 juni waren de koning, de minister en de kinderen Zwartendijk in Kaunas bij de onthulling van een monument voor hun vader.
(Artikel gaat verder na de foto)

Volledig scherm
Koning Willem-Alexander. © ANP

Rond die onthulling heeft dat gesprek plaatsgevonden. Blok schrijft dat daarbij ,,uiting is gegeven aan grote bewondering voor het optreden van hun vader in 1940.’’

Blok excuseert zich ruiterlijk voor de reprimande die Jan Zwartendijk bijna twintig jaar na de oorlog heeft gekregen. ,,Als dat is gebeurd was dat volstrekt ongepast en zijn ruimhartige excuses op hun plaats,’’ schrijft Blok. ,,Jan Zwartendijk verdiende erkenning en eerbetoon voor zijn dappere gedrag.’’

De secretaris-generaal van het ministerie Buitenlandse Zaken heeft inmiddels in een brief aan de familie aangegeven dat als het zo is dat Zwartendijk een berisping heeft gekregen, ,,dit volstrekt ongepast was en nu ruimhartige excuses verdient.’’