Volledig scherm
Basisscholen gebruiken massaal koptelefoons voor leerlingen die zich moeilijk kunnen concentreren. Die helpen echter niet zo maar voor alle kinderen. © Robin Utrecht

Koptelefoon en wiebelkussen lang niet altijd goed voor schoolprestaties

Op basisscholen worden steeds vaker koptelefoons en wiebelkussens gebruikt als kinderen problemen hebben met hun concentratie. Nu blijkt dat sommige kinderen daardoor juist slechter gaan presteren. De hulpmiddelen helpen alleen als leraren precies weten wie ze écht nodig hebben.

Aan stoeltjes of naast tafeltjes zijn in de meeste basisschoolklassen wel koptelefoons en wiebelkussens te vinden. Leerlingen die zich moeilijk kunnen concentreren gebruiken die hulpmiddelen tijdens het werken. Kinderen die af en toe even stilte nodig hebben, zetten de koptelefoon op. Leerlingen die niet stil kunnen zitten, mogen wiebelen op een speciaal kussen.

Hoewel kinderen het fijn vinden om die hulpmiddelen te gebruiken, gaan hun leerresultaten er niet per se op vooruit. Dat blijkt uit het WOBBLE onderzoek (Wiebelkinderen Onderzoek naar Betere Breinprestaties en LeerEffecten) van de Open Universiteit op negen Limburgse basisscholen. De onderzoekers lieten 271 leerlingen met koptelefoons of wiebelkussens werken en analyseerden wat hen dat opleverde. ,,We zagen juist dat veel leerlingen minder goede aandacht hadden. Leraren moeten die hulpmiddelen niet lukraak inzetten”, constateert onderzoeker Inge van der Wurff.

Quote

We zagen juist dat veel leerlingen minder goede aandacht hadden. Leraren moeten die hulpmidde­len niet lukraak inzetten

Inge van der Wurff, Onderzoeker

Het gebeurt echter in veel klassen dat kinderen zelf een hulpmiddel uit een bak mogen halen als ze dat nodig hebben. ,,Maar als een kind overprikkeld is en dan ook nog op een wiebelkussen gaat zitten, wordt dat alleen maar erger”, verklaart onderzoeker Meijs. Want de hulpmiddelen hebben invloed op het aantal prikkels dat kinderen binnenkrijgen.

Rustmoment

Dertig procent van de basisschoolleerlingen verwerkt prikkels minder goed. Een deel krijgt zoveel binnen dat ze af en toe een rustmoment nodig hebben om bij de les te blijven. Hun hoofd stroomt over. Maar er is ook een deel dat juist meer prikkels nodig heeft en daardoor op de stoel begint te wiebelen. ,,Het is belangrijk dat leraren beseffen dat ze voorzichtig moeten zijn met het gebruik van hulpmiddelen. Hierbij geldt niet: baat het niet dan schaadt het niet”, zegt Meijs. Bij kinderen die van nature precies genoeg binnenkrijgen, leiden hulpmiddelen mogelijk tot slechtere prestaties omdat ze onnodig prikkels toevoegen of weghalen.

Quote

Kinderen krijgen snel een label, maar het kan ook dat ze simpelweg af en toe moeten wiebelen

Inge van der Wurff, Onderzoeker

Er is nog nauwelijks onderzoek naar prikkelverwerking bij kinderen en de gevolgen daarvan. Deze onderzoekers vermoeden dat een groot deel van de gedragsproblemen in basisschoolklassen ermee te maken hebben. Om beter te begrijpen wat er bij kinderen gebeurt, willen ze vervolgonderzoek doen. Van der Wurff: ,,Kinderen krijgen snel een label, maar het kan ook dat ze simpelweg af en toe moeten wiebelen. We verwachten dat het makkelijker wordt in de klassen als we hier meer van weten.”

Hoewel de onderzoekers alleen kinderen op Limburgse scholen volgden, verwachten ze dat hun conclusies voor alle leerlingen opgaan.

Volledig scherm
Vooral kinderen die even rust nodig hebben omdat ze te veel prikkels binnenkrijgen, kunnen baat hebben bij een koptelefoon. © Robin Utrecht