Volledig scherm
© ANP XTRA

Kort geding over 'sleepnet': 'Inlichtingenwet is lekke boot'

De Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv), die op 1 mei van kracht werd, moet tijdelijk buiten werking gesteld worden om noodzakelijke wijzigingen te kunnen doorvoeren. Dat hebben twaalf organisaties vandaag bepleit in een kort geding tegen de Staat. 

Onder de organisaties die de Staat voor de Haagse rechtbank sleepten, bevinden zich Bits of Freedom, Greenpeace en de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten. Ze vinden het onacceptabel dat de wet in werking is getreden voordat het parlement zich over wijzigingen kon buigen. 

De organisaties lieten in april al weten een kort geding te zullen aanspannen omdat de wet in hun ogen pas kan ingaan nadat deze is aangepast. Het kabinet deed daar al wel enkele voorstellen toe, nadat bij het raadgevend referendum in maart meer mensen tegen dan voor de wet stemden. Zo wil het strengere eisen stellen aan het delen van gegevens met andere landen. Ook na de zomer wordt hier in de politiek nog over gesproken.

'Lekke boot'

De aanspanners van het kort geding hebben vooral moeite met het grootschalig verzamelen van gegevens en informatie via informanten, het hacken van derden én het doorgeven van gegevens aan buitenlandse diensten. Die bulkinterceptie - door de tegenstanders van de wet ook wel het sleepnet genoemd - gebeurt door onder meer de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). 

Groot probleem is volgens de organisaties dat met deze nieuwe wet grote hoeveelheden data binnen bereik van onder meer de diensten kunnen komen, maar pas daarna worden onderzocht op relevantie. ,,Als is vastgesteld dat gegevens niet relevant zijn, worden ze vernietigd. Dat zou juist andersom moeten zijn: tenzij is vastgesteld dat gegevens relevant zijn, moeten ze vernietigd worden."

De advocaten van de twaalf organisaties vergelijken de Wiv met een boot 'die al voor de tewaterlating lek was'. De organisaties zijn niet tegen de wet in zijn geheel, wordt benadrukt. ,,Maar op een aantal onderdelen is de Wiv te ver doorgeschoten."

Landsadvocaat

De landsadvocaat noemt de kritiek van de organisaties niet terecht. ,,De bevoegdheden van de diensten moeten zo gericht mogelijk worden ingezet." Daarbovenop zijn er volgens haar vele waarborgen in de wet ingebouwd, onder meer doordat voor veel zaken toestemming van de minister nodig is. ,,Er is absoluut geen sprake van het willekeurig verzamelen van data. Het beeld dat vele onschuldige burgers worden afgeluisterd is vals."

De rechter doet op 26 juni uitspraak.