Volledig scherm
Plasterk. © ANP

Kritiek op Plasterk na onthulling over telefoontaps

UpdateMinister Plasterk (Binnenlandse Zaken) ligt onder vuur nu blijkt dat niet de VS, maar de Nederlandse veiligheidsdiensten 1,8 miljoen telefoontjes aftapten. De SP vraagt zich af of de bewindsman nog wel kan aanblijven, D66 wil een parlementaire enquête.

 
De Tweede Kamer moet zich afvragen of hij wel de juiste persoon is op deze plek
SP-Kamerlid Ronald van Raak
Volledig scherm
Ronald van Raak met op de achtergrond Ronald Plasterk © anp

'De Tweede Kamer moet zich afvragen of hij wel de juiste persoon is op deze plek. Dat ziet er niet goed uit', zegt SP-Kamerlid Ronald van Raak. Van Raak: 'Eerst zei de minister: zulke dingen doen wij in Nederland niet. Toen zei hij: het waren de Amerikanen. Nu zegt hij: we zijn het toch zelf. Blijkbaar weet de minister die verantwoordelijk is voor de geheime diensten zelf niet wat zich daar afspeelt. Dat is heel verontrustend.'

Hij wil van Plasterk meer informatie en dan een debat met de minister. 'Hij moet snel met een uitgebreide verantwoording komen en niet met zo'n kort paniekbriefje. Blijkbaar voelt hij zich geroepen om de Kamer ineens te laten weten dat wat hij eerder zei niet klopt. In het debat zullen we dan als Kamer moeten bepalen of hij de juiste persoon is om dit probleem op te lossen.'

Volledig scherm
D66-Kamerlid Gerard Schouw © anp

D66: Parlementaire enquête onontkoombaar
'De minister geeft aan dat dit is gebeurd in het kader van terrorismebestrijding en militaire operaties', aldus Kamerlid Gerard Schouw. 'Daarvoor is het nodig 1,8 miljoen telefoontjes in 1 maand op te slaan? Hoeveel terroristen denkt de minister dat er in Nederland rondlopen? Dit is buitenproportioneel.'

Een parlementaire enquête kan volgens Schouw nu echt niet langer uitblijven. 'Keer op keer komen nieuwe feiten aan het licht.'

VVD: Niet urgent genoeg voor debat
VVD-Tweede Kamerlid Klaas Dijkhoff wil weten of er ook data van Nederlanders zijn onderschept en hoe vaak dat is gebeurd. 'Wat valt precies onder deze metadata?' Hij vindt de zaak niet zo 'urgent' dat hij direct een debat in de Tweede Kamer wil. Er staat al snel een debat gepland en daar kan het volgens hem in mee worden genomen.

PvdA: Geen zorgen
PvdA-Kamerlid Jeroen Recourt maakt zich geen zorgen over de politieke positie van zijn partijgenoot Ronald Plasterk. De minister van Binnenlandse Zaken lijkt volgens de oppositie de Tweede Kamer verkeerd te hebben geïnformeerd over de afluisterpraktijken van inlichtingendiensten. Maar volgens Recourt is daarvan geen sprake.

'We zijn destijds op het verkeerde been gezet door de Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden. Op die berichten heeft Plasterk gereageerd. Nu blijkt dat niet de Amerikanen Nederlanders hebben afgeluisterd, maar Nederlandse veiligheidsdiensten data hebben afgetapt. Maar dat is allemaal binnen het kader van de wet gebeurd. 'Recourt voegt er aan toe dat Plasterk 'wel wat uit te leggen heeft'. Hijzelf heeft ook vragen. Maar hij heeft er vertrouwen in dat de minister met afdoende antwoorden zal komen.

ChristenUnie: Zeer ernstig
De onthullingen over het aftappen van telefoongegevens door Nederlandse diensten zijn volgens de ChristenUnie zeer ernstig. Volgens de partij maakt 'dit hele schandaal glashelder' dat het democratische toezicht op de Nederlandse inlichtingendiensten onder de maat is.

Minister Plasterk is 'slecht op de hoogte van de activiteiten van zijn diensten of hij heeft binnen en buiten de Kamer een niet adequate voorstelling van zaken gegeven. Beiden zijn zeer ernstig', zegt ChristenUnie-Kamerlid Gert-Jan Segers.

Hij vindt het opmerkelijk dat Plasterk destijds veel terughoudender reageerde op het afluisteren door de Amerikaanse geheime dienst NSA in verschillende Europese landen dan regeringen in andere landen deden.

GroenLinks: Nu vaststellen wat er echt is gebeurd
Linda Voortman van GroenLinks vindt het nieuws 'te gek voor woorden'. 'Terwijl alle beschuldigende vingers in de richting van de NSA wezen, blijkt minister Plasterk al die tijd zelf de boosdoener. Nu moet maar eens vastgesteld worden wat er precies is gebeurd en of dat allemaal wel door de beugel kan.'

CDA: Dus toch!
Madeleine van Toorenburg van het CDA wil Plasterk ter verantwoording roepen. 'Dus toch! Niet NSA tapte de 1.8 miljoen telefoontjes, maar onze eigen veiligheidsdienst, bekent Plasterk. Die roepen wij ter verantwoording', aldus het Kamerlid op Twitter.

Volledig scherm
Minister Hennis. © anp

Hennis: verkeerd beeld over afluisteren
Minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie stelt dat er 'sprake was van hardnekkige beeldvorming en er inmiddels ook sprake is van een rechtszaak'. Dat zou de reden zijn waarom het kabinet met de informatie over het afluisteren van satelliettelefoons en radioverkeer naar buiten is gekomen.

'Er is heel veel ruis op de lijn geweest over de zogenoemde 1,8 miljoen data. Het beeld werd neergezet of het zou gaan om telefoongesprekken', aldus de minister. 'Er is een verkeerd beeld ontstaan in het publieke debat.' Het gaat volgens haar om informatie die verzameld is ten behoeve van militaire operaties en dat is gebeurd 'binnen de wettelijke kaders'.

Alleen metadata
Volgens Hennis gaat het om metadata en 'nadrukkelijk niet om telefoonverkeer tussen Nederlanders'. Ook worden geen Nederlandse telefoonnummers gedeeld in dit kader, voegde ze eraan toe. Het gaat om gegevens voor terrorismebestrijding zoals wie belt met wie en hoe vaak.

Het gaat niet om de inhoud van gesprekken. Het zou bijvoorbeeld kunnen gaan om het volgen van twee leden van de Afghaanse Taliban die radioverkeer met elkaar hebben.

De kwestie kwam in oktober naar buiten in het Duitse blad Der Spiegel. Daarna kon uit woorden van minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken) worden opgemaakt dat Amerikanen verantwoordelijk waren voor het onderscheppen van de gegevens.

Rechtszaak
Hennis wilde hier niet op ingaan. 'Ik heb nooit eerder gecommuniceerd dat de Amerikanen het hebben gedaan', zei ze. 'Bij de rechtszaak gaat het volgens Defensie om een zaak aangespannen door een aantal burgers en organisaties (waaronder de Nederlandse Vereniging van Journalisten) tegen de Nederlandse Staat.

Bij de rechtszaak zou de informatie ter tafel komen en 'als je het daar doet moet je het ook in het publieke debat doen', aldus de bewindsvrouw. De klagers willen dat gestopt wordt met gebruik van gegevens van de Amerikaanse dienst NSA die niet in overeenstemming met de Nederlandse wet zouden zijn verkregen.