Volledig scherm
Olaf Op den Camp (links) en Maurice Kwakkernaat met een modelfietser op 'hun' kruispunt. © AD/Koen Verheijden

Kruising vol sensoren moet ongevallen voorkomen

De schrik van iedere fietser: je steekt een kruispunt over en opeens duikt 'vanuit het niets' een auto op. Een botsing is onvermijdelijk. Tenminste, zo is het altijd geweest. Maar niet voor lang meer, als het aan TNO in Helmond ligt. Aan de Europaweg in Helmond verrijst een kruising vol hypermoderne sensoren en andere technologische foefjes.

Volledig scherm
© AD/Vincent Janink
Quote

De basis hiervoor is eerder al gelegd, maar wij voegen er kwetsbare fietsers aan toe

TNO
Volledig scherm
© ANP

Het oogt als een doodgewone kruising, maar binnenkort is dit het meest innovatieve kruispunt van Europa. 'Het geheim van 'ons' kruispunt zit hem in kleine sensoren, die ervoor moeten zorgen dat weggebruikers 'met elkaar gaan communiceren'.

Automatisch remmen
Zeg maar: met elkaar moeten 'gaan praten' en ingrijpen als een botsing dreigt.' Aan het woord zijn TNO-onderzoekers Olaf op den Camp en Maurice Kwakkernaat. 'Wij gaan in Helmond verder met iets waar de Japanners en Amerikanen de basis reeds voor hebben gelegd, namelijk het Autonomous Emergency Braking (AEB) systeem. AEB moet er voor zorgen dat nieuwe auto's en vrachtauto's automatisch remmen als ze op hun voorganger dreigen te botsen. Wij willen daar de kwetsbare fietsers aan toevoegen.'

Uit onderzoek blijkt dat menselijke fouten het overgrote deel van de verkeersongevallen veroorzaken. 'Die fouten moeten we dus tot een minimum zien te beperken,' zegt Kwakkernaat. 'Dan komen al snel zaken als geautomatiseerd en coöperatief rijden om de hoek kijken. Technologie die de bestuurder steeds verdergaand ondersteunt bij zijn rijtaak.'

Het revolutionaire van het Helmondse concept is dat de sensoren die het gevaar 'opmerken' niet alleen ín auto's worden aangebracht, maar ook op fietsen worden bevestigd en aan lantaarnpalen langs de kant van de weg. 'Die sensoren registreren het gedrag van fietsers vanuit allerlei hoeken en geven dit vliegensvlug door aan de naderende voertuigen,'' legt Op den Camp uit. 'Stap twee is dat de auto zelf ingrijpt als een botsing dreigt met behulp van AEB.'

Intelligent systeem
Als een fietser plotseling de weg oversteekt, is een botsing onder normale omstandigheden nauwelijks te vermijden. Maar als een intelligent systeem aan boord van een auto, op een fiets en langs de weg de positie, snelheid en richting van een fietser eerder oppakt en er een voorspelling aan koppelt, kan de bestuurder seconden eerder en minder heftig reageren. 'Maar als die seconden er niet zijn, neemt de auto het helemaal over,' zegt Kwakkernaat.

Sensoren maken het mogelijk om veel sneller te remmen dan waar de mens toe in staat is. 'Soms wordt dit weleens té heftig, maar daardoor wel veiliger,' vervolgt Kwakkernaat. 'Of een auto nu met 50 kilometer per uur op een fietser botst, of vol in de remmen met 'maar' 30 kilometer per uur - dat scheelt nogal wat. Tien kilometer van de snelheid af is al een wereld van verschil - soms letterlijk het verschil tussen leven en dood.'

Kwakkernaat en Op den Camp benadrukken dat de automatische noodstop het allerlaatste redmiddel blijft. ,,Waar wij naar streven, is dat bestuurders op een kruising tijdig worden gewaarschuwd door de sensoren. Hoe? Bijvoorbeeld met een lampje dat oplicht op het dashboard, of een stuur dat gaat trillen of het gaspedaal dat meer weerstand gaat geven. Maar het is ook goed denkbaar dat de informatie van zo'n naderende fietser op de vooruit wordt geprojecteerd.'

Trilmechanismen
De volgende denkbare stap is dat ook de fietsen worden voorzien van sensoren, draadloze communicatie en eventuele trilmechanismen in het stuur of in het zadel. 'Een fiets van 20 kilo staat veel eerder stil dan een auto van 1500 kilo. In dat geval kunnen we nog beter botsingen voorkomen en dat is toch ons uiteindelijke streven.'

Vanaf volgend jaar moeten de eerste proeven in Helmond uitwijzen of de theorie ook werkt. Dan gaat een geselecteerde groep fietsers en automobilisten die zijn uitgerust met sensoren deelnemen aan het verkeer op de kruising naast het TNO-gebouw. 'We kunnen van alles verzinnen, maar ook in dit geval is meten weten. Vandaar dat ik ook zo blij ben dat dit kruispunt bij ons om de hoek wordt aangelegd,' aldus Op den Camp.

TNO spreekt nu al enthousiast van 'het meest innovatieve kruispunt van Europa'. Volgens de onderzoekers is dat geenszins overdreven. 'Dit is nooit eerder vertoond op een openbare kruising. Voor fietsersveiligheid zetten we hier belangrijke stappen. Als de proef slaagt, hebben we bovendien als land een prachtig exportproduct.'

Klik hier voor een grotere versie van onderstaande infographic.

Volledig scherm
© AD
  1. Afgeluisterde MH17-gesprekken reiken tot in Kremlin

    Afgeluis­ter­de MH17-gesprekken reiken tot in Kremlin

    De afgeluisterde telefoongesprekken die vanmiddag door het MH17-onderzoeksteam naar buiten zijn gebracht, lijken op directe betrokkenheid van het Kremlin te duiden bij wapenleveranties aan de pro-Russische rebellen in Oekraïne. In een van de gesprekken die het Joint Investigation Team (JIT) vanmiddag afspeelde, is Vladislav Soerkov te horen: hij was twee jaar vice-premier van Rusland en is nog steeds een adviseur van president Poetin.