Volledig scherm
© Ronny te Wechel

Laag water in IJssel: één foutje en schip zit aan de grond

Het water kwam de afgelopen dagen met bakken uit de hemel, maar de waterstand van de IJssel is bijna historisch laag. Schippers die de rivier niet op hun duimpje kennen, lopen het risico vast te lopen.

Quote

Normaal is de IJssel een snelweg, nu is het niet meer dan een dijkwegje

Anne-Ruth Scheijgrond

De pijn van het lage water in de grote rivieren laat zich steeds meer voelen. ,,Reken maar dat veel schippers met samengeknepen billen achter het roer staan", zegt Anne-Ruth Scheijgrond. Ze is specialist binnenvaart bij de Port of Twente en verbonden aan de Combi Terminal Twente in Hengelo.

Twee schepen zijn al vastgelopen op het stukje IJssel tussen de Rijn en Zutphen/Eefde. Hier is de rivier nog maar 1.80 meter diep, ruim een meter minder dan normaal, terwijl de diepte stroomopwaarts schommelt tussen de 1.95 (bij Zwolle) en 2.60 meter (bij Kampen). Een van de schepen zat zo vast dat het een stremming veroorzaakte van 16.00 uur 's middags tot de volgende morgen 06.00 uur. ,,Het wordt steeds kritieker. Schippers die de IJssel kennen, weten precies wat ze moeten doen, maar schippers die hier niet zo vaak komen, hoeven maar een klein foutje te maken en ze zitten vast. Normaal is de IJssel een snelweg met meerdere rijstroken, nu is het niet meer dan een dijkwegje. Eén foutje en je zit in de berm."

Op korte termijn zijn er volgens Anne-Ruth Scheijgrond geen grote financiële gevolgen. ,,De schippers worden gecompenseerd, de verladers zijn duurder uit. Maar op lange termijn is dit naar de klanten toe niet goed."

In november 2011 werd in de Rijn bij Lobith de laagste waterstand ooit gemeten: 6.89 boven NAP. Dat is net iets lager dan het vorige record uit de zomer van 2003 (6.91).

Het ziet er serieus naar uit dat het record binnen een week wordt gebroken. De stand is nu 7.28 meter boven NAP. De afvoer is 970 kubieke meter water per seconde, terwijl de dijken zijn berekend op 16.000 kuub.

De financiële schade van het laagwater in 2003 was enorm. Het is later becijferd op ruim 200 miljoen euro.

Volledig scherm
Schippers Fiona Oomen en Rein Schut hebben ervaring met de lage waterstand in de IJssel. © Frans Paalman

Containerschip

Rein Schut (42) en Fiona Oomen (36) uit Zwolle zijn de schippers van containerschip Martinique en ervaringsdeskundigen op de IJssel.

Ze varen twee keer per week heen en weer tussen Combi Terminal Twente en de Rotterdamse haven. Als regiocoördinatoren voor Oost-Nederland vertegenwoordigen ze namens BLN-Schuttevaer de belangen van alle schippers die over de IJssel kunnen varen.

Heeft u veel last van het lage water?
,,Zonder vracht liggen we 1.40 meter diep. De diepgang op de IJssel tussen de IJsselkop en het Twentekanaal is 1.80 meter. Dat betekent dat we veel minder gewicht kunnen dragen. Normaal nemen we 1.500 ton mee, nu niet meer dan 1.000 ton. Het verschil is ongeveer 110 ton per 10 centimeter. Om dezelfde lading te vervoeren, zijn dus meer schepen nodig."

Kost het geld?
,,De schippers niet. Wij hebben een dagprijs, die verandert niet. Wie voor een vrachtprijs vaart, krijgt meer. Er is schaarste, meer vraag naar schepen omdat er meer nodig zijn om dezelfde hoeveelheid vracht te kunnen vervoeren. Daardoor stijgt de vrachtprijs."

Is het nu gevaarlijker op de rivier?
,,Zeker. Wij kennen de rivier op ons duimpje. Kennen elke bocht, elke ondiepte. Je moet goed weten wat je doet en waar je zit. Een fout is snel gemaakt. Plaatselijke bekendheid is nu heel belangrijk."

Is er een alternatief?
,,We zouden kunnen omvaren via het IJsselmeer en dan via Kampen de IJssel op. Dan kunnen we meer meenemen, maar het is een halve dag extra varen en dat loont voor ons de moeite niet."

Hoe gaat het verder?
,,De eerste weken is geen neerslag van betekenis voorspeld in het stroomgebied van de Rijn, waaruit de IJssel wordt gevoed. Het peil zal dus alleen maar verder dalen. In het begin gaat dat hard, wel 20 tot 30 centimeter per dag. Nu is de daling ongeveer 2 tot 3 centimeter per dag."

Hebben jullie dit eerder meegemaakt?
Rein, die alle vaarwegen van Europa heeft gezien: ,,Ik heb ruim twaalf jaar op de Donau gevaren en daar was het elke reis zo. Varen op de waterstand. In 1996 konden we helemaal niet meer varen vanwege te laag water. Dat heb ik in Nederland nog niet meegemaakt, maar ik vrees dat het er wel van gaat komen."

Komt het doordat de rivier letterlijk meer ruimte heeft gekregen?
,,Nee, die maatregel is echt voor hoogwater. Dan lopen nevengeulen en dergelijke vol en die zorgen voor een snellere afvoer. Wat we nu meemaken en steeds vaker zal gebeuren, komt doordat structureel minder water vanuit de Alpen onze kant op komt."

Is er iets aan te doen?
,,Het is natuur. Maar als we bij hoogwater kunnen zorgen voor snelle afvoer, moet er toch ook iets kunnen worden bedacht om bij laagwater meer water toe te voegen uit spaarbekkens of bestaande meren als het Bodenmeer."


Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement