Volledig scherm
Op veel basisscholen hebben leerlingen weinig rust in de klas door ordeproblemen. Ook weten niet alle scholen de leervoorsprong van kinderen vast te houden. © anp

Leerlingen zien ordeproblemen in klassen en vinden te weinig rust

De helft van de leerlingen op honderden Brabantse basisscholen ervaren ordeproblemen in hun klas. Op veel scholen kunnen ze niet rustig werken, treden leerkrachten niet kordaat op bij ongewenst gedrag en ontbreekt het de juffen en meesters aan natuurlijk gezag. Veel leraren onderschrijven het probleem. 

Volledig scherm
Joop Smits is al tien jaar met pensioen, maar blijft zich als oud-toezichthouder van de Onderwijsinspectie bezighouden met de kwaliteit van het onderwijs. © Joris Buijs / Beeld Werkt

Dat constateert oud-inspecteur van de Onderwijsinspectie Joop Smits in een onderzoek dat hij de afgelopen tien jaar deed op ruim driehonderd basisscholen, met name in Noord-Brabant. Ongeveer vierduizend leerlingen en tweeduizend leraren beantwoordden vragen over onder meer orde en rust in de klassen.

Om gefundeerde uitspraken te kunnen doen, liet Smits een emeritus-hoogleraar van de Radboud Universiteit Nijmegen, Cor Aarnoutse, over zijn schouder meekijken en de resultaten wetenschappelijk toetsen. De oud-inspecteur is intussen 75 jaar en al tien jaar met pensioen. Toch kan hij zijn ‘inspectie’ van het basisonderwijs niet helemaal loslaten. Smits hoopt dat hij met zijn onderzoek kan helpen om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. 

Kordaat optreden

Quote

Mijn veronder­stel­ling is dat begrijpend lezen in groep 7 en 8 complex wordt en dat het begrip en de taalvaar­dig­heid van die leerlingen onvoldoen­de is. In die groepen hebben deze scholen een top leerkracht nodig om juist op begrijpend lezen te kunnen inzetten

Joop Smits, Oud-inspecteur

Om de ordeproblemen te lijf te gaan, adviseert hij bijvoorbeeld om duidelijke regels in te voeren voor onder meer het gebruik van smartphones, taalgebruik en het aanspreken van de leerkrachten. Lerarenteams moeten samen bepalen wat ze wel en niet accepteren, zodat er meer duidelijkheid voor de leerlingen komt. ,,Leraren zijn heel empathisch, nemen de kinderen heel serieus en geven goede positieve feedback, maar ze zijn minder goed in consequent en kordaat optreden", stelt Smits.

Ook analyseerde hij de cito-scores van de driehonderd basisscholen in alle groepen. Daaruit blijkt dat ‘kleurrijke scholen’, waarop veel kinderen met een niet-westerse achtergrond zitten, vooral in groep 7 en 8 de leerresultaten op rekenen en taal laten stagneren. Uiteindelijk gaan ze met een achterstand naar de middelbare school. Het gemiddelde eindniveau is 3,5 maand lager dan het landelijk gemiddelde, terwijl ze in groep 3 met een voorsprong van 2,5 maand binnenkomen, constateert Smits. ,,Mijn veronderstelling is dat begrijpend lezen in groep 7 en 8 complex wordt en dat het begrip en de taalvaardigheid van die leerlingen onvoldoende is. In die groepen hebben deze scholen een top leerkracht nodig om juist op begrijpend lezen te kunnen inzetten", adviseert hij. Bovendien zouden deze scholen meer uren per week aan lezen en taal moeten besteden, zodat de leerlingen voldoende kilometers maken.

Dat het kan, bewijzen volgens Smits namelijk de ‘excellente kleurrijke scholen’. Die leerlingen eindigen in groep 8 met een voorsprong van drie maanden boven het landelijk gemiddelde. Al is het niveau met begrijpend lezen kantje boord.

Verbeteren

Hoewel ‘sterke witte scholen’ veel hoger eindigen, ziet de oud-inspecteur ook daar verbeterpunten. ,,Op die scholen mag de lat wel wat hoger.” Deze kinderen komen met een grote voorsprong op school binnen, maar het lukt basisscholen niet om dat streepje vóór te vergroten. ,,Ze moeten deze leerlingen niet met anderen vergelijken, maar met zichzelf. Dan kunnen ze leerwinst creëren.”

Alle basisscholen die Smits onderzocht, hebben al hoogstpersoonlijk advies van de oud-inspecteur gekregen. ,,Zo is het uiteindelijk een win-win-situatie want zo'n advies kost normaliter veel geld. Ik doe het gratis", besluit hij lachend.