Volledig scherm
Leraren vrezen dat het grote social mediagebruik van leerlingen tot problemen leidt. © ANP/Roos Koole

Leraren waarschuwen voor gebruik smartphone: slechte concentratie en lagere cijfers

Smartphones leiden tot slechtere concentratie in de klas, lagere cijfers en een verminderde taal- en leesvaardigheid bij middelbare scholieren. Bijna alle docenten vinden dat hun leerlingen veel tijd op sociale media doorbrengen. 

Quote

Leerlingen hebben te weinig interactie met elkaar en missen elkaars non-verbale communica­tie

Het effect van de smartphone is direct te zien in de klassen. Leerlingen kunnen zich slechter langdurig concentreren, besteden minder tijd aan hun huiswerk omdat ze steeds door hun telefoon worden afgeleid en hebben minder fantasie en een slechtere woordenschat doordat ze continu computertaal gebruiken. Bovendien zijn ze vaker moe tijdens de lessen, omdat ze te lang doorgaan op hun mobieltjes.

Dat blijkt uit een representatief onderzoek van 
DUO Onderwijsonderzoek & Advies en deze krant onder ruim 1300 docenten van middelbare scholen. ,,Het is zorgelijk dat zoveel docenten zien dat het social mediagebruik van hun leerlingen niet alleen leidt tot slechtere onderwijsprestaties, maar ook tot sociale en psychische problemen'', stelt onderzoeker Liesbeth van der Woud. 

Invloed op schoolprestaties

Meer dan de helft van de leraren ziet dat het gebruik van de smartphone invloed heeft op de schoolprestaties. 45 procent van de docenten zegt dat de gemiddelde rapportcijfers van hun leerlingen lager zijn geworden, mede door het gebruik van sociale media. 24 procent stelt dat het aantal zittenblijvers mede daardoor is toegenomen op de school. En 22 procent denkt dat de smartphones medeoorzaak zijn van verslechterde examenresultaten. 

Tijdens het maken van huiswerk is de telefoon een grote stoorzender. Docenten zien hoe hun leerlingen overprikkeld zijn, omdat ze voortdurend het gevoel hebben snel te moeten reageren op berichten. ,,Sommige leerlingen geven duidelijk aan dat de smartphone afleidt tijdens huiswerk en daardoor wordt er minder goed voorbereid: ze halen slechtere scores,' ,luidt één van de reacties. 

Leraren merken dat de scholieren niet goed meer weten hoe ze iets in hun hoofd moeten stampen. Daarvan zien ze het nut ook niet meer, omdat ze alle informatie met een klik op hun mobieltje kunnen opzoeken.  

Te weinig interactie

De sociale omgang lijdt volgens de leraren onder het massale gebruik van de mobieltjes. ,,Ze hebben te weinig interactie met elkaar en missen elkaars non-verbale communicatie. In de pauze zie ik dat ze als musjes naast elkaar zitten te communiceren met hun apparaat in plaats van met elkaar.'' Het gevolg is dat ze moeilijk diepgaande contacten leren aangaan. ,,De virtuele wereld lijkt veel belangrijker te zijn dan de echte wereld om hen heen. Ze zien hun omgeving niet .''

Om het gebruik van de mobieltjes op school in de perken te houden, heeft het gros van de middelbare scholen regels ingesteld. Twee derde van de docenten geeft aan dat leerlingen alleen tijdens specifieke opdrachten de smartphone mogen gebruiken. Soms mogen ze muziek luisteren. Op andere scholen moeten de telefoons in de tas blijven of bij de docent worden ingeleverd. ,,De paniek (soms agressie) als de telefoon wordt ingenomen, al is het maar alleen voor de rest van het lesuur'', constateert een leraar. 

1 op de 4 leraren vindt dat ouders een belangrijke rol spelen om het smartphonegebruik van de kinderen in goede banen te leiden. Het gebeurt te vaak dat juist ouders hun kinderen onder schooltijd bellen of appen. Ook vinden leraren dat ouders thuis duidelijke regels moeten instellen, bijvoorbeeld geen mobieltje tijdens het huiswerk maken en slapen. 

Juiste balans

Volgens Peter Nikken, hoogleraar Mediaopvoeding aan de Erasmus Universiteit en lector Jeugd en media bij Windesheim, is het belangrijk kinderen te helpen de juiste balans te vinden in het gebruik van smartphones. ,,Er zijn momenten dat ze prima zonder kunnen. Ze moeten leren dat het soms heus niet erg is als ze niet direct op een bericht in een groepsapp reageren'', verklaart hij.

Tegelijkertijd moeten docenten niet vergeten dat hun leerlingen de digitale wereld heel belangrijk vinden. Dat kan ook positief zijn. ,,Ze gebruiken hun mobieltjes ook om snel over huiswerk te kunnen overleggen en elkaar te kunnen helpen'', aldus Nikken. Nog lang niet alle scholen hebben een idee van hoe ze met de smartphone willen omgaan. Nikken: ,,Vanuit een gedeelde visie kun je incidenten en problemen veel beter aan, want het blijft belangrijk dat de schoolresultaten goed blijven en kinderen goed kunnen meedoen.''