Volledig scherm
Wendy de Wit mag de rechterfoto nu toch gebruiken voor haar paspoort © Privéfoto

'Lokale ambtenaren pesten gehandicapten bij pasfoto's'

De meervoudig gehandicapte Wendy de Wit (36) lacht altijd. Maar dat mag niet bij een officiële pasfoto, dus werd hij in eerste instantie afgekeurd door een gemeenteambtenaar in Zwijndrecht. Vanwege haar spasmes krijgt ze haar gezicht maar moeizaam in de juiste, strakke plooi. Pas na tientallen pogingen zit er een goede foto tussen: eentje waar ze uit alle macht haar mond dicht klemt. Het verhaal van Wendy maakt veel los.

Volledig scherm
Ronald van Raak © ANP

Dit zijn de voorwaarden die overheid aan pasfoto’s stelt:

Gedeelte van voorwaarden voor juiste pasfoto:
"Breed glimlachen of een open mond is niet toegestaan. Dat wil niet zeggen dat er nors of stuurs gekeken hoeft te worden. Op grond van objectief vast te stellen fysieke of medische redenen kan door de aanvrager niet worden voldaan aan alle acceptatiecriteria."
Bron: Fotomatrix Model 2007

Volledig scherm
© Fotomatrix Model 2007

,,Dit kan nooit de bedoeling zijn", reageert SP-Kamerlid Ronald van Raak op het verhaal over Wendy. Hij gaat Kamervragen stellen over de situatie en wil dat de regels worden aangepast. ,,De regels voor paspoortfoto's zijn bedoeld om misbruik en fraude te voorkomen, niet om mensen met een handicap te pesten. Zij worden op deze manier echt gekleineerd."

Van Raak was niet op de hoogte van de problemen die veel gehandicapten ervaren bij het nemen van een juiste pasfoto. ,,Ik ben dus blij met deze actie. Blijkbaar voelen lokale ambtenaren zich ongemakkelijk bij de regels en houden zij zich er te strikt aan."

Glimlach hoort bij Wendy
Ieder(in), een organisatie die zich inzet voor mensen met een beperking, is geschrokken van de situatie waar veel mensen met spasmes last van hebben. ,,Een grote glimlach hoort heel erg bij mensen met een verstandelijke beperking. Als je heel krampachtig op de foto moet staan, hoe zinnig is zoiets dan bij grenscontroles?", zegt woordvoerder Rolf Smid. Ook hij vindt dat de regels moeten worden aangepast. 

Smid is van mening dat gemeenten zich schuldig maken aan discriminatie. ,,Iemand die last heeft van spasmes, kan niet altijd aan de juiste eisen voldoen. Een neutrale houding aannemen is voor zulke mensen heel lastig. De regels moeten worden aangepast zodat ze voor iedereen van toepassing kunnen zijn."

Inmiddels is het Wendy toch gelukt een paspoort aan te vragen. Mét een foto waar ze lachend op staat. De gemeente kwam haar tegemoet na alle aandacht rondom de zaak.

Quote

Het is triest, maar bij veel gemeenten ben je toch afhanke­lijk van welke ambtenaar je op dat moment helpt

Dwight Richters

De 'omdat-ik-het-zeg-mentaliteit'
Dwight Richters wordt door gemeenten landelijk ingehuurd als 'schijn-ambtenaar'. Hij vraagt in die functie onder meer paspoorten aan in zowel grote gemeenten als kleine dorpjes. Hij doet het werk al zeven jaar en is onlangs ook nog in het gemeentehuis geweest waar Wendy haar paspoort had aangevraagd. Richters herkent de problemen waar de 36-jarige tegenaan loopt.

,,Het is triest om te stellen, maar bij veel gemeenten ben je toch wel afhankelijk van welke ambtenaar je op dat moment helpt en hoe goed deze ambtenaar op de hoogte is van wet- en/of regelgeving", vertelt Richters. ,,Ik ben in de praktijk helaas veel 'natte-vinger-beslissingen' tegengekomen, of de typische 'omdat-ik-het-zeg-mentaliteit'."

Simpele oplossing
Volgens Richters had het voorval met Wendy voorkomen kunnen worden. ,,In dit geval had de ambtenaar in kwestie het hokje 'wegens medische redenen' of om 'fysieke redenen' aan moeten vinken, in plaats van de foto af te keuren. Hier lijkt me dat toch een simpele inschatting."

De Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken erkent dat de door Richters genoemde uitzondering niet altijd bekend is bij de ambtenaren. ,,Dat is voor ons nog een mooie taak om aan te werken", zegt strategisch adviseur Mariëlle Slooff. ,,Bij het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn ze bovendien drukdoende om zaken zoals deze te voorkomen. Er wordt gekeken naar mogelijkheden om te moderniseren, zodat dit niet meer gebeurt."